FILOZOFIA

Filozofia powstała właśnie w Grecji ze względu na specyficzny charakter tamtejszej religii. Nie było żadnej księgi, która zawierałaby religijne odpowiedzi na pytania dotyczące zagadek świata, bytu czy moralności. Nie było także kapłanów, którzy mogliby rozwiać te nękające społeczeństwo wątpliwości - ich obowiązki ograniczały się do sprawowania kultu poszczególnych bóstw greckiego panteonu. Role tę musiał więc przejąć ktoś inny - zrobili to filozofowie. Pierwsi z nich działali już w VII wieku p.n.e., jednak kulminacja ich aktywności to przełom V i IV w. p.n.e. Filozofia oznacza umiłowanie mądrości. Podstawowymi problemami filozoficznymi rozpatrywanymi przez wielkich greckich myślicieli były: istota bytu, granice ludzkiego poznania, miejsce człowieka w świecie i jego światopogląd, hierarchia wartości czy istnienie siły sprawczej, mającej bezpośredni wpływ na wszystko we wszechświecie. Zadaniem filozofów było badanie wciąż nowych problemów, pobudzanie społeczeństwa do twórczego myślenia i działania oraz ganienie błędnego etycznie postępowania obywateli, z jednoczesnym wskazaniem dobrej ścieżki, po której powinni kroczyć, aby stać się cnotliwymi. Tak przynajmniej, według Platona, pojmował swoją powinność Sokrates.

Najwięksi filozofowie Hellady:

SOKRATES ( najprawdopodobniej 469-399 p.n.e ) - jeden z największych

"miłośników mądrości" w historii. Wyznawał pogląd, że cnota jest jedyną drogą osiągnięcia szczęścia, zaś pod pojęciem szczęścia rozumiał nie dobrobyt materialny, który lekceważył, ale doskonałość duszy. Podkreślał uniwersalizm praw moralnych i ich nadrzędność wobec tych stanowionych przez ludzi, co w pewnym sensie czyni go prekursorem doktryny prawa naturalnego. Twierdził, że źródłem wszelkiego zła jest niewiedza. Celem swego życia uczynił poszukiwanie mądrości, gdyż, jak sam twierdził, nic nie wiedział i zdawał sobie z tego sprawę. Rozmawiał więc kolejno z ludźmi, którzy wydawali mu się mądrzy ( dialog sokratejski ) i za pomocą prostych pytań obnażał ich niewiedzę ( metoda zbijania ). W ten sposób zyskał wielu wpływowych wrogów, którzy w końcu doprowadzili do postawienia go przed sądem pod zarzutem obrazy bogów i demoralizacji młodzieży. Przed sądem, wedle relacji jego ucznia, Platona, zwanej "Obroną Sokratesa", ośmieszył oskarżycieli i kolejno dowiódł bezpodstawności stawianych mu zarzutów. Stwierdził, że woli śmierć niż zakaz filozofowania. Taki też wyrok wydał w końcu sąd. Sokrates zakończył życie wypiciem cykuty.

PLATON ( najprawdopodobniej 427-347 p.n.e.) - jako uczeń Sokratesa przejął część jego poglądów, także ten, że najlepszą formą filozofii jest rozmowa, dlatego pozostawił po sobie aż 35 dialogów. Najsłynniejszy z nich, "Uczta", mówi o miłości. Twierdził, że wystarczy odróżnić dobro od zła, aby być dobrym. Głosił też pogląd o istnieniu dwóch równoległych światów ( tak zwany dualizm platoński ): świata idei, nieosiągalnego dla zmysłów i będącego jego ułomnym odzwierciedleniem świata realnego. Ze świata idei pochodziła ludzka dusza, która zawierała w sobie ich obraz.

