Termin Polonia używany jest od drugiej połowy XIX wieku, określa się nim całość polskiej grupy etnicznej zamieszkującej poza granicami naszego kraju. Członkami Polonii nazywa się zazwyczaj tych, którzy bez względu na kraj urodzenia oraz znajomość języka zachowują jednak świadomość swego polskiego pochodzenia, interesują się polską kulturą, a także wykazują zainteresowanie dla polskich spraw narodowych. Polonia, mimo , iż zachowuje wiele polskich cech ,staje się powoli integralną, pełnoprawną częścią społeczeństwa państwa w którym osiadł, a związek z krajem ojczystym jest oparte jedynie na więziach emocjonalnych. Skupiska polonii w poszczególnych państwach tworzą odrębne środowiska, które wyróżniają się pewnymi cechami. Jakaś część emigracji w czasie wojny i po wojnie, uznając jedynie przejściowy charakter politycznej emigracji, jest przeciwna dla zaliczania siebie do polonijnej społeczności. Według najnowszych badań szacunkowych przyjmuje się, że obecna liczba Polonii na całym świecie wynosi 12-15 milionów, przy czym ta liczb jest dość płynna i ciągle ulega wahaniom wraz ze zmianami zachodzącymi wśród członków Polonii. Uchodźctwo z Polski zostało zapoczątkowane emigracją po narodowych powstaniach (były to przede wszystkim wyjazdy do Francji, Szwajcarii, Wielkiej Brytanii, Niemiec, Stanów Zjednoczonych i Kanady). Od drugiej połowy XIX wieku aż do roku 1939 masowe wyjazdy zarobkowe (robotnicy wyjeżdżali głównie do Belgii, Francji i Niemiec, natomiast chłopi do Stanów Zjednoczonych, Kanady, Argentyny i Brazylii); po zakończeniu II wojny światowej w efekcie migracji znacznie wzrosły dawne i nowo powstałe skupiska Polaków (między innymi w Wielkiej Brytanii, Australii i Szwecji). W latach osiemdziesiątych, z przyczyn politycznych i ekonomicznych pozostało poza granicami kraju od 500 do 700 tys. Polaków.

Porozrzucani po wszystkich zakątkach świata emigranci z Polski tworzą w niektórych krajach bardzo duże skupiska. Najliczniej Polacy osiedlili się w Stanach Zjednoczonych. Jest tam obecnie około 8,4 mln Polaków; w Kanadzie mieszka nas ok. 600 tyś; zaś w Brazylii - ok. 800 tyś;(najwięcej ze wszystkich państwa Ameryki Południowej); natomiast w Argentynie jest ok. 170 tyś Polaków. Duże rozmiary Polonia osiągnęła po II wojnie światowej na kontynencie australijskim - ok.130 tyś. Na obszarze Europy Zachodniej najliczniej zamieszkiwanym przez Polonię państwem są Niemcy - ok. 1 mln; Francja - ok. 750 tys.; Dania, Holandia, Szwecja, Austria tu skupiska liczą kilka do kilkudziesięciu tysięcy.

W krajach byłego ZSRR przebywa obecnie wg tamtejszych danych około 1,5 mln (inne źródła donoszą, że liczba ta sięga nawet 4 mln) ludności z polskim pochodzeniem, w dawnej Czechosłowacji przebywa ok. 100 tyś. (głównie na terenie Zaolzia), na Węgrzech mieszka około 7 tyś. Polaków, w Rumunii -ok. 5 tyś., w Jugosławii liczba ta wynosi około 3 tysiące ludności polskiej. Zbiorowości polonijne są także w niektórych krajach afrykańskich (miedzy innymi w RPA - ok. 10 tysięcy Polonii ).

Koniec wieku XVIII i w pierwszej połowie XIX wieku ludność Polska brała udział w wojnach o niepodległość niektórych państw europejskich, dwóch Ameryk (m.in. Stany Zjednoczone, Brazylia, Argentyna ,Boliwia czy Peru). Uczestniczyli także w Wiośnie Ludów, Komunie Paryskiej w latach 1917-20 oraz w zamieszkach w Rosji. Podczas obydwóch wojen światowych Polacy walczyli na różnych frontach. Skupiska polonijne cechują się dużą aktywnością społeczną oraz stosunkowo wysokim stopniem zorganizowania. Kongresy Polonii (mające swe siedziby np. w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie czy Francji) oraz Rady Polonii (w Australii) są organizacjami centralnymi. Ponadto istnieją wszelkie stowarzyszenia, związki ,Kluby Polaków za granicą.

W roku 1989 został założony Związek Polaków na Litwie oraz Związek Polaków na Łotwie, w roku 1990 Związek Polaków w Białorusi ,w 1992 roku utworzony został Związek Polaków w Rosji. Organizacjami młodzieży polonijnej na świecie są Związek Harcerstwa Polskiego, szkolnictwo zorganizowane jest przez Polską Macierz Szkolną. Znaczny dorobek na swoim koncie mają polskie ośrodki nauki (między innymi w Stanach Zjednoczonych -Instytut Józefa Piłsudskiego, Polsko-Amerykańskie Towarzystwo Historyczne, Polski Instytut Naukowy. W Kanadzie istnieje Polsko-Kanadyjski Instytut Badawczy. Natomiast w Wielkiej Brytanii powołany został Instytut Polski oraz Muzeum Generała Sikorskiego, Polskie Towarzystwo Nauk na Obczyźnie, Instytut Józefa Piłsudskiego, zaś w Australii istnieje Polskie Towarzystwo Historyczne. Bardzo ważne miejsce w propagowaniu polskiej kultury zajmuje Fundacja Kościuszkowska .

