Księga Koheleta (Eklezjastesa)

  • Kohelet - nazwa funkcji lub urzędu mędrca "przemawiającego na zebraniu"
  • czas powstania: III lub II wiek przed naszą erą
  • cel księgi: ugruntowanie wiary w sercach czytelników

Księga Koheleta to zbiór rozważań i sentencji mądrościowych, dotyczących ludzkiej egzystencji. Autor próbuje znaleźć odpowiedź na pytanie, jaka jest droga do prawdziwego szczęścia, nie udaje mu się to jednak. W swoich rozważaniach dotyczących sensu ludzkiego życia dochodzi do wniosku, że nic ze świata doczesnego nie jest w stanie uszczęśliwić go w pełni, zapewnić mu spokojnego życia. Takiej siły nie mają ani bogactwo, ani sława, ani władza, ani nawet mądrość. Nic nie może sprawić, że człowiek będzie w pełni zadowolony z życia. Potwierdzeniem tego są słowa, które pojawiają się w księdze około dwudziestu razy: "vanitas vanitatum et ognia vanitas", znaczące "marność nad marnościami i wszystko marność". Marnością według autora Księgi Koheleta są nie tylko wartości czysto ludzkie, takie jak władza czy sława, ale również przyroda, zjawiska różnego rodzaju, działania ludzkie, zmierzające do osiągnięcia władzy czy bogactwa. Autor księgi wspomina o wielkiej zachłanności, wręcz pazerności ludzkiej, zaślepieniu człowieka na prawdziwą wartość, jaką jest Bóg, a skupieniu się na "gonieniu za wiatrem". Negowanie wartości ziemskich nie prowadzi jednak do negacji życia, wręcz przeciwnie - autor pisze o przemijaniu i zapomnieniu i napomina ludzi, by korzystali z tego, co sprawia im radość, bo tylko tak można przeżyć życie spokojnie i w pozornym szczęściu. Nie należy przy tym czekać na śmierć, ale cieszyć się z chwili obecnej i wykorzystywać ją najlepiej, jak umiemy. Warto również pamiętać, że życie nie składa się z samych szczęśliwych chwil, zdarzają się również smutek i cierpienie. Kiedy nas dotykają, nie możemy się poddawać, ale jedynie przyjąć z pokorą to, co nas spotyka. Powinniśmy więc podchodzić z dystansem do doczesności, zachowując odpowiedni rozsądek i umiar. Warto pamiętać również o tym, że cierpienie jest niezbędną częścią ludzkiego życia i bez niego nie moglibyśmy w pełni przeżywać szczęścia i docenić go, kiedy nas spotyka. Prawo Boże jest więc tym, co powinno kierować ludzkimi czynami, mądrość boża jest bowiem, tak jak Bóg, niezmienna. To, co mamy, jest podarunkiem od Boga, powinniśmy więc z tego korzystać zgodnie z Jego wskazówkami. Podsumowaniem treści Księgi Koheleta są ostatnie wersy, brzmiące następująco: "Koniec mowy. Wszystkiego tego wysłuchawszy: Boga się bój i przykazań jego przestrzegaj, bo cały w tym człowiek! Bóg bowiem każdy czyn wezwie przed sąd dotyczący wszystkiego, co ukryte: czy dobre było, czy złe". (Biblia Tysiąclecia).