Na podziale tejże duszy na  trzy Trzy Trójka symbolizuje Boga, bóstwo, świętość, trójcę, sacrum, harmonię, siłę, Słońce, owocowanie, wzrost, rozwój, medytację, szczęście, świadomość.
W różnych kulturach liczbę ...
Czytaj dalej Słownik symboli literackich
części bazowała platońska koncepcja państwa

( zawarta w dziele "Państwo" ). Dzieliła ona idealne społeczeństwo na trzy grupy, o przynależności do których decydowała dominacja jednej z części duszy nad pozostałymi. I tak:

  • część rozumna dominowała u filozofów, do których należały rządy w państwie
  • część popędliwa u strażników, którzy strzegli spokoju zewnętrznego państwa i byli dozorcami rzemieślników
  • rzemieślnicy stanowili niebezpieczeństwo dla spokoju wewnętrznego, jako że w ich duszach dominowała część popędliwa
  • poeci, jako ludzie Ludzie J. R. R. Tolkien Hobbit, czyli tam i z powrotem, bohater zbiorowy; ludzie Trzeciej Epoki są zupełnie podobni do ludzi współczesnych. Tak jak dzisiaj zdarzają się wśród nich postacie ... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum zmienni, zostali wykluczeni z państwa idealnego, którego główny cel stanowiło dążenie do dobra

ARYSTOTELES ( najprawdopodobniej 384 -322 ) był uczniem Platona, a jednocześnie jego największym polemistą. Negował istnienie świata idei i ich obrazów w duszy człowieka - głosił, że człowiek rodzi się jako tabula rasa, a dopiero żyjąc nabiera pojęcia o świecie poprzez doświadczenie. Dualizmowi platońskiemu przeciwstawiał własny - formy i treści. Stworzył system wnioskowania, oparty na dwóch podstawowych procesach: indukcji ( tj. wnioskowaniu ze szczegółów o prawdach ogólnych) i dedukcji ( będącej procesem odwrotnym) - zwany w całości sylogizmem. Na gruncie etycznym postulował zasadę "złotego środka" tj. zarazem nieulegania popędom, ale też nie ignorowania ich, ale zaspokajania w granicach dyktowanych przez rozsądek. Arystoteles był twórcą logiki formalnej, którą sam nazywał analityką. Jego poglądy stały się podstawą średniowiecznej scholastyki, zaś rozpropagowane zostały w świecie chrześcijańskim za pośrednictwem tłumaczeń z arabskiego uczonego Awerroesa w XII wieku. Arystotelizm przystosował dla potrzeb Kościoła św.  Tomasz Tomasz F. H. Burnett Mały lord, bohater epizodyczny; starszy lokaj w zamku hrabiego, lubi opowiadać o tym, co się dzieje w zamku.
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum
i w tej wersji stanowi on do dziś podstawę jego nauki. Po śmierci Platona własną szkołę filozoficzną, na wzór Akademii swego mistrza. Był to Likeon, mieszczący się w ateńskim ogrodzie, w pobliżu świątyni Apollina Wilkobójcy. Ze względu na szeroki zakres zainteresowań naukowych Arystotelesa od nazwy jego szkoły pochodzi dzisiejsza nazwa szkoły ogólnokształcącej - liceum.

Kierunki filozoficzne starożytnej Grecji.