Dużą rolę w utrzymywaniu polskości oraz więzi z ojczystym krajem przypisuje się prasie polonijnej, Do najważniejszych pozycji na świecie należy: USA "Nowy Dziennik", "Głos Polek" ,"Związkowiec". Kanada to następujące tytuły: "Głos Polski" i "Gazeta Polska", na obszarze Australii można poczytać "Kurier Polski", oraz "Przegląd Katowicki", natomiast we Francji "Narodowiec", a w Wielkiej Brytanii "Dziennik Polski" oraz "Dziennik Żołnierza". "Ogniwo" oraz "Głos Polski" wydawane są w Niemczech, "Zwrot" w Czechach i "Kurier Wileński" na Litwie.

W przeciągu dwu wieków cały czas ulegał zmianie status społeczny i ekonomiczny Polonii w państwach osiedlenia. Współcześnie obserwuje się wzrost liczby osób z wyższym wykształceniem o znacznej pozycji społecznej i zawodowej. Coraz częściej zaznacza się aktywny udział Polonii w życiu naukowym, społeczno-gospodarczym i politycznym (wielu deputowanych polskiego pochodzenia zasiada w Izbie Reprezentantów Kongresu Amerykańskiego). Naukowcy, pisarze oraz przedstawiciele innych dziedzin polskiego pochodzenia w Stanach Zjednoczonych stanowią grupę liczącą ponad 2 tysiące osób. Również w Kanadzie kilku Polaków zajmuje wysokie stanowiska administracyjne oraz w radach nadzorczych różnych przedsiębiorstw. Polonia australijska w dziedzinie polityki uzyskała znaczny awans społeczno-ekonomiczny, obecnie jest jednym z najlepiej usytuowanych skupisk polonii na całym świecie. Polonia zamieszkujące Amerykę Południową, pomimo jakiegoś awansu społeczno- ekonomicznego w większej mierze pozostaje tylko rolnicza. Skupiska Polonii od samego początku swego kształtowania cechuje się silną więzią z ojczystym krajem, przejawia się to w różnoraki sposób w kolejnych okresach w historii: w czasie niewoli narodowej, podczas obydwu wojen światowych przy organizowaniu pomocy materialnej, wojskowej i moralnej. Zaraz po II wojnie światowej podczas "zimnej wojny", praktycznie całkowicie ustała łączność bezpośrednia Polonii ze swym krajem. Po roku 1956 ponownie zaczęło się nawiązywanie kontaktów, zostało utworzone Towarzystwo Łączności z Polonią Zagraniczną "Polonia", jednak spotkało się ono z pewnym dystansem wielu środowisk Polonii. W latach siedemdziesiątych relacje i kontakty Polonii z ojczystym krajem na nowo się ożywiły. Nasz kraj organizuje różne festiwale zespołów artystycznych Polonii z całego świata, zawody sportowe, obozy i kolonie dla dzieci oraz młodzieży, spotkania uczonych mających polskie pochodzenie, kursy; wydawane są kalendarze, foldery, czasopisma oraz książki. Od roku 1975 zaczęła się powoli rozwijać współpraca na stopie ekonomiczno-handlowej (przedsiębiorstwa oraz firmy polonijne). W państwach zamieszkanych przez Polonię organizuje się obchody i festyny związane z rocznicami z historii Polski. Aktywnie uczestniczyła w takich akcjach jak fundusz budowy Szkół Tysiąclecia, odbudowa Zamku Królewskiego, budowa Centrum Zdrowia Dziecka oraz innych instytucji służby zdrowia. W 1990 roku dokonały się pewne zmiany w systemie porozumienia kraju z emigrantami, również na terenach uprzednio zaniedbanych, jak na przykład w byłych krajach ZSRR. Jednym z pierwszych przedsięwzięć było powołanie w marcu 1990 roku Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" oraz spotkanie Polonii z całego globu na konferencji "Kraj-Emigracja" w październiku 1990 w Polskim domu JANA PAWŁA II w Rzymie.

Od roku 1990 obserwuje się ożywienie działalności polskich środowisk, co widać na przykład w : utworzeniu Związku Polaków na Białorusi (w roku 1990), powstaniu Federacji Organizacji Polaków w Ukrainie (w roku1992), ponownym zarejestrowaniu Związków Polaków w Litwie (w roku1992), a także Związku Polaków w Rosji (w roku 1992), Stowarzyszenia Polaków w Uzbekistanie "Świetlica Polska"( w roku 1992), Związku Polaków w Kazachstanie (w roku 1994). W 1991 roku powstało w Izraelu Towarzystwo Polonijne o nazwie "Piast" ; w sierpniu 1992 roku odbył się w Krakowie po raz pierwszy od czasów II wojny światowej Zjazd Polonii oraz Polaków z Zagranicy. Zostały na nim omówione sposoby współpracy z naszym krajem oraz problem pomocy skierowanej do Polaków zza Wschodniej granicy. Złożone zostały oferty dla polskich firm i polonijnych. Przyjęty został apel o poszanowanie praw polskiej mniejszości w państwach postkomunistycznych. Zadania koordynatora działań w poszczególnych skupiskach polonii nadal ma pełnić "Wspólnota Polska".