XXI wiek postawił przed człowiekiem możliwość wyboru: książka czy środki masowego przekazu, ułatwiające dostęp do informacji? Książka była zawsze wymagającą rozrywką, zmuszała do myślenia, refleksji, nie udzielała prostych porad, dawała jedynie podpowiedzi. Z drugiej jednak strony potrafiła wzruszyć, rozbawić, zadziwić. Zawsze cicha, nigdy nie krzykliwa i nachalna tak jak reklamy czy programy telewizyjne, czeka w bibliotece, księgarni, na półce na swojego czytelnika. Wybór książek staje się dziś coraz trudniejszym wyborem, zwłaszcza dla ludzi młodych spędzających dużo czasu przed ekranem komputera czy telewizora. Wydaje się, że książka stoi dziś na straconej pozycji, zdominowana jest szeroko rozumiane media. Nie można jednak zdecydowanie odrzucać literatury, skazując ją na zapomnienie, pozbawiamy się wielu wartości, które przechowują w sobie książki. Przeczytane utwory literacki wpływają na nasze uczucia i poglądy, pozostawiają jakiś ślad po sobie. Wobec niektórych dzieł nie pozostajemy obojętni, mogą one stać się dla nas nawet przewodnikami nauczycielami. W procesie lektury dzieje się coś niezwykłego, magicznego, człowiek bowiem staje się częścią świata przedstawionego: zaprzyjaźnia się z bohaterami, przeżywa wraz z nimi ich przygody. Czytanie potrafi pochłonąć , całkowicie zaabsorbować.

Literatura stworzyła wiele gatunków, dzięki którym pisarze mogą opisywać wszystkie dziedziny życia. Spośród licznych dzieł literatury polskiej i światowej istnieją takie, które znać trzeba. Ich znajomość świadczy o naszym oczytaniu, kulturze literackiej. Myślę, że takich utworów jak "Biblia", "Iliada", dramaty Szekspira, "Lalka" Bolesława Prusa, "Nad Niemnem" Elizy Orzeszkowej, "Pana Tadeusza" Adama Mickiewicza nie trzeba specjalnie polecać, te dzieła trzeba po prostu znać.

Szczególnie bliskie człowiekowi są jego lektury z dzieciństwa, książki, które przeczytali mu rodzice lub te, które sam przeczytał. Z pewnością najważniejszą lekturą każdego dziecka były "Baśnie" Hansa Christiana Andersena. Wzruszająca historia dziewczynki z zapałkami, dzielny mały ołowiany żołnierzyk, przygody Gerdy szukającej Kaja na długo zapadają w pamięć. Baśnie, choć czasem smutne i wzruszające, zawsze uczą, że dobro zwycięża. Utwory Andersena rozwijają dziecięcą wyobraźnię, wzbogacają słownictwo. Wszystko to jest ważne dla rozwoju dziecka.

Kolejną lubianą oraz chętnie czytaną przez dzieci jest seria książek opowiadająca o przygodach Mikołajka autorstwa Sempe i Gościnnego. Na serię składa się kilka niewielkich rozmiarów książeczek z zabawnymi ilustracjami: "Mikołajek", "Rekreacje Mikołajka", "Mikołajek i inne chłopaki", "Mikołajek ma kłopoty". Głównym bohaterem jest siedmioletni chłopiec o imieniu Mikołaj, to on jest również narratorem. Mikołajka można scharakteryzować jako bystrego obserwatora rzeczywistości, a przede wszystkim dorosłych. Oprócz licznych perypetii swoich kolegów, potrafi ukazać również charakterystyczne cechy ludzi dorosłych. I tak, dowiadujemy się od Mikołajka, że dorośli wiedzą wszystko najlepiej (tata, pan Rosół), co zawsze kończy się zabawnie, są poważni, nie znoszą sprzeciwu, są dumni z tego, że są dorośli. Wiele historyjek wywołuje szczery śmiech, jak np. opowieść o loterii zorganizowanej przez szkołę, z której pieniądze miały być przeznaczone na budowę boiska sportowego, a w której główną nagrodą był motorower. Loteria polegała na sprzedaży losów o wartości jednego franka. Każde dziecko otrzymało zadanie sprzedania jak największej liczby losów. Mikołajek wraz z kolegami wpadł na genialny pomysł: chłopcy zgodnie uznali, że losy powinni kupić ich ojcowie. Tata Mikołajka początkowo dumny był z syna, wspominał, że jak był dzieckiem, sam sprzedawał losy i był fantastycznym sprzedawcą, bo nikt mu nie odmówił. Gdy dowiedział się, że to on ma nabyć wszystkie losy i wspomóc szkołę, wpadł w złość i nazwał całą akcję jako uczenie dzieci żebrania. Postanowił jednak pomóc synowi, udał się z nim do sąsiada, pana Bledurta, lecz ten kategorycznie odmówił, w dodatku wyśmiał ojca Mikołajka, którego i tak od dawna nie darzył sympatią. Całą sytuację uratowała pani Bledurt, kupiła wszystkie losy i wygrała motorower. Opowiadanie kończy się takimi słowami: "Teraz tata i pan Bledurt okropnie się złoszczą, bo pani Bledurt wstawiła motorower do piwnicy i nie chce im pożyczać".