STOICYZM Stoicyzm filozofia grecka, filozofia rzymska
Czytaj dalej Słownik historyczny
- powstał około 300 roku p.n.e., głównie za sprawą Zenona z Kition. Nazwa doktryny pochodzi od krużganka, na którym zwykł on przemawiać. Stoicy zakładali, że szczęście można osiągnąć wyłącznie poprzez całkowitą obojętność wobec świata. Jednakowo powinno się reagować zarówno na zwycięstwa, jak i na klęski. Emocje są czymś karygodnym, ponieważ zniewalają człowieka i, tym samym, zniewalają go. Są również pozbawione sensu, gdyż, zgodnie z doktryną predestynacji, kolejność wszystkich zdarzeń jest z góry ustalona i niezmienna. Człowiek nie ma więc żadnego wpływu na swój los. Powinien zatem bez oporu wypełniać funkcję, jaka została mu powierzona w machinie świata, bo zakłócenie panującego porządku i tak nie dojdzie do skutku, a jednostka, podejmująca takie próby, zdawszy sobie sprawę z własnej bezsilności, zapoczątkuje proces autodestrukcji. Wielkimi kontynuatorami myśli stoickiej byli także Rzymianie, zwłaszcza Lucjusz Anneusz Seneka, autor Autor J. Szaniawski Dwa teatry, bohater epizodyczny; małomówny dramaturg z nieodłączną fajką, twórca katastroficznej, fantastycznej sztuki, nie pozbawionej jednak realizmu. Postać jest ... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum "Traktatu o krótkości życia" oraz Marek Marek S. Szmaglewska Czarne Stopy, bohater główny.
Wygląd: Marek był niskim, niepozornym chłopcem, nie wyróżniał się spośród rówieśników niczym szczególnym.
Życiorys: ...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum
Aureliusz - cesarz - filozof, którego dziełem były "Rozmyślania".

EPIKUREIZM Epikureizm filozofia grecka, filozofia rzymska
Czytaj dalej Słownik historyczny
- rozwój prądu datuje się od 306 roku p.n.e., kiedy to Epikur z Samos założył swój ateński "Ogród", którego bramę zdobił napis: "Gościu, tutaj będzie ci dobrze, tutaj dobrem najwyższym jest rozkosz". Wyrażał on główne założenia jego doktryny, wedle której najwyższym celem w życiu była przyjemność, rozumiana jako brak cierpienia. W przeciwieństwie do stoików, epikurejczycy nie postrzegali cnoty i rozumu jako szczęścia, lecz tylko jako środki do jego osiągnięcia, poprzez wybór przyjemności. Szczęściem zaś było ich doznawanie (hedonizm). W dążeniu do przyjemności człowiek może być egoistyczny, o ile nie krzywdzi zarazem innych.

SCEPTYCYZM - na przełomie IV i III w. p.n.e. Pyrron z Elidy zaproponował własną ścieżkę do szczęścia - poprzez zwątpienie. Poddawał w wątpliwość możliwość obiektywnego poznania. W związku z tym postulował powstrzymanie się od wyrażania opinii i zajmowania stanowiska w jakiejkolwiek sprawie (epoche). Postawa taka pozwala osiągnąć ataraksję czyli spokój, w pojęciu sceptyków tożsamy ze szczęściem.

CYNIZM - założycielem tej szkoły był Antystenes z Aten, uczeń Sokratesa. Głosił on, że osiągnięcie cnoty, a wraz z nią szczęścia, nie zależy od czynników zewnętrznych, a wyłącznie od woli człowieka. Podstawowym warunkiem jest jednak uwolnienie się od własnych potrzeb i poprzestanie na tym, co absolutnie niezbędne, co pozwala czerpać radość z pozyskanej w ten sposób wolności. Świetną ilustracją poglądów cyników wcielonych w życie jest znana opowieść o Diogenesie z Synopy, najzdolniejszym i najbardziej znanym uczniu Antystenesa, który ponoć czerpał wodę kubkiem, jednak widząc obok siebie chłopca, czerpiącego ją dłońmi, natychmiast wyrzucił zbędne już naczynie.

LITERATURA GRECKA

Periodyzacja.

Okres archaiczny ( ok. 750 p.n.e. - ok. 490 p.n.e. ) - charakteryzował się przede wszystkim ogromnym rozproszeniem ośrodków greckiej kultury ( np. kolonie jońskie i eolskie u wybrzeży Azji mniejszej, gdzie najprawdopodobniej aojda Homer stworzył swoje wielkie poematy ), jako że społeczeństwo było jeszcze słabo zintegrowane. W tym okresie pojawiają się zaczątki najważniejszych gatunków literackich - epiki, liryki, dramatu. Wtedy również powstają bajki epigramatyczne Ezopa.

