​Adolf Hitler był niemieckim dyktatorem rządzącym w latach dwudziestych i podczas II wojny światowej w Niemczech. Był twórcą III Rzeszy i ideologiem skrajnego faszyzmu - hitleryzmu.

Adolf Hitler - lata młodości

Adolf Hitler urodził się 20 kwietnia 1889 r. w Braunau am Inn. Był Austriakiem z pochodzenia, synem Aloisa Hitlera i Klary Pölzl.

Podczas pobytu w Wiedniu nawiązał kontakty z antysemickim ugrupowaniem Pangermanskich Nacjonalistów oraz Partią Chrześcijańsko-Społeczną. W czasie I wojny światowej walczył na froncie zachodnim w 6 Bawarskiej Dywizji Rezerwy. Po wojnie zamieszkał w Monachium, gdzie po krótkiej pracy w obozie dla jeńców wojennych, został członkiem oddziałów specjalnych Rechiswehry. Tam rozpoczął działalność polityczną.

W 1919 r. wstąpił do Niemieckiej Partii Robotników, której nazwa została w czasie późniejszym zmieniona na NSDAP. Od 1921 był jej przewodniczącym (wodzem).

Adolf Hitler - droga do władzy

8 listopada 1923 r. usiłował przejąć władzę. Pucz monachijski okazał się zupełnym niepowodzeniem, a Adolf Hitler został skazany na 5 lat więzienia. W więzieniu w Landsbergu napisał "Main Kampf" - książkę, w której zawarł podstawy swojej ideologii. Po przedterminowym zwolnieniu z więzienia reaktywował NSDAP.

Kiedy w 1929 r. kryzy gospodarczy, polityczny i społeczny dotknął Niemcy, nadarzyła się okazja, aby przejąć władzę. W wyborach w 1930 r. jego partia osiągnęła drugi wynik, a, po utworzeniu w 1931 r. sojuszu z partiami prawicowymi, stała się pierwszą siłą w parlamencie. Niemieccy przemysłowcy, zaniepokojeni rosnącą siłą komunistów, wsparli finansowo partię Hitlera.

Nie wygrał on co jednak wyborów prezydenckich w 1932 r., ale doszedł do władzy rok później, kiedy, wraz z Niemiecką Narodową Partią Ludową, NSDAP uzyskało większość w parlamencie. Został desygnowany na kanclerza Rzeszy przez prezydenta Paula von Hindenburga. W związku z pożarem budynku Reichstagu parlament uchwalił ustawę przekazującą pełnię władzy ustawodawczej rządowi kierowanemu przez Hitlera.

28 lutego 1933 r. przyjęto Ustawę o ochronie narodu i państwa, na mocy której zawieszono prawa obywatelskie i konstytucję. Na podstawie Ustawy o pełnomocnictwach Adolf Hitler faktycznie przejął władzę. W tym samym roku doprowadził do delegalizacji partii innych, niż NSDAP i rozwiązania Wolnych Związków Zawodowych. Wybory parlamentarne, jakie odbyły się jesienią 1933 r., dały partii Adolfa Hitlera miażdżącą większość. Po śmierci Hindenburga urząd prezydenta został zawieszony.

Już wówczas Adolf Hitler zaczął tworzyć pierwsze obozy koncentracyjne dla rozprawienia się z opozycją i określonymi grupami ludności. W 1935 r. podpisano antyżydowskie ustawy norymberskie, a w 1938 r. odbyła się "noc kryształowa" - masowe pogromy ludności żydowskiej. W nocy z 29 na 30 czerwca 1934 r. miała miejsce "noc długich noży", podczas której rozprawił się z opozycją, mordując ok. 400 osób.

Polityka zagraniczna w latach 30.

Na początku lat 30. w polityce zagranicznej pozorował pokojowe działania. Zawarł konkordat z Kościołem, porozumienie z ZSRR, układ o nieagresji z Polską, jednocześnie czyniąc tajne przygotowania do wojny.

Już w 1934 r. remilitaryzował Nadrenię, a w 1938 r. przyłączył Austrię do Niemiec, zajął część Czechosłowacji (1939) i zmusił Litwę do przekazania okręgu Kłajpedy. W zakresie gospodarczo-politycznym zawarł pakt antykominternowski (1936), pakt stalowy (1939) i pakt berliński (1940).

W 1939 r. zgłosił roszczenia do Gdańska i konieczność rozszerzenia ziem niemieckich na wschód. Realizując niemiecki plan uderzenia na Polskę "Fall Weis" 23 sierpnia 1939 r. zawarł z Rosją pakt Ribbentrop-Mołotow dotyczący podziału wpływów we wschodnich krajach Europy. 1 września 1939 r. wojska niemieckie zaatakowały Polskę.

II wojna światowa

Pierwsze lata wojny dały Adolfowi Hitlerowi przewagę na frontach. W 1941 r. uderzył na ZSRR realizując plan "Barbarossa". W latach 1943-1944 siły aliantów przeszły do kontrofensywy, stopniowo odzyskując zagrabione ziemie i przewagę na wojnie.

Poza planami rozszerzenia terytorium Niemiec, Adolf Hitler prowadził politykę razową polegającą na prześladowaniu i eksterminacji narodu żydowskiego, Cyganów, Romów, homoseksualistów. Aby zapewnić sobie przestrzeń życiową, Niemcy planowali dokonać eksterminacji lub przesiedlić ok. 51 mln Słowian. Istotną kwestią było "ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej", czyli zagłada narodu żydowskiego. Wobec nieuchronnej klęski 30 kwietnia 1945 r. wraz z żoną Evą Braun popełnił samobójstwo.