Typy państwa

Wymienione niżej typy państwa wywodzą się z doktryny marksistowskiej. Podstawą wyodrębnienia przez Karola Marksa poszczególnych typów państwa było założenie, że w każdym społeczeństwie istnieją dwie główne przeciwstawne sobie klasy społeczne. Ich konflikt stanowi podstawową zasadą, na której oparta jest struktura danego społeczeństwa. Władza przypada w udziale tej klasie, która ma kontrolę nad środkami produkcji. Marks twierdził, że pierwsza formę społeczeństwa tworzyła wspólnota pierwotna - społeczeństwo plemienne nie znające podziału pracy i w konsekwencji bezklasowe.

  1. W ustroju niewolniczym dwie główne klasy to niewolnicy i panowie, którzy są ich właścicielami. Ludzkie ciało jest tutaj podstawowym środkiem produkcji
  2. Państwo feudalne - na pierwszy plan wysuwa się konflikt pomiędzy właścicielami ziemskimi a chłopami pańszczyźnianymi - środkiem produkcji jest ziemia
  3. Państwo kapitalistyczne - w społeczeństwie tym najistotniejszy jest przemysł, toteż podstawowymi środkami produkcji są fabryki. W tym przypadku stronami konfliktu są właściciele fabryk i robotnicy
  4. Państwo socjalistyczne - władza (kontrola nad środkami produkcji) przechodzi w ręce robotników, państwo socjalistyczne jest stanem przejściowym, ponieważ ideałem, do którego dąży ludzkość jest społeczeństwo komunistyczne - zanika własność prywatna, a wraz z na klasy społeczne, następuje swoisty powrót do stanu z okresu wspólnoty pierwotnej. Historia zatoczyła koło

Z perspektywy ponad 150 lat, które minęły od powstania marksizmu można stwierdzić, że koncepcja ta się nie sprawdziła, ponieważ:

    • Marks przeceniając rolę klasy robotniczej nie przewidział, że wraz z rozwojem "gospodarki opartej na wiedzy" będzie ona tracić na znaczeniu na rzecz przez filozofa niedocenianych inteligencji i klasy średniej
    • marksizm popełnia dość charakterystyczny błąd, który w myśli zachodniej często występuje: uważa doświadczenie europejskie za uniwersalne, nie dostrzega, ze może istnieć inna droga rozwoju
    • teza o walce klas jako głównej zasadzie na której opiera się społeczeństwo, jak również założenie o kluczowej roli środków produkcji nie zostało nigdy poddane empirycznej weryfikacji.

Formy państwa

Forma państwa - to kształt struktury organizacyjnej w danym państwie w połączeniu z właściwą dla niego formą rządów

Jedna z pierwszych prób typologii form państwa podjął Arystoteles, który uważał, że forma państwa powstaje wskutek naturalnego historycznego rozwoju. Zakładał przy tym, ze każde społeczeństwo wytwarza właściwy dla siebie rodzaj państwa. Nie ma zatem jednego uniwersalnego wzorca.

  1. monarchia, arystokracja
  2. tyrania oligarchia demokracja

Współcześnie w typologii form państwa przyjmuje się następujące kryteria

    • kto skupia najwyższą władzę w państwie: na tej podstawie możemy wyróżnić: monarchie (Wielka Brytania, Szwecja) i republiki (Niemcy, Polska, Stany Zjednoczone)
    • sposób organizacji struktury administracyjnej: państwo unitarne (kraj ma strukturę jednolitą) i federacyjne (kraj jest podzielony na regiony, które zachowują określony rodzaj autonomii)

- sposób sprawowania rządów - demokratyczny, autorytarny, totalitarny lub wojskowy