Jak wyglądała medycyna w starożytnym Rzymie? Od samego początku olbrzymie znaczenie miało ziołolecznictwo. Ponadto sądzono, że uzdrowić mogą także zaklęcia oraz magiczne sformułowania. Z czasem jednak zaczęto odchodzić od takich praktyk medycznych. Rozwój cywilizacyjny wpłynął na mieszkańców Rzymu i w tej dziedzinie. Zmiany wynikały z coraz mocniejszego kultu bogów. Już w III wieku przed naszą erą postacie Apolina oraz Asklepiosa (Eskulapa) były czczone.

Przyjmuje się, że w 293 roku przed naszą erą powstała pierwsza świątynia o charakterze medycznym (tzn. uzdrawiano w niej ludzi). Wybudowano ją ponieważ panowała epidemia.

Według legend do miasta do miasta sprowadzono węża z Epidauros, Sprowadzenie zwierzęcia było obowiązkiem o którym wspominały słynne księgi sybillińskie. Jednak wąż wyślizgnął się w pobliżu Rzymu i przepłynął na wyspę. Oczywiście odczytano to jako znak boski. Dlatego właśnie na wyspie powstała pierwsza świątynia, w której leczono mieszkańców.

W rolę lekarzy wcielali się początkowo niewolnicy. Na mocy obowiązującego wówczas prawa, wszyscy niewolnicy, którzy w świątyni odzyskiwali zdrowie stawali się wolni.

W II wieku przed naszą erą uznanie zdobył Archagatosa. Specjalizował się w chirurgii ran. Wiele wskazuje, że to właśnie dzięki sukcesom medycznym mieszkańcy zaczęli nazywać go carnifex. Na lekarzy patrzono już przychylniej i coraz większą popularnością cieszyły się ich usługi. Dostrzegali to również władcy. I tak Juliusz Cezar nadał lekarzom prawa obywatelskie. Z kolei August doprowadził do tego, że przedstawiciele tego zawodu nie musieli płacić podatków. Natomiast dzięki Hadrianowi nie musieli służyć w armii.

Jednak nie wszystkim władcom podobał się proces napływu lekarzy z Grecji. Przykładowo Katon Starszy twierdził, że medycy czynią więcej złego niż dobrego, tzn. nie leczą pacjentów, lecz tak naprawdę ich uśmiercają. Najprawdopodobniej te nie mające nic wspólnego z rzeczywistością osądy brały się po prostu z zazdrości.

Ponadto na postrzeganie lekarzy przez mieszkańców niekorzystnie wpływał jeszcze jeden fakt. Specjaliści byli częstymi gośćmi rządzących. Wiele razy lekarze udostępniali im trucizny, aby tylko władca lub ktoś z jego kręgu pozbył się niewygodnej osoby. W ten sposób rozwiązywano też wiele historii miłosnych.

Zakres obowiązków ówczesnych lekarzy był spory. Osobiście przygotowywali oni wszystkie medykamenty. Oni też zalecali odpowiednie dla pacjentów dawki. Z czasem powstały specjalizacje. Ze schorzeniami można było udać się do okulisty, laryngologa i chirurga. Również kobiety znalazły zatrudnienie w medycynie. Najczęściej ich obowiązki były ściśle związane z położnictwem.

Wspomnieć trzeba również o gabinetach lekarskich powstających u boku różnych instytucji. Dostrzec można wzrastającą liczbę specjalistów zajmujących się tylko sportowcami lub gladiatorami.

Wspomnieć trzeba również o zmianach zachodzącym w dziedzinie medycyny w armii. Wyraźnie poprawiała się sprawa higieny. Dla skoszarowanych żołnierzy przygotowywano wodę pitną. Ponadto powstawały łaźnie zarówno z ciepłą jak i zimną wodą. Coraz częściej wszelkie nieczystości usuwano w miejsca z dala od koszar.

Pracujący w obozach lekarze nie tylko pomagali osobom mającym problemy zdrowotne. Do zadań specjalistów należało również przebadanie rekrutów. Zatrudnieni tam medycy posiadali różne specjalizacje. Ponadto mogli liczyć na pomocników, pielęgniarzy i sanitariuszy.

