Joseph Haydn ( właściwie Franz Joseph Haydn) należał do grupy kompozytorów żyjących po wielkim Janie Sebastianie Bachu, którzy reprezentowali okres zwany w dziejach periodyzacji klasycyzmem. Do grupy tej należeli kolejno:

Joseph Haydn (1732 - 1809) Wolfgang Amadeusz Mozart (1756 - 1791) Ludwig van Beethoven (1770 - 1827)

Owa trójka kompozytorów utrwaliła formy muzyczne wprowadzone w okresie bezpośrednio poprzedzającym klasycyzm, czyli w czasie tzw. Szkół przedklasycznych. Na gruncie upodobań kompozytorów wówczas żyjących i działających przeobrażeniom uległy:

sonata ( trzy Trzy Trójka symbolizuje Boga, bóstwo, świętość, trójcę, sacrum, harmonię, siłę, Słońce, owocowanie, wzrost, rozwój, medytację, szczęście, świadomość.
W różnych kulturach liczbę ...
Czytaj dalej Słownik symboli literackich
- czteroczęściowa) koncert solowy (trzyczęściowy, o budowie: I część szybka w formie sonatowej, II wolna , najczęściej ABA, natomiast III część była utrzymana w formie ronda, ewentualnie ronda sonatowego)

Nowe gatunki, dotychczas nieznane to:

symfonia ( trzyczęściowa, na orkiestrę symfoniczną) kwartet smyczkowy ( trzy - czteroczęściowy) pieśń ( nowy gatunek Gatunek zespół organizmów o podobnej budowie, wspólnym pochodzeniu, mogących się swobodnie krzyżować, dając płodne potomstwo. W procesie specjacji powstają nowe gatunki. Gatunek jest ... Czytaj dalej Słownik biologiczny wokalno - instrumentalny)

Haydn ugruntowywał owe zmienione, ale i nowe gatunki w swej twórczości tak, aby kolejni kompozytorzy dalej rozwijali ów klasyczny nurt.

ŻYCIE

Pochodzenie Haydna nie jest do końca jasne jeżeli chodzi o korzenie kompozytora, bowiem różni badacze mają odmienne poglądy na ten temat. Karl Geiringer w swej książce Haydn podaje cztery Cztery Liczba cztery symbolizuje wszechświat materialny, cztery pory roku, cztery strony świata, cztery kwadry księżyca, cztery wiatry, cztery wieki ludzkości, cztery rzeki Hadesu, cztery konie ... Czytaj dalej Słownik symboli literackich teorie:

według F. Kuhac'a nazwisko Haydna ma wydźwięk chorwacki, podobnie ma się sprawa z nazwiskiem panieńskim matki: Koller według E. Schwartza wioska Tadten w której mieszkał dziadek Haydna ( wioska węgierska) sugerowałaby, że tam Haydn ma swoje korzenie według E. F. Schmida jest to nazwisko cygańskie, jednak przyznaje, iż rozważa także opcję rodowodu niemieckiego.

