Powstawanie Biblii datuje się na około 1400 lat. Łatwo więc pojąć, że pisało ją wielu autorów. Autorów jest o wiele więcej niż ksiąg, z których składa się Biblia. W starożytnym Izraelu Biblia spełniała różne funkcje. Te dwa czynniki spowodowały, że Biblia nie jest jednorodnym formalnie dziełem, nie można stwierdzić, że mamy w niej jakiś jeden jasno określony gatunek. Są w niej mity, traktujące o czasach najbardziej pierwotnych, ale również traktaty filozoficzne, bardziej złożone; są spisy inwentarza, proroctwa, spis ówczesnego praw, ale też prawa bożego, są utwory poetyckie. Dlatego też Biblia jest dla nas wartościowa nie tylko ze wzglądów religijnych, kulturowych, ale również historycznych - dowiadujemy się z niej mnóstwo na temat obyczajów, kodeksów pranych i cywilnych.

Można wymienić w Biblii następujące gatunki literackie:

- psalm - błagalny, dziękczynny, pochwalny, królewski, patriotyczny, religijny, mądrościowy; autorstwo najbardziej nam znanych psalmów przypisuje królowi izraelskiemu Dawidowi;

- przypowieść - nazywamy ją również parabolą, jest ona prostą historią, obrazkiem, która pozornie przedstawią prostą treść, a tak naprawdę traktuje o rzeczach bardzo dla człowieka istotnych, uniwersalnych ( znana jest bardzo "Przypowieść o synu marnotrawnym", "Przypowieść o siewcy" ;

- apokalipsa - należy ona do literatury proroctw, obrazuje ona przyszłość losów człowieka i świata, ale z podkreśleniem na ich ostateczny koniec; opisuje ona Sąd Ostateczny; jej cechą charakterystyczną jest to, że nie mówi ona nic wprost, ale posługuje się symbolem, znakiem, szyfrem, które bardzo ciężko czasem wyjaśnić i odczytać; najbardziej znaną apokalipsą jest "Apokalipsa św. Jana";

- saga rodzinna - należy ona do epiki, jest gatunkiem bardzo rozbudowanym, ponieważ opisuje często wiele pokoleń, które należą do danego rodu; w Biblii opisana jest m.in. saga rodu Abrahama, Izaaka, Jakuba, Józefa;

- kazanie - jest to mowa, której celem jest pouczenie, oparte na prawie bożym, przekazujące wartości ważne dla naszej wiary; na kazaniach opierał swoją naukę Jezus Chrystus;

- modlitwa - jest to rozmowa z Bogiem w sytuacji intymnej, osobistej; może być ona dziękczynieniem, błaganiem, apostrofą; w Biblii można odnaleźć modlitwy, które wypowiada Mojżesz, Dawid, Salomon;

- w Biblii zawarte są oprócz wyżej wymienionych także - podania, legendy, historie, legendy, pieśni, dialogi, aforyzmy, nowele, poematy, dramaty, listy, kroniki, hymny, treny.

Rodzaje literackie

- epika - biografie - np. Ewangelie (Marka, Mateusza, Łukasza i Jana);

sagi rodu - np. opisy dziejów patriarchów starotestamentowych

"powieść obyczajowa" - np. "Księga Ruth";

poemat opisowy - np. "Księga Rodzaju";

kronika, twórczość epistolograficzna, zbiory prawa;

- liryka - hymn - "Hymn o miłości";

psalm - "Księga Psalmów";

pieśń o miłości - "Pieśń nad Pieśniami";

treny - "Lamentacje Jeremiasza";

- dramat - niektóre fragmenty z "Księgi Hioba".

W literaturze późniejszych epok bardzo często odwoływano się do gatunków biblijnych:

- psalmy - wykorzystywano je w przekładach "Księgi Psalmów", ale też stały się one samodzielnymi utworami lirycznymi zwłaszcza w literaturze współczesnej - u Romana Brandstaettera i Tadeusza Nowaka "Psalmy" i "Psalmy na użytek domowy" ( o tematyce świeckiej);

- przypowieści - do nich nawiązywała literatura oświeceniowa w licznych utworach parabolicznych - w "Kandydzie" Woltera, "Mikołaja Doświadczyńskiego przypadkach" Ignacego Krasickiego; potem przypowieść pojawia się w XX wieku u Franza Kafki w "Zamku" i "Procesie", u Alberta Camusa w "Dżumie";