Okres klasyczny ( V - IV w. p.n.e.) zwany też attyckim, w związku faktem, że od wybuchu wojen perskich to  Ateny Ateny stolica Grecji leżąca w południowo-wschodniej części kraju. Liczy około 800 tys. mieszkańców (zespół miejski około 3,1 mln).
Czytaj dalej Słownik geograficzny
Peryklesa stały się ośrodkiem greckiej kultury. Jest to  epoka Epoka okres stanowiący jeden z etapów dziejowych, w chronologii początek ery. W języku greckim słowo to oznacza punkt rozpoczynający rachunek lat. Obecnie termin ten ma kilka znaczeń. W historii ... Czytaj dalej Słownik historyczny dominacji wielkich tragików oraz filozofów.

Okres hellenistyczny ( ok. 330 - ok. 30 p.n.e. ) zwany także aleksandryjskim, gdyż w tym czasie Grecja Grecja Republika Grecka. Członek Unii Europejskiej. Państwo położone w południowej Europie na Półwyspie Bałkańskim, obejmujące ponadto ponad 100 wysp na Morzu Egejskim i Jońskim. Powierzchnia 131 ... Czytaj dalej Słownik geograficzny wchodziła już w skład imperium Aleksandra Wielkiego, dzięki czemu jej osiągnięcia kulturowe rozprzestrzeniły się na Bliskim Wschodzie, a i kultura grecka przejęła pewne pierwiastki z dorobku zwycięzców (  synkretyzm Synkretyzm próba połączenia w jedną całość różnych, nieraz całkowicie sprzecznych, poglądów religijnych, filozoficznych i społecznych. Zjawisko to było bardzo charakterystyczne dla życia ... Czytaj dalej Słownik historyczny kulturowy ).

Okres rzymski ( ok. 30 p.n.e - 529 n.e.) - to okres upadku kultury greckiej, w którym Grecja, wcielona do Imperium Romanum, nie była już niczym więcej jak prowincją. 529 n.e., rok zamknięcia Akademii Platońskiej, uważa się za symboliczny koniec greckiej literatury starożytnej.

POCZET LITERATÓW HELLADY:

HOMER (ok. IX/VIII w. p.n.e.) - według tradycji, ślepy wędrowny pieśniarz ( aojda ), twórca dwóch największych greckich eposów: Iliady taktującej o wojnie trojańskiej oraz Odysei, spisanych w VIII wieku p.n.e. w Atenach, na polecenie ówczesnego tyrana Pizystrata.

TYRTAJOS (TYRTEUSZ) ( VII w. p.n.e.) -  bohater Bohater S. Mrożek Rewolucja, jedyny bohater opowiadania i narrator.
Wygląd: Brak jakichkolwiek informacji o tym, kim jest postać, jak się nazywa, gdzie mieszka, jak wygląda. To jakiś człowiek, ...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum
wojny mesańskiej. Autor pieśni o tematyce wojenno-patriotycznej, których zadaniem było zagrzewanie żołnierzy do walki. Na jego część nurt w literaturze o podobnej tematyce nazwano tyrteizmem. Polskimi tyrteuszami okresu międzywojennego byli m.in. Krzysztof Krzysztof M. Musierowicz Ida sierpniowa, bohater drugoplanowy; wnuk pana Karola, który z powodu zwyrodnienia kości zniekształcających mu twarz nie wychodzi z pokoju. Po konsultacji ze znajomym lekarzem Idy ... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum Kamil Baczyński i  Tadeusz Tadeusz T. Borowski Opowiadania, bohater główny i narrator
Wygląd: młody chłopak, niewiele wiadomo o jego wyglądzie, bo to on jest narratorem opowiadań
Życiorys: W Pożegnaniu z Marią jest ...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
Gajcy.

SAFONA (VII/VI w. p.n.e.) - poetka, założycielka żeńskiej szkoły retoryki na wyspie Lesbos. Ją i jej wychowanki, poza kultem Afrodyty, łączyły podobno głębsze uczucia, a nawet miłość fizyczna ( zwana stąd lesbijską ). Pisywała głównie sielankowe pieśni miłosne - na wesela wychowanek.