Urodził się 31 marca 1732 roku w Rohrau. W wieku ośmiu lat został zabrany przez przyjaciela rodziny do Wiednia, aby tam pobierać naukę u Georga Reuttera. Niestety Sepperl ( tak mówiono na Haydna) nie mógł cieszyć się z tego co go spotkało w Wiedniu. Reutter zaniedbywał swych uczniów głodząc ich, upokarzając i nie dostarczając odpowiedniej wiedzy teoretycznej. W niedługim czasie do Wiednia przybył brat Sepperla - Michał, który wówczas cieszył się poważaniem w towarzystwie muzycznym. Haydn śpiewał przy katedrze św. Stefana, jednak gdy nadszedł okres dojrzewania z którym wiązała się  mutacja Mutacja nagła, skokowa zmiana w materiale genetycznym zachodząca w organizmie. Wyróżnia się trzy podstawowe typy m.: genowe, chromosomowe i genomowe.
Jeżeli m. zachodzi w komórkach rozrodczych ...
Czytaj dalej Słownik biologiczny
głosu, został po prostu wydalony i zostawiony bez środków do życia. Wówczas przygarnął go niezamożny Johann Spangler. W latach 50- tych wyjechał do Mariazell, a następnie, gdy głos ustabilizował się, wrócił do Wiednia rozpoczynając studia. Po raz kolejny Wiedeń nie zrobił na nim dobrego wrażenia, bowiem Haydn musiał mieszkać w mieszkaniu o krytycznych warunkach. Wkrótce wyjeżdża z Nicolo Porporą w trasę koncertową zatrudniając się jako jego akompaniator oraz lokaj. Po powrocie został nauczycielem hrabiny Thun, następnie koncertował w Weinzierl. W 1758 roku został zatrudniony u hrabiego Morzina. Miał pełnić funkcję kapelmistrza na dworze w Lukavec w Czechach. Tam właśnie napisał pierwszą symfonię. O ile życie materialne zaczęło się układać pomyślnie, o tyle w życiu prywatnym już nigdy Józef nie zazna spokoju. Wybranka jego serca, Teresa, wstąpiła do zakonu. W wieku 28 lat Haydn poślubia siostrę Teresy, Marię Alojzę Apolonię, która była w owym czasie starszą o trzy lata. Małżeństwo to jednak okazało się fatalną pomyłką, bowiem małżonka nie szczędziła Haydnowi złośliwości. Joseph aby uniknąć wiecznych kłótni uciekał w samotność i wskutek tego topił swe żale w muzyce.

W roku 1761, gdy  hrabia Hrabia A. Mickiewicz Pan Tadeusz, bohater trzecioplanowy; młody panicz, ostatni z rodu Horeszków, chociaż po kądzieli (w linii żeńskiej), kawaler. Posiada dość spory majątek, stać go na ... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum Morzin popadł w kłopoty finansowe, książę Paweł Esterhazy postanowił zatrudnić u siebie Haydna. Książę Paweł był miłośnikiem i mecenasem sztuki, zatem gdy usłyszał Haydna podczas jednej ze swych wizyt w Lukavec, postanowił zatrudnić muzyka Muzyka Muzyka symbolizuje sferę niebiańską, harmonię, chwałę Pańską, złudzenie duszy i zmysłów, pośrednictwo między duszą a zmysłami, czar, proroctwo, szczęście, magię, pociechę, ... Czytaj dalej Słownik symboli literackich na swym dworze. Haydn zatem przenosi się do Eisenstadt. Po kadencji Pawła, władzę objął kolejny przedstawiciel rodu - Mikołaj, który naturalnie przedłużył umowę z Haydnem. Za jego kadencji wybudowano pałac wzorowany na Wersalu w mieście Esterhazie, tam też przeniósł się cały dwór łącznie z muzykami. W roku 1766 Haydn awansował na stanowisko kapelmistrza. Funkcja ta dawała kompozytorowi wiele możliwości, bowiem miał on do własnej dyspozycji orkiestrę księcia. Pisał na zamówienie swego pracodawcy, bądź też dostosowywał utwory zakupione przez księcia do składu i umiejętności orkiestry. W tym czasie Józef zdecydowanie przejął popularność brata Michała pozostawiając go w cieniu swych umiejętności ( Michał był wówczas dyrektorem i koncertmistrzem w Salzburgu).

W życiu kompozytora pojawiła się kobieta, którą prawdopodobnie obdarzył on uczuciem, które zaowocowało narodzinami dziecka - Antonia. Kobietą tą była śpiewaczka Luigia Polzelli o szczerze mówiąc bardzo przeciętnym głosie. Dla niej pisał nieskomplikowane partie mezzosopranowe.

