„Potop” Henryka Sienkiewicza jest powieścią ku pokrzepieniu serc. Ukazana jest historia potopu szwedzkiego. Autor pokazuje, że nie należy tracić wiary nawet w najgorszej sytuacji.

W podanym fragmencie rozmawiają Wrzeszczowicz i Lisola. Wrzeszczowicz był cudzoziemcem, który przybył do Polski w szukaniu lepszego bytu, a Lisola jest dyplomatom, który nie chce wchodzić w dyskusje o Polsce. Wrzeszczowicz ma negatywną opinię w sprawie Polski. Uważa, że Polska jest na skaju przepaści. Sądzi, że Polacy sami doprowadzili do takiej sytuacji w kraju. Ograniczony jest autorytet królewski, obowiązuje liberum veto. Szlachta nie płaciła podatków i z tego powodu nie było pieniędzy na utrzymanie armii, brak praworządności, nie przestrzega się prawa. Polacy sprzedali się Szwedom za obietnicą przywilejów. Wśród Polaków brakuje patriotyzmu. Mimo, że mamy dobrą jazdę, Polacy nie są w stanie przetrwać, bo sami do tego prowadzą. Pod koniec swojej wypowiedzi stwierdza, iż Polacy to szaleni ludzie. Lisol sądzi, że Wrzeszczowicz nie potrafi być wdzięczny Polsce za to co mu ofiarowała. Kmicic przysłuchiwał się rozmowie, po części zgadza się z opinią Wrzeszczowicza. Od momentu kiedy w Kiejdanach złożył przysięgę posłuszności zdrajcy, była to jego najgorsza noc.

W następnym fragmencie królowa rozmawia z zebranym tłumem szlachty. Uważa, że Polacy mimo tego, że zdradzili swój kraj są w stanie odzyskać go z rąk wroga. Rozumie, że każdy może zbłądzić, ale ważne jest, aby w porę zobaczyć swoje winy i próbować je naprawić. Cały naród jest w stanie poświęcić dla kraju swój majątek, ale także i życie. Królowa prosi króla, aby ten zaufał ludziom, nie gardził nimi, ponieważ lud traktuje go jak ojca. Po wysłuchaniu przemowy królowej zebrana szlachta zaczęła wierzyć, że mogą uratować jeszcze swój kraj, nie powinni się poddawać.

Sienkiewicz przedstawia dwa różne obrazy Polaków. Pierwszy to naród, który za obietnicę zdradził swoją ojczyznę, nie ma w nim ducha patriotyzmu. Drugi obraz przedstawia królowa, która wciela się w rolę matki ludu, wierzy, że Polacy mimo wszystkich błędów są w stanie podnieść się z klęski. Pokrzepia ich serca do walki z wrogiem.