Układ odpornościowy i limfatyczny

1. Układ odpornościowy: za reakcje odpornościowe (obronnościowe) organizmu odpowiedzialne są komórki i narządy układu limfatycznego oraz białka osocza (immunoglobuliny).

2. Elementy układu limfatycznego i ich rola:

    • naczynia limfatyczne (budowa podobna do żył; ściany są bardzo cienkie i mają bardzo dużo zastawek; skurcz obecnych w ścianach komórek mięśniowych pomaga tłoczyć chłonkę; zastawki Zastawki płaskie lub kieszonkowate struktury występujące w sercu, naczyniach krwionośnych i limfatycznych. Zastawki mają postać łącznotkankowych płatków przyrośniętych brzegiem do ściany ... Czytaj dalej Słownik biologiczny wymuszają ruch Ruch zdolność organizmów do przemieszczania się lub zmiany położenia części ciała czy komórki. Wyróżnia się kilka typów ruchów. Ruch ameboidalny polega na przelewaniu cytoplazmy w ... Czytaj dalej Słownik biologiczny limfy w jednym kierunku – do serca (ruch bierny); najcieńsze naczynia limfatyczne – włosowate – docierają do wszystkich komórek, oprócz komórek ośrodkowego układu nerwowego);
    • węzły chłonne (ulokowane wzdłuż naczyń limfatycznych na drodze przepływu krwi; tworzą skupiska (okolice stawów, na granicy głowa szyja, szyja tułów, kończyny tułów); nerkowaty lub okrągły  kształt, ok. 2-10 mm wielkości; przepływając przez węzły limfa Limfa chłonka.
      Czytaj dalej Słownik biologiczny
      zbiera limfocyty Limfocyty rodzaj leukocytów należący do agranulocytów. Są to komórki kręgowców warunkujące pamięć, koordynację i specyfikę reakcji immunologicznych, oraz odpowiedzi obronne typu komórkowego, ... Czytaj dalej Słownik biologiczny powstałe w szpiku kostnym; pełnią funkcje filtrów; zbudowane z tkanki siateczkowatej; wychwytuje obce i szkodliwe substancje z chłonki);
    • migdałki (duże skupiska węzłów chłonnych, w tylnej części gardła; zwalczają ciała obce i szkodliwe substancje dostające się do organizmu drogą powietrzną, oddechową i z krwią; zbudowane z tkanki limfatycznej (limfoidalnej) oraz ze skupisk limfocytów T;
    • grasica (rola tworzenia systemu obronnego organizmu (tzw. bariery immunologicznej); dojrzewają tam limfocyty T; gruczoł układu dokrewnego);
    • śledziona (pełni funkcje immunologiczne (skupisko limfocytów T i B); pełni rolę rezerwuaru erytrocytów, płytek krwi i granulocytów; jeśli trzeba to niszczy erytrocyty Erytrocyty czerwone ciałka krwi.
      Czytaj dalej Słownik biologiczny
      i płytki krwi; ściana zaopatrzona jest w mięśnie gładkie, co pozwala na jej rozciąganie i gromadzenie krwi);
    • grudki (niewielkie skupienia tkanki chłonnej, np.: na ścianie przewodu pokarmowego);

3. Rodzaje odporności:

    • wrodzona (nieuszkodzona skóra, wydzielina śluzowa w płucach, kwas solny w żołądku);
    • nabyta: czynna – wytworzona przez organizm po wcześniejszym kontakcie z antygenem (naturalna – po przebytej chorobie; sztuczna – po otrzymaniu szczepionki); bierna – otrzymana w postaci gotowych przeciwciał (naturalna – przez łożysko z mlekiem matki; sztuczna – po otrzymaniu surowicy odpornościowej);

4. Powstawanie płynu tkankowego: cienkie ściany naczyń włosowatych, obecne w nich liczne pory i wysokie ciśnienie osmotyczne przepływającej przez włośniczki krwi powodują, że część składników osocza przechodzi z naczyń do przestrzeni sąsiadujących z nimi komórek i tkanek, w ten sposób tworzy się płyn tkankowy (między komórkowy); wydostający się z włośniczek przesącz ma podobny skład do osocza krwi, zawiera jedynie mniej krwinek białych i jest pozbawiony erytrocytów, płytek krwi i wielocząsteczkowych białek;