W tymże czasie o Haydnie zaczęło być głośno poza granicami państwa, bowiem zewsząd przychodziły zamówienia na symfonie, kwartety ( gatunki nowe). Jednego zamówienia jednak Haydn nie przyjął, było to zamówienie na operę buffa z roku 1787. Haydn zarekomendował wówczas Mozarta. W roku 1790 umiera księżna Maria Maria Z. Krasiński Nie-boska komedia, bohaterka epizodyczna; żona Henryka, kobieta wierna, kochająca. Jest to osoba przeciętna, najważniejsza dla niej jest rodzina i miłość. Nie rozumie męża, jej ... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum Elżbieta Esterhazy. W tym samym roku umiera jej zrozpaczony mąż, książę Mikołaj. Władzę przejął wówczas jego syn, który z niechęci do muzyków zwolnił niemal wszystkich pracujących na dworze. Wówczas Haydn wyjechał do Wiednia. Tam dzięki namowom impresaria Salomona 15 grudnia 1790 roku wyjeżdża do Anglii. Podczas podróży, w Bonn poznaje młodego Beethovena. W Anglii zawitał w 1791 roku. Mieszkał na Golden Square. Haydn koncertował i tworzył. W lipcu tegoż roku otrzymał honorowy tytuł angielskiej uczelni: honoris causa na Oxfordzie, gdzie jako pracę dyplomową przedstawił Symfonię nr 92 G - dur, odtąd zwana Oxfordzką. Stale korespondował, przede wszystkim z żeńską częścią znajomych, bowiem z Luigią Polzelli, wdową wyznającą otwarcie miłość do kompozytora o nazwisku Schrorer, a także z żoną, z którą nie szczędził kłótni nawet listownych. W roku 1792 powrócił do Wiednia, który jednak zignorował kompozytora. Od około 1793 Haydn udziela lekcji, dopiero co przybyłemu do Wiednia Beethovenowi, jednak współpraca pedagoga z uczniem nie układa się najlepiej. Nauczyciel Nauczyciel B. Prus Antek, bohater epizodyczny; człowiek zły i głupi. Nie starał się, by jego uczniowie naprawdę coś umieli. Zatrudniał ich do prac w gospodarstwie domowym, bił ich, nie umiał ... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum nie przejawia chęci zmiany podejścia pedagogicznego, a uczeń jest porywczy, pełen energii i pomysłów co nie zawsze odpowiadało Haydnowi. W tym samym roku w Rohrau stanął pomnik kompozytora, a sam Haydn podpisał w owym czasie kolejne kontrakty z Salomonem na wyjazd do Anglii. Wyjeżdża w styczniu 1794 roku, jednak gdy dowiaduje się o śmierci niewrażliwego na sztukę Antoniego Esterhazy postanawia powrócić na dwór książąt, gdzie władzę przejął kolejny Mikołaj (meloman) z rodu. Zadaniem Haydna była rekonstrukcja orkiestry dworu. Wszelkie kłótnie pomiędzy pracodawcą, a kompozytorem łagodziła małżonka, księżna Maria Hermenegilda. W roku 1800 umiera żona Haydna, a kompozytor nie podjął się ponownie ożenku.

W roku 1801 sporządził testament Testament Biblia.
Czytaj dalej Słownik terminów literackich
w którym sporządził przypisy dla zubożałej części rodziny i niezamożnych znajomych. W roku 1804 jego funkcję na dworze w Esterhazie przejął Johann Nepomuk Hummel ( uczeń Mozarta). Od tego czasu Haydn raczej pozostawał w domu odbierając jednak medale i wyróżnienia oraz przyjmując wielu przyjaciół. W 1805 umiera Jan- młodszy brat Józefa, a w rok później Michał. Joseph Haydn umiera 31 maja 1809 roku w Wiedniu. Prawdopodobnie zgodnie z życzeniem kompozytora pochowano go przy muzyce Requiem Mozarta.

TWÓRCZOŚĆ

1. SYMFONIE

Haydn pisał je przez całe swe życie, tak więc stanowią doskonały wyznacznik przemian stylu. Ogółem napisał on 104 symfonie, które możemy podzielić na cztery okresy:

1750 - 1760 grupa około 40 symfonii, w których zauważamy zarówno cechy barokowe (basso continuo, bogata polifonia, trzyczęściowość, malarstwo dźwiękowe, technika koncertująca), jak i klasyczne (skład orkiestry: smyczki+ podwójne dęte, budowa okresowa, przewaga homofonii, cieniowanie dynamiczne).

Przykłady: nr 22 Filozof, nr 6 Poranek, nr 7 Południe, nr 8 Wieczór.

lata 70 - te; przez muzykologów okres ten jest nazywany okresem burzy i naporu: Sturm und Drang Periode, bowiem w symfoniach występują kapryśne tonacje molowe, oraz występują częste zmiany nastroju.