- kazania - szeroko rozwinęły się w średniowieczu - "Kazania świętokrzyskie" i "Kazania gnieźnieńskie"; kazania osiągnęły bardzo wysoki poziom artystyczny w religijnej literaturze renesansowej dzięki "Kazaniom sejmowym" Piotra Skargi;

- modlitwy - w literaturze polskiego średniowiecza "Bogurodzica", w renesansie "Hymn" Jana Kochanowskiego, "Sonety" Mikołaja Sępa Szarzyńskiego, wiersze mistyczne Juliusza Słowackiego, "Hymny" Jana Kasprowicza;

- sagi rodzinne - ten gatunek epicki przeżył swój prawdziwy rozkwit na początku XX stulecia; wówczas zostały napisane: "Buddenbrookowie" Tomasza Manna, "Saga rodu Forsytów" Jamesa Galsworthy'ego, "Rodzina Thibault" Rogera Martin du Gard.

Jak widać Biblia jest źródłem bardzo wielu gatunków literackich, po które bardzo chętnie sięgają twórcy późniejszych epok. Dzięki temu gatunki te cały czas są żywe, rozwijają się. Poza tym Biblia jest również dziełem bardzo ciekawym i niezwykle wartościowym z innych względów. Przede wszystkim jest on świętą księgą dla chrześcijan, w niej zawierają się wszystkie kodeksy i prawa dla nas ważne. Biblia jednak to również niewyczerpane źródło tematów, motywów i problemów, które nieustannie nurtują artystów, ale także zwyczajnych ludzi. Nie jest możliwe zrozumienie całej sztuki - literatury, rzeźby, malarstwa, a nawet muzyki wysokiej, bez znajomości Biblii, jej bohaterów i opowiedzianych tam historii. Z rozważań biblijnych wzięły początek wszystkie refleksje filozoficzne i religijne. Tam zapisane są wszystkie odwieczne prawdy i mądrości o człowieku i jego życiu. Prezentowane są niemalże wszystkie możliwe postawy i wzory zachowań, które może przyjąć człowiek. Do nich właśnie odwołują się twórcy, którzy zajmują wobec tych postaw różne stanowiska - albo zgadzają się z nimi, albo polemizują, lub też odrzucają. W Biblii podejmowane są tematy i problemy, które nigdy nie straciły na swojej aktualności, są ważne cały czas; to świadczy o ich uniwersalności.

Biblia zawiera również antywzorce, które służą niejako pouczeniu i moralizatorstwu, obecnemu w tej księdze. Zawarty jest tutaj kodeks moralny, dzięki któremu możliwe jest odróżnienie dobra od zła. Biblia przedstawia człowieka wielopłaszczyznowo - jest on postacią złożoną, jest podatny na działanie zła, ale też jednocześnie potrafi się zmieniać na dobre.

W Biblii cały czas podejmowana jest próba odpowiedzi na szereg pytań, które do tej pory są zagadką dla ludzi - czym jest szczęście? czy można je osiągnąć, jeśli tak, to w jaki sposób? jakie życie czeka nas po śmierci? kim jest właściwie człowiek? dlaczego cierpimy, jaki jest tego sens? Biblia pozwala nam decydować, jaką drogę wybierzemy dla siebie.

Dzięki wiadomościom, które zawiera Pismo Święte dowiadujemy się wiele na temat obyczajów i poglądów z dawnych dziejów; z drugiej strony jest w Biblii wiele wartości uniwersalnych, które są zupełnie wolne od piętna historii i czasu. Można powiedzieć, że Biblia kształtuje światopogląd ludzi już od wielu wieków, naszą kulturę, a nawet w pewnym stopniu język. Dla chrześcijan jest ona zawsze w sferze sacrum, jest autorytetem moralnym. Jest ona autorytetem, po który sięga wielu wielkich ludzi naszego świata, niezależnie od czasu, w którym żyje. Anna Kamieńska w "Książce nad książkami" napisała tak: "Jej treść przenika naszą kulturę, naszą literaturę, nasze dzieła sztuki. Imiona biblijnych bohaterów są dla nas ciągle wspólnymi znakami jak imiona naszych rodziców i dziadków, jak nazwiska naszych narodowych bohaterów".