Myślę, że dorośli powinni wracać do takich książek jak seria o Mikołajku, ponieważ warto poznać jak wyglądają w oczach dziecka, zwłaszcza że ten obraz nierzadko jest prawdziwy.

Książki czytane w dzieciństwie stanowią taką grupę utworów, do których chętnie wraca się po latach, wspomina się je z sentymentem. Lektury dziecięce to specyficzne utwory: wprowadzały w świat fantazji i przygody, kreowały bohaterów, którzy szybko stawali się pierwszymi dziecięcymi idolami. Istnieje również grupa dzieł, które są przeznaczone dla dzieci, ale równie chętnie czytają je dorośli. Takim utworem jest z pewnością "Mały książę" Antoine de Saint - Exupery. Sądzę, że niewielu jest ludzi, którzy nie znają historii głównego bohatera, jego miłości do kapryśnej i pięknej róży. Powieść de Saint - Exupery zawiera głęboką mądrość dotyczącą ludzkiego życia, jego sensu i tego, co jest w nim najważniejsze. "Mały książę" ukazuje, że najważniejszą wartością w życiu człowieka jest przyjaźń, ponieważ człowiek potrzebuje przyjaciela w każdym wieku.

Uważam, że wielu ludzi czyta dziś literaturę współczesną i nic w tym nadzwyczajnego, przecież jest wielu bardzo dobrych pisarzy. Jednym z najbardziej znanych autorów jest brazylijski pisarz Paulo Coelho. Kolejne jego powieści stają się bestsellerami, są chętnie czytane. Przekazują one prawdę o ludzkim losie, ukazują, co jest w życiu najważniejsze. Historia Pilar z "Na brzegu rzeki Piedry usiadłam i płakałam" mówi o tym, że miłość jest najpotężniejszym uczuciem, przed którym nie warto się bronić, ponieważ nic jej nie powstrzyma. Ludzie sobie przeznaczeni muszą być razem, pierwsza miłość, jeśli tylko jest prawdziwa, odżyje nawet po wielu latach.

Powieści Paula Coelho uczą, że powinno się zawsze podążać za głosem serca. Człowiek jest stworzony do życia w szczęściu i miłości, a jego powołaniem jest znaleźć własną drogę i realizować własne marzenia. Coelho jest autorem "Podręcznika wojownika światła". Według pisarza wojownik światła to człowiek, który odważnie idzie przez życie, spełnia swoje marzenia, potrzeby oraz korzysta z danego mu czasu. "Podręcznik" stanowi zbiór porad i wskazówek, które brzmią jak sentencje, życiowe mądrości. Książka ta inspiruje do kierowania się w życiu sercem, pomaga znaleźć w życiu to, co najważniejsze. Bohaterów powieści Coelha cechuje odwaga, gdyż życie według własnych marzeń, robienie tego, co się pragnie, wymaga sporej odwagi, bo oznacza to, że nie zawsze należy godzić się z tym, co oferuje nam świat. Według Coelho człowiek jest wtedy szczęśliwy i spełniony, gdy może realizować swoje marzenia. W pełni się z tym zgadzam. Bohaterowie książek tego brazylijskiego pisarza nie boją się głośno mówić o swoich pragnieniach, o potrzebie miłości, odważnie wyruszają w świat, by odnaleźć swoje szczęście. "Alchemik", "Demon i panna Prym", "Na brzegu rzeki Piedry usiadłam i płakałam" wnoszą powiew nowości w życie czytelnika, mają moc zmieniania go, dodają odwagi, by realizować swoje marzenia.