ANAKREONT ( VI w. p.n.e. ) - pisywał krótkie, frywolne utwory opiewające zalety uciech życia ( kobiety, wino Wino Wino symbolizuje napój bogów, boży dar, ofiarę, oczyszczenie, Dionizosa, eliksir życia, zmartwychwstanie, błogosławieństwo, uświęcenie, prawdę (łac. in vino veritas - w winie prawda), ... Czytaj dalej Słownik symboli literackich , śpiew ). Późniejsze utwory o podobnej tematyce nazwano od jego imienia anakreontykami. Twórczość Anakreonta stała się bazą dla m.in. fraszek Jana Kochanowskiego.

SYMONIDES ( VI w. p.n.e. ) - pierwszy "zawodowy" poeta w historii, parał się wieloma gatunkami literackimi, w tym m.in. : pieśniami, hymnami, dytyrambami, elegiami. Powszechnie uważany za prekursora epigramatu. Przypisuje mu się autorstwo słynnego epitafium dla poległych Spartan : Przechodniu, powiedz Sparcie, że tu polegliśmy, wierni jej prawom.

AJSCHYLOS ( 526 -456 p.n.e. ) - pierwszy z wielkiej trójcy tragików greckich. Z jego ogromnego dorobku literackiego (w sumie ok. 90 utworów) przetrwało w całości jedynie 7 tekstów, w tym trylogia Oresteja ( tj. Agamemmnon, Ofiarnice , Eumenidy ). Jako pierwszy wprowadził do przedstawienia drugiego aktora i ograniczył rolę chóru.

SOFOKLES ( 496 -406 p.n.e.) - drugi z wielkiej trójcy tragików; w swych pierwszych zawodach dramatycznych, jako 28-latek, pokonał Ajschylosa. Z około 120 tekstów jego autorstwa przetrwało 7, z których najbardziej znane to Antygona, Król EdypElektra. Wprowadził na scenę trzeciego aktora.

EURYPIDES ( 480 -406 p.n.e. ) - z dorobku ostatniego z wielkiej trójki przetrwało najwięcej, bo aż 18 tragedii, m.in. Andromacha, MedeaInfigenia na Taurydze - dokumentujące tragedię wojen peloponeskich

( Sparta-Ateny, o hegemonię, V w. p.n.e.).

Sztuka grecka.

Rozwój sztuki dzieli się na analogiczne okresy, co historia literatury.

Dla okresu archaicznego charakterystyczna jest sztuka geometryczna, powszechna zwłaszcza w ceramice. Z tego okresu przetrwały również liczne figurki wotywne, wykonane najczęściej z brązu lub gliniane. Do najcenniejszych znalezisk archeologicznych należą tzw. wazy dipylońskie

( od Dipylonu - miejsca ich znalezienia ) - wysokie (ok. 2 m.) naczynia pogrzebowe, które spełniały funkcję nagrobków. W późniejszym okresie, zwanym archaizmem dojrzałym, Grecy znaleźli się pod wpływem artystów z Bliskiego Wschodu, stąd nazwa dominującego wówczas prądu w sztuce - orientalizm. Przejęli od nich motywy malarskie i zdobnicze ( głównie rośliny oraz fantastyczne czy też po prostu egzotyczne zwierzęta - mantikory, gryfy, sfinksy, pantery i tygrysy ) oraz techniki tj. rycie. Malarstwo, ściśle związane z ceramiką, podzieliło się wewnętrznie na czarnofigurowe i czerwonofigurowe. W architekturze, obok wykształconego wcześniej porządku doryckiego, u schyłku okresu archaicznego wykształcił się nowy - joński, charakteryzujący się większą miękkością i bardziej dekoracyjny. U schyłku tego okresu w miastach budowano domy wieloizbowe na planie prostokąta, skoncentrowane wokół centralnego placu zwanego agorą, na którym mieściły się najważniejsze budynki administracyjne.