Przykłady: nr 44 Żałobna, nr 45Pożegnalna.

lata 80 - te; powiększenie formy, tonacje klarują się do trzech znaków przykluczowych z przewagą durowych

Przykłady: Symfonie paryskie (6, m. in.: nr 82 Niedźwiedź, nr 83 Kura, nr 85 Królowa).

    • lata 90 - te; kotły jako element wzmacniający, obecność wolnego wstępu, z którego motywy nie pojawiały się w przebiegu utworu

Przykłady: Symfonie londyńskie (12, m. in.: nr 94 Niespodzianka, in. Z uderzeniem w kotły; nr 100 Wojskowa, nr 101 Zegarowa, nr 103 Z werblem na kotłach).

2. KONCERTY SOLOWE

Około 50: na klawesyn, róg, violę barytonową, trąbkę

3. KWARTETY SMYCZKOWE

Około 80, np.:

Op. 1, 2 - dominacja cyklu 5- częściowego, pisane dla amatorów

Op. 9 - czteroczęściowa budowa, skrzypce pierwsze wykazują dość wysoki poziom wirtuozerii

Op. 20 Słoneczne

Op. 33 Rosyjskie

Op. 50 Pruskie

4. SONATY FORTEPIANOWE

Pierwsze pisane były na klawesyn, późniejsze zdecydowanie na fortepian co wnioskujemy po ilości ozdobników i sposobie traktowania linii melodycznej. U Haydna wyraźnie zaznacza się  tendencja Tendencja idea, sformułowana zazwyczaj wprost, której podporządkowany jest świat przedstawiony utworu. powieść tendencyjna.
Czytaj dalej Słownik terminów literackich
do symfonizacji partii fortepianu, bowiem kompozytor wydobywa z niego ogromny wolumen brzmienia.

5. ORATORIA

Haydn jest kompozytorem czterech oratoriów religijnych i jednego świeckiego:

Stabat Mater

Powrót Tobiasza

Siedem Siedem Siedem to symbol kosmosu, stworzenia, przestrzeni, boskości, świętości, doskonałości, zdrowia, mądrości, wytrwałości, inteligencji, przygody, uporu, oszustwa, bólu, konfliktu, ... Czytaj dalej Słownik symboli literackich ostatnich słów Zbawiciela na Krzyżu, 7 części wolnych, faktura Faktura [łac. factura - wykonanie, budowa] charakterystyczne cechy powierzchni, np. obrazu, ściany, tkaniny, zależne od tworzywa i techniki wykonania, [wł. fattura] rachunek wystawiony odbiorcy towaru ... Czytaj dalej Słownik wyrazów obcych akordowa

Stworzenie świata, 3 części, bardzo duża rola chórów, rozpoczyna się wstępem pt.: Obraz Obraz W najogólniejszym znaczeniu: świat przedstawiony w utworze literackim jako odzwierciedlenie jakiejś rzeczywistości zewnętrznej, np. obraz XIX-wiecznej Warszawy w Lalce B. Prusa. Takie pojmowanie ... Czytaj dalej Słownik terminów literackich chaosu, mnogość chromatyki, całość kończy rozbudowana fuga. Postaci relacjonujące to archaniołowie: Gabriel, Rafael, Uriel

Pory roku, 4 części, trzy postaci relacjonujące: Hanna, Łukasz, Szymon. Haydn nawiązuje tu do muzyki ludowej, duża rola malarstwa dźwiękowego.

6. MSZE

Podobnie jak w sonatach fortepianowych Haydn dopuszcza się symfonizacji. Najczęściej wykonywane msze to:

Schopfungmesse

Harmoniemesse

Cacilienmesse

Msza Nelsońska

7. OPERY

Najmniej istotny gatunek w twórczości Haydna.

Przykłady: Armida, Acide, Apothaker (singspiel).

Bardzo ważną informacją jest to, że TYTUŁY NIE POCHODZĄ OD KOMPOZYTORA, A NAJCZĘŚCIEJ OD WYDAWCÓW!!!