Starożytny Rzym stworzył szeroki system pojęć, które były i nieraz nadal są obecne w historii świata. Oto niektóre z nich:

  1. Album sanatorium (tzw. lista senacka) - była to lista senatorów (wysokich urzędników rzymskich) sporządzana przez cenzorów. Lista nazwisk ułożona była według rangi poszczególnych osób.
  2. Alimenta (od tego słowa pochodzi dzisiejsza nazwa - alimenty) - był to rzymski system utrzymania sierot przez państwo. Pieniądze na te cele pozyskiwano na podstawie dochodu z dzierżawy działek ziem w Italii.
  3. Augures - było to specjalne kolegium augurów, którzy mieli jako jedyni uprawnienia do interpretacji znaków pochodzących od bogów. Na podstawie ich interpretacji podejmowano bardzo ważne decyzje państwowe, na przykład decyzję o wypowiedzeniu wojny, czy zawarciu pokoju. Augurowie organizowali także auspicja, czyli wróżby odczytywane na podstawie zachowania się ptaków. Wróżby te były organizowane przy pomocy władz państwowych. Zachowanie się ptaków nadzorowali augurowie, ale interpretowali je tylko wyżsi rangą urzędnicy, tacy jak: konsulowie, pretorzy czy cenzorzy.
  4. Auxilia - były to wojska pomocnicze złożone ze sprzymierzeńców rzymskich.
  5. Cenzor - wysoki rangą rzymski urzędnik. W republice rzymskiej było ich dwóch. Do ich najważniejszych obowiązków należało przeprowadzanie co 5 lat spisu majątkowego wszystkich obywateli.
  6. Civitas - miasto-państwo.
  7. Civitas Romana - obywatelstwo rzymskie (nie wszyscy mieszkańcy Rzymu należeli do grona jego obywateli).
  8. Collegium - tak nazywano stowarzyszenia (między innymi zawodowe, kultowe, pogrzebowe). Jednoczyły one ludzi o podobnym zawodzie i statusie społecznym. Zakładane były głównie w niższych warstwach społecznych.
  9. Konsul - wysoki rangą urzędnik rzymski. W systemie republiki rzymskiej wybierano zawsze 2 konsulów, którzy sprawowali swą władzą przez cały rok (zasada kadencyjności urzędów).
  10. Denar - srebrna moneta rzymska. Był to podstawowy pieniądz rzymski do czasów Konstantyna Wielkiego.
  11. Dyktator - był to urząd nadzwyczajny, który powoływano na okres 6 miesięcy w warunkach bardzo niebezpiecznych dla państwa. Dyktator miał niczym nie ograniczoną władzę. W dzisiejszym znaczeniu słowa człowiek o wielkiej władzy (do grona czołowych dyktatorów zalicza się między innymi Józefa Stalina, czy Adolfa Hitlera).
  12. Familia - rzymska rodzina. Pojęcie to rozumiano jednak wówczas nieco szerzej - obejmowało ono także całe gospodarstwo domowe i niewolników. Zwierzchnikiem rodziny był jej ojciec - pater familias.
  13. Gens - rzymski ród (stad nazwa między innymi - geny).
  14. Gladiator - niewolnik - zawodnik, który był zobowiązany do walki na arenie z ludźmi lub dzikimi zwierzętami. Walka ta musiała się, zgodnie ze społecznymi oczekiwaniami, zakończyć śmiercią któregoś z zawodnika.
  15. Honor - zaszczyt (liczba mnoga honores). W ówczesnej republice rzymskiej za honores uważano między innymi sprawowanie urzędów państwowych (urzędnicy nie dostawali za swą pracę żadnego wynagrodzenia).
  16. Imperator - tytuł bardzo zaszczytny, które w okresie republiki rzymskiej nadawała armia zwycięskiemu w bojach wodzowi (Piotr Wielki w XVIII wieku przyjął zaszczytny tytuł Imperatora.
  17. Latyfundia - (latyfundium) były to wielkie posiadłości ziemskie, które stanowiły samodzielny majątek. Utrzymywały się one głównie z pracy wolnych dzierżawców i z niewolników.
  18. Lex - ustawa uchwalona przez gromadzenie. Do dziś przetrwało powiedzenie: Dura lex, set lex, czyli twarde prawo, ale prawo, czy lex retro non agit - prawo nie działo wstecz (podstawa systemów prawnych).
  19. Libertus - wyzwoleniec, czyli były niewolnik, który uzyskał wolność. Od tego właśnie słowa pochodzi liberalizm.
  20. Omen - znak wróżebny. Mógł nieść ze sobą zarówno pozytywne, jak i negatywne przesłanie. Znaki te, jak wierzono, były głównie autorstwa bogów.
  21. Opatio- uczczenie zwycięskiego w kampanii wojennej wodza. Dziś owacje.
  22. Petunia - rzymskie pieniądze. Nazwa pochodzi od bydła, które w początkowej fazie handlu wymiennego (towar za towar) odgrywało podstawową rolę. Do dziś bardzo popularne jest stwierdzenie "Petunia non olet", czyli pieniądze nie śmierdzą.
  23. Patronus - osoba, która sprawowała opiekę, na przykład nad klientami czy miastami. Dziś słowo patron ma niemal identyczne znaczenie.
  24. Plebs, plebei - w starożytnym Rzymie grupa społeczeństwa, pozbawiona początkowo części praw politycznych. W okresie późniejszym niższe warstwy społeczne. Współcześnie słowo plebs ma dość pejoratywne (negatywne) znaczenie.
  25. Senatus - najwyższy organ władzy w rzymskiej republice. W jego skład wchodzili byli urzędnicy.
  26. Stypendium - był to żołd, który płacono rzymskim żołnierzom.