Jednym z najważniejszych zabytków okresu klasycznego jest świątynia Zeusa w Olimpii. Symboliczną postacią dla tego okresu, zwanego też "złotym wiekiem" jest Perykles - polityk kierujący odbudową Aten, który sprowadził do miasta takie znakomitości jak rzeźbiarzy Fidiasza ( Zeus, Atena Dziewica ) i Myrrona ( Dyskobol, Apollo i Marsjasz ). Tworzyli oni głównie w marmurze, który Fidiasz okładał także kością słoniową. Rzeźby przedstawiały najczęściej postaci w ruchu, roszcząc sobie tym samym pretensje do realizmu. W malarstwie paleta barwna została poszerzona o kolor żółty, na naczyniach z tego okresu zauważalne są pierwsze próby oddania perspektywy ( wieloplanowość ).

Okres hellenistyczny to przede wszystkim rozwój rzeźby wolnostojącej - pozwalało to na tworzenie bardziej przestrzennych kompozycji, w tym również grup. Zabytki z tego okresu to m.in. słynna grupa Laokoona oraz zdobiąca zbiory Luwru Nike z Samotraki. W malarstwie pojawia się szersza paleta barwna (różowy, błękitny) zaś na płaszczyźnie tematyki pomijane dotychczas na rzecz bogów i bohaterów życie codzienne. Ceramika nie była już tak popularna, jak niegdyś.

W ostatnim, rzymskim, okresie sztuka grecka popadła w stagnację. Artyści skupiali się najczęściej na kopiowaniu na zamówienie. Tym niemniej wcześniejsze osiągnięcia Greków stały się podwaliną całej sztuki rzymskiej, wywarły też ogromny wpływ na sztukę renesansu, która widziała w nich niedościgły ideał piękna.

Teatr grecki.

Teatr ma swoje prapoczątki w cywilizacji starożytnego Wschodu. To stamtąd przywędrował do Grecji dziki, wyuzdany, orgiastyczny kult boga winnej latorośli - Dionizosa. Pod wpływem kultury helleńskiej uległ on pewnemu "ucywilizowaniu". To właśnie z pieśni ku czci boga wina, zwanych dytyrambami, które stopniowo zatraciły swój religijny charakter, powstał grecki dramat.

PODZIAŁ DRAMATU:

  • tragedia Tragedia dramat antyczny
    Czytaj dalej Słownik historyczny
    ( podniosła, poważna tematyka )
  • komedia Komedia druga (obok tragedii) forma dramatu, znana od starożytności. Miała charakter sztuki politycznej, posługując się komizmem atakowała wybranych polityków, zajmowała się aktualnymi ... Czytaj dalej Słownik historyczny ( beztroska, wesoła )
  • dramat satyrowy

BUDOWA DRAMATU:

  • prologos ( wstęp, objaśnienie akcji )
  • parodos Parodos chór.
    Czytaj dalej Słownik terminów literackich
    ( pieśń na wejście chóru )
  • epejsodion (  akcja Akcja papier wartościowy będący dowodem udziału jego właściciela w spółce akcyjnej. Posiadanie akcji upoważnia właściciela do głosowania na zebraniach akcjonariuszy oraz do uzyskiwania ... Czytaj dalej Słownik geograficzny właściwa, dialog aktorów )
  • stasimon ( komentująca, uzupełniająca pieśń chóru )
  • kommodos ( podsumowanie )
  • exodus ( pieśń na wyjście chóru )

CECHY DRAMATU:

  • trzy jedności: miejsca, czasu, akcji
  • zasada decorum ( dopasowania stylu do treści )
  • deus ex machina ( sposób rozwikłania skomplikowanej akcji dramatycznej poprzez interwencję bóstwa )

Najbardziej prestiżowe konkursy teatralne ( agony ) odbywały się w miastach, w trakcie Wielkich Dionizji, które to święto przypadało w marcu. Twórcy komedii stawali początkowo w szranki głównie w czasie wiejskich Małych Dionizji, odbywających się we wrześniu. Teatr ewoluował w czasie - zwiększała się liczba aktorów, prowadzących dialog z chórem ( od 1 do 3 ), rosła liczebność samego chóru ( do 15 osób ), malała natomiast jego rola w akcji. Do dramatu antycznego odnosili się wszyscy późniejsi twórcy przedstawień teatralnych.

