"Ojciec Goriot" Balzaka to wielka powieść społeczno-obyczajowa, reprezentująca nurt powieści krytycznej. Uzasadnienie użycia takich terminów do określenia tego dzieła, odnajdujemy w tekście samej powieści i w sposobie ujęcia rzeczywistości przez autora. Kiedy rozpoczynamy lekturę powieści mamy do czynienia ze szczegółowym opisem miejsc, osób i sytuacji rozgrywających się na kartach powieści. Każdy z motywów, miejsca i postacie ukazane są z ogromna precyzją. Wszystko pasuje do siebie idealnie i tworzy spójna całość. Weźmy za przykład choćby opis arystokracji i ich salonów - jest to idealnie i szczegółowo opisana warstwa społeczna, a ich przepiękne salony jawią się nam jak na obrazie. Podobnie jest w sytuacji narratora, który ukazuje się w powieści jako trzecioosobowy i znajduje się poza przedstawianymi wydarzeniami. Wie on o wszystkim, co dzieję się w powieści, zna psychikę swoich bohaterów, wie co planują i co myślą, zna dokładnie całe miasto i panujące w nim relacje społeczne. Dlatego o takim narratorze mówi się, że jest wszechwiedzący. Dzięki takiemu dystansowi, może wyrażać różne opinie o świecie, który opisuje, a które to są zwrócone do czytelnika. Często też takie komentarze wkłada w usta bohaterów powieści, dzięki czemu poszerza nasza wiedze o opisywanym świecie, tak jest w przypadku pani de Beauseant, która wyjaśnia zasady rządzące życiem towarzyskim ekskluzywnego Paryża albo w przypadku Vautrina i krytyki moralności społecznej, która jest warta pogardy i zmiany. Balzac był osoba bardzo spostrzegawczą i uważną w swych obserwacjach, dlatego też możemy z taką dokładnością poznać realia Paryża, które przedstawia autor. Realia powieści odwołują się bezpośrednio do ówczesnego Paryża, a sposób, stosowane techniki oraz sytuacje ujawniają nam relację wiążące autora oraz świat, który opisuje.

Akcja utworu umieszczona jest w czasie pomiędzy końcem 1819 roku a początkiem 1820. Akcja rozgrywa się w wspomniany już Paryż. Charakteryzuje ją linearyzm, z chronologicznie następującymi po sobie zdarzeniami.

Mamy tu jednak również przedstawione wydarzenia z życia tytułowego bohatera. Z okresu poprzedzającego Wielką Rewolucję Francuską z 1789 roku. Historia ta oraz proces zdobywania bogactw przez głównego bohatera, został ukazany przez technikę opowieści retrospektywnej.

Wydarzenia w powieści sytuowane są przez autora na przemian, w pensjonacie pani Vauquer oraz arystokratycznym salonie. Przez to kontrastowe zestawienie autor chce pokazać przepaść, która dzieli bogatych bywalców salonu oraz biedotę i nędzę niskich warstw społecznych. W tym zestawieniu objawia się społeczna krytyka autora. Pokazuje również, że zło istniejące w obydwu środowiskach, odnajduje swą motywację i usprawiedliwienie w socjologii - społeczność tworzy tożsamość człowieka.

W książce zastosowano technikę kompozycyjną zwaną zamkniętą, powieść dobiega końca wraz ze śmiercią głównej postaci. Mamy tu jednak także jakby wskazanie na dalszy tok wydarzeń, w których bierze udział Eugeniusza, kiedy kieruje słowa do Paryża po zakończonym pochówku tytułowej postaci. Jest to więc odrębna całość, jednakże również część większego cyklu pt. Komedia Ludzka.

Ta tak misternie skonstruowana fabuła, postacie i historia, ma swoje zakorzenienie rzeczywistości opisywanej epoki, podobnie język postaci, poszczególnych grup społecznych, jest oddany z jak największą precyzją i realizmem.

Wszystkie pokazane powyżej cechy powieści Balzaka, możemy odnaleźć w każdej z powieści, którą nazywa się klasyczna powieścią realistyczną, dlatego też, takie określenie dla "Ojca Goriot" jest jak najbardziej uzasadnione.