Okupacja ziem polskich przez III Rzeszę:

1 IX 1939 r. wybuchła wojna polsko - niemiecka. W wyniku przegranej kampanii wrześniowej pod okupacją niemiecką znalazł się obszar o łącznej powierzchni ok. 188 tys. km², zamieszkany przez 22 miliony ludzi (ponad 61 % ludności Polski). Do III Rzeszy zostały wcielone północne i zachodnie ziemie polskie. Wielkopolska wraz z Poznaniem oraz Łodzią weszła w skład tzw. Kraju Warty. Z Pomorza wraz z Gdańskiem został utworzony Okręg Gdańsk - Prusy Zachodnie. Natomiast Górny Śląsk i Zagłębie Dąbrowskie zostały włączone do prowincji śląskiej, a z północnej części Mazowsza (Płockie, Mławskie, Ciechanowskie po Nowy Dwór Mazowiecki) stworzono rejencję ciechanowską. Pozostałe ziemie, zagarnięte przez Niemcy ale nie wcielone bezpośrednio do Rzeszy, utworzyły Generalne gubernatorstwo. Na jego czele stał generalny gubernator Hans Frank. Siedziba władz znajdowała się w Krakowie, a samo Generalne Gubernatorstwo zostało podzielone na 4 dystrykty (krakowski, lubelski, radomski, warszawski)

Zbrojne i cywilne formy walki z okupantem:

Do zbrojnych form oporu należała partyzantka. Partyzanci prowadzili akcje dywersyjne, m. in. oczyszczali teren z kolaborantów, kradli Niemcom pieniądze, żywność i broń, niszczyli tory kolejowe. Akcje dywersyjne prowadził też powstałe na przełomie 1942 i 1943 r. Kierownictwo Dywersji "Kedyw" , które przeprowadziło wiele spektakularnych akcji (uwalnianie więźniów, likwidowanie agentów gestapo, wysokich rangą przedstawicieli władz okupacyjnych i policji bezpieczeństwa, np. zamach na gen. SS i policji Franza Kutscherę (1 II 1944 r., kompania "Pegaz"). W walce uczestniczyła też działająca w harcerstwie młodzież, która w ramach akcji "mały sabotaż" wypisywała na ścianach domów antyniemieckie hasła, rysowała kotwice, kolportowała ulotki i podziemną prasę. Za pośrednictwem prasy i ulotek wzywano do walki z Niemcami, informowano o przeprowadzonych działaniach, czyli prowadzono antyniemiecką propagandę. W trakcie powstania w getcie warszawskim niesiono pomoc Żydom ukrywającym się poza gettem (Rada Pomocy Żydom). Polacy podjęli też próbę walki o zachowanie własnej kultury: działały tajne drukarnie, publikowano pisma literackie, starano się ukrywać przed Niemcami dzieła sztuki. Prowadzono też tajne nauczanie - tajne szkoły działały na całym terytorium okupowanym przez Niemców (TON - Tajna Organizacja Nauczycielska). Największą tajną uczelnia był konspiracyjny Uniwersytet Warszawski.

Polskie Państwo Podziemne:

W XI 1939 r. powstał Związek Walki Zbrojnej (ZWZ) z Komendą Główną ZWZ w Paryżu. Komendantem Głównym ZWZ został mianowany gen. Kazimierz Sosnkowski. Na przełomie 1939 i 1940 r. rozpoczęto tworzenie struktur ZWZ na obszarze okupowanej Polski. Zadaniem naczelnym ZWZ miało być przygotowanie powstania, które miało wybuchnąć "z chwilą wkroczenia regularnych wojsk polskich do kraju". 14 II 1942 r. zmieniono nazwę z ZWZ na AK (Armia Krajowa). W jej skład wchodzili głównie oficerowie i żołnierze, którym we IX 1939 r. udało się uniknąć niewoli. Krajowym przedstawicielem Rządu Rzeczypospolitej na emigracji miał być tzw. Delegat Rządu na Kraj, który miał kierować całokształtem życia w okupowanym kraju (oprócz spraw wojskowych). Utworzono też reprezentację polityczną, która składała się z przedstawicieli partii politycznych - Stronnictwa Ludowego, Stronnictwa Pracy, Polskiej Partii Socjalistycznej i Stronnictwa Narodowego. Tzw. "gruba czwórka" miała pełnić rolę opiniodawczą wobec Delegatury Rządu na Kraj.