Kolejną książką, którą warto przeczytać jest kultowa powieść amerykańskiego pisarza Williama Whartona "Ptasiek". To wzruszająca historia chłopca, który pokochał ptaki, bo znalazł w nich sposób na oderwanie się od nudnego życia. Powieść opowiada także o przyjaźni, która potrafi przetrwać wszystko. To przyjaciel zawsze próbuje zrozumieć nasze postępowanie, decyzje i to on wspiera nas, stoi po naszej stronie. Wystarczy po prostu, że jest. Niezależnie od okoliczności możemy na niego liczyć.

Wielką popularność zdobyła sobie literatura fantastyczna. Trylogia Tolkiena "Władca pierścieni" posiada niezliczone rzesze miłośników, którzy w fantastycznej krainie Śródziemia odkrywają odległy świat znany z dzieciństwa. Powieść traktuje o próbie zniszczenia pierścienia, w którym zawarta jest moc zła. To zło zagraża całemu światu, dlatego trzeba temu zapobiec i ratować świat. "Władca pierścieni" porusza problem istnienia zła w świecie i jego walki z dobrem. Można go traktować jako swego rodzaju baśń z głębszym znaczeniem, z przesłaniem, że dobro musi zwyciężyć. Tolkien swoje powieści pisał dla swoich dzieci, lecz bardzo szybko zdobyły uznanie wśród znajomych i przyjaciół. Popularność jego utworów wzięła się z ich niezwykłości, nie tylko dzieci, ale również dorośli są oczarowani światem Śródziemia i przygodami Bilba Bagginsa.

Jedną z ciekawszych książek w historii literatury jest "Rok 1984" George'a Orwella, powieść powstała pod wpływem kontaktu autora z komunistyczną ideologią. "Rok 1984" ukazuje fantastyczny świat, w którym życie człowieka podporządkowane jest władzy państwa opierającej się na nienawiści, przemocy i strachu. Aż trudno uwierzyć, że w tak skonstruowanej rzeczywistości, nad którą panuje niepodzielnie Wielki Brat, niemożliwy jest najmniejszy nawet sprzeciw, niedozwolona jest miłość. Działania państwa zmierzają do zniewolenia człowieka, pozbawienia go godności i ludzkich praw. Człowiek jest nieustannie inwigilowany, śledzą go nawet sąsiedzi, znajomi, własne dzieci. Za nieposłuszeństwo wobec systemu płaci się wysoką cenę. Powieść, jakkolwiek opisany przez nią system funkcjonował rzeczywiście w krajach komunistycznych, stanowi ostrzeżenie dla przywódców politycznych i wszystkich ludzi przed pokusą opierania swoich rządów na przemocy i terrorze.

Uważam, że na przedstawionych przeze mnie utworach lista lektur obowiązkowych człowieka XXI wieku nie kończy się. Każda epoka literacka miała swoich wybitnych autorów, którzy tworzyli arcydzieła. Wobec tego wydaje się nie do przyjęcia, aby człowiek współczesny nie znał "Don Kichota" Cervantesa, "W poszukiwaniu straconego czasu" Prousta, "Czarodziejskiej góry" Manna czy "Ulissesa" Joyce'a. Każdy utwór podejmuje dialog z tradycją literacką i jednocześnie wprowadza jakieś novum, to może zdarzyć się jedynie na gruncie literatury.

Współczesny człowiek nie docenia dziś książek, prawie w ogóle nie funkcjonują w jego świadomości, którą pochłaniają kolorowe obrazki dostarczane przez kulturę masową. Wydaje się, że czas poświęcony na lekturę interesującej książki to luksus, na który nie może sobie pozwolić człowiek XXI wieku, ponieważ jest zbyt zapracowany, nie ma nawet czasu dla najbliższych. Życie w nieustannym stresie rodzi zmęczenie, niezadowolenie, utratę dobrego samopoczucia. Jednym ze sposobów na zlikwidowanie stanu depresyjnego jest z pewnością dobra książka, którą polecić można każdemu. Na szczęście jest bardzo wiele ciekawych utworów, dlatego każdy bez problemu znajdzie dla siebie odpowiedni.