O znaczeniu medycyny w armii niech najlepiej świadczy fakt, że w okresie rządów Marka Aureliusza przyjęła znak. To kielich i wąż Asklepiosa (Eskulapa). Mimo upływu wielu lat ten symbol obowiązuje do dziś.

Mieszkańcy przekonywali się coraz bardziej do tych wszystkich sposobów leczenie, ale w dalszym ciągu funkcjonowało ziołolecznictwo. Wiele osób sięgało po sprawdzone już np. maści i pigułki, które miały pomóc na wszelkie dolegliwości.

Przyjezdni pobierali za swoje usługi opłaty. Rodowitym Rzymianom nie wypadało tego czynić. Zawód lekarza szybko stał się niezwykle atrakcyjny. Decydowało o tym kilka czynników. W krótkim czasie można było przecież zostać wyzwolonym. Ale to przecież nie wszystkie ułatwienia i udogodnienia. Dodać trzeba przecież nadanie praw obywatelskich, wizję dobrych zarobków, a jednocześnie zwolnień od podatków.

Kwestie finansowe sprawiały, że wśród lekarzy pojawiali się zwykli oszuści. Chcieli szybko dorobić się majątków. Oczywiście psuło to opinię specjalistom niosącym pomoc. Wykrycie fałszywych lekarzy nie było łatwe. Dlatego też w wielu przypadkach społeczeństwo było po prostu nieufne wobec wszystkich przedstawicieli tego fachu. Sytuację pogarszali jeszcze pseudo-fachowcy, którzy przede wszystkim chcieli zdobyć rozgłos.

Cechą charakterystyczną jest brak wzmianek o uzdrawianiu dzieci. Ówczesne społeczeństwo najwyraźniej bało się oddawać swoje pociechy do specjalistów. Znaleźć można jedynie zapisy o karmieniu niemowląt.

Słynni lekarze:

Asklepiades (ok. 128-56 p.n.e.) - w Rzymie przebywał mniej więcej od 90 roku przed naszą erą. Znany był jako lekarz ale również jako filozof. Pochodził z Prusy w Bitynii (czyli obecna Bursa w Turcji), ale na studia udał się do Aleksandrii. Tam pod kierunkiem Kleofantosa poznawał tajniki medycyny. Krytykował tzw. medycynę hipokratejską. Według niego, aby zostać dobrym lekarzem należało jedynie opanować metody. Asklepiades bardzo często zalecał swoim pacjentom dietę, ruch na świeżym powietrzu, kąpiele oraz masaże. Inną metodą jaką stosował to upust krwi. Uważał, że każdego chorego należy traktować indywidualnie.

Skłaniał się do teorii, że wszelkie choroby wynikają z zakłócenia ruchu atomów w organizmie.

Galen, Claudius Galenus (ok. 130 - ok. 200) - zasłynął m.in. jako nadworny lekarz Marka Aureliusza, Lucjusza Werusa oraz Kommodusa. Pochodził z Pergamonu, gdzie również studiował. Ponadto wiedzę zdobywał w Smyrnie, Koryncie oraz Aleksandrii. Pozostawił po sobie wiele cennych prac dotyczących m.in. medycyny i farmacji. Ponadto pisał o filozofii, logice i retoryce.

Najpierw w latach 158-161 w Pergamonie był lekarzem gladiatorów. W tym czasie zdobył doświadczenie chirurga. W 161 roku wyjechał do Rzymu. Przebywał tam w sumie pięć lat. Po tym okresie Galen wrócił do Pergamonu. Szybko jednak znalazł się ponownie w Rzymie. Stało się tak, ponieważ na dwór wezwał go cesarz Marek Aureliusz.

Galen zasłynął jako twórca wielu pojęć związanych z anatomią, fizjologią czy patologią. Stwierdził, że działanie leku uzależnione jest od postaci w jakiej jest podawany. To właśnie Galen wprowadził leki w formie nalewek, mazideł, wyciągów czy proszków (stąd nazwa preparatów galenowych).