Demokracja ateńska.

XII - VIII w. p.n.e. - system rodowy, rządy królów, kształtowanie się polis

( agora Agora początkowo zgromadzenie pełnoprawnych obywateli w starożytnych greckich polis. Później nazwa ta zaczęła oznaczać centralny plac miasta, gdzie obywatele zbierali się na obrady. Nie tylko ... Czytaj dalej Słownik historyczny )

VIII - VII w. p.n.e. - kryzys społeczny i polityczny, rządy tyranów - kulminacja 621 r. p.n.e. - prawa Drakona ( bardzo surowe, bezwzględnie egzekwowane ) - rządy arystokracji

VI w. p.n.e. ( ok. 594 r.) - reformy SOLONA :

A. społeczne:

  • dekret Dekret akt prawny o mocy ustawy, wydany nie przez parlament, lecz przez inny uprawniony do tego organ władzy, najczęściej organ władzy wykonawczej.
    Czytaj dalej Słownik historyczny
    o strząśnięciu ( umorzeniu ) długów
  • reforma miar i wag ( ujednolicenie, ułatwiało handel Handel dział gospodarki narodowej (sektora usług) w którym dobra materialne przechodzą od wytwórcy (producenta) do spożywcy (konsumenta), na zasadzie sprzedaży i kupna.
    Czytaj dalej Słownik geograficzny
    )
  • zabezpieczenie rzemiosła ( gwarancje zbytu )

B. polityczne:

podział społeczeństwa na  cztery Cztery Liczba cztery symbolizuje wszechświat materialny, cztery pory roku, cztery strony świata, cztery kwadry księżyca, cztery wiatry, cztery wieki ludzkości, cztery rzeki Hadesu, cztery konie ... Czytaj dalej Słownik symboli literackich grupy, w zależności od osiąganego dochodu:

  • zgromadzenie obywateli
  • rada czterystu ( najznakomitsi według zgromadzenia )
  • kolegium 9 archontów ( wybieralnych, kadencyjnych urzędników )
  • areopag Areopag najwyższy czynnik ustawodawczy i sądowniczy w starożytnych Atenach, a zarazem ostoja arystokracji. W skład tej rady w okresie monarchii wchodzili dożywotnio przedstawiciele rodów, po ... Czytaj dalej Słownik historyczny ( funkcje sądownicze)
  • sąd przysięgłych - instancja nadrzędna, której zadaniem była dbałość o interesy wszystkich obywateli

REFORMY KLEJSTENESA ( 509/508 r. p.n.e. ):

  • nowy podział administracyjny ( 10 okręgów )
  • rada pięciuset ( po 1/10 z każdego okręgu ) - prowadziła politykę wewnętrzną i nadzorowała urzędników
  • kolegium archontów - urzędnicy podzieleni według kompetencji, wybieralni, kadencyjni
  • zgromadzenie obywateli ( tj. wszystkich wolnych mężczyzn pochodzących z Aten, co dawało im prawo głosu )
  • sądy przysięgłych
  • sądy skorupkowe ( cała społeczność w głosowaniu decydowała, kto zasługuje na wykluczenie)

ATENY PERYKLESA (495-429 r. p.n.e. )

  • polityka hegemonii politycznej, gospodarczej i kulturalnej Aten
  • założenie kolonii nad Morzem Czarnym
  • rozbudowa Pireusu - prywatnego portu Aten
  • przejęcie kontroli nad skarbem Związku Morskiego