5. Limfa (chłonka): płyn międzykomórkowy, który dostał się do naczyń limfatycznych; ma zbliżony skład do osocza krwi; zawiera więcej tłuszczów, limfocytów, mniej białek i jak krew Krew Symbol ofiary, oczyszczenia, męczeństwa, wtajemniczenia, rodu, pokrewieństwa.
Starożytność Biblia, Stary Testament KREW PRZELANA: Kain, zabijając brata, przelał jego krew, był ...
Czytaj dalej Słownik symboli literackich
dzięki fibrynogenowi może krzepnąć; limfa przechodzi przez cały układ limfatyczny, następnie trafia do dwóch dużych przewodów chłonnych (prawy i lewy), a następnie do przewodu piersiowego uchodzącego do głównych naczyń żylnych; do naczyń chłonnych w okolicach jelita zbierane są duże ilości tłuszczu, one nadają limfie charakterystyczne żółtawe zabarwienie; składa się z części płynnej (woda, białko, cholesterol, żelazo, mikrokuleczki tłuszczu) i upostaciowanej (95-97% są to limfocyty);

6. Rola układu limfatycznego:

    • transportuje wodę i substancje białkowe, które opuściły naczynia włosowate do obiegu krwi;
    • dostarcza do krwioobiegu tłuszcz, który wchłania się z jelita cienkiego;
    • oczyszcza organizm ze znajdujących się w nim ciał obcych;

7. Współdziałanie osocza i elementów morfotycznych w reakcjach obronnych organizmu: wszystkie ciała obce atakujące nasz organizm to patogeny; patogeny jak i substancje chemiczne, które po wniknięciu do ustroju mają zdolność do wywoływania reakcji immunologicznej to antygeny; organizm broni się przed patogenami tworząc systemy obronne; zdolność organizmu do rozpoznawania i unieczynnienia obcych ciał i substancji to obronność ustroju (odpowiedź immunologiczna ustroju); organizm wytworzył dwa systemy obrony immunologicznej: wrodzony nieswoisty oraz nabyty swoisty;

8. Nieswoisty (wrodzony) system obrony immunologicznej: jest to prosty, wrodzony mechanizm obronny, złożony z systemu zabezpieczeń chroniących nasz organizm przed wniknięciem czynników chorobotwórczych; w nie występuje rozpoznanie antygenów; działa jednakowo wobec wszystkich potencjalnych patogenów; odporność nieswoista:

    • bariery (powłoka ciała, nabłonki, błony śluzowe);
    • mikroflora skóry i przewodu pokarmowego;
    • wydzieliny: pot, łój, śluz, enzymy Enzymy białkowe biokatalizatory, zwiększające szybkość reakcji biochemicznych na drodze specyficznej aktywacji substratów. Enzymy obniżają energię aktywacji reakcji chemicznych i w ... Czytaj dalej Słownik biologiczny i soki trawienne, łzy ( lizozym Lizozym enzym rozkładający polisacharydowy składnik ściany komórkowej niektórych bakterii. Jego obecność stwierdzono w wydzielinie śluzowej nosa, w łzach, ślinie, białku jaja kurzego, a także ... Czytaj dalej Słownik biologiczny – białko enzymatyczne rozkładające ściany komórkowe wielu bakterii), ślina (lizozym);
    • komórki obronne: makrofagi Makrofagi komórki o dużych właściwościach żernych. Potrafią sfagocytować do stu komórek bakteryjnych. Niszczą też stare, zużyte komórki organizmu (głównie krwinki). Makrofagi powstają z ... Czytaj dalej Słownik biologiczny – fagocytoza; bazofile Bazofile granulocyty zasadochłonne granulocyty.
      Czytaj dalej Słownik biologiczny
      –  heparyna Heparyna polisacharyd z grupy mukopolisacharydów kwaśnych wytwarzany przez komórki tuczne i granulocyty zasadochłonne. Występuje przede wszystkim w wątrobie, płucach i mięśniach. Heparyna ... Czytaj dalej Słownik biologiczny histamina Histamina amina biogenna, pochodna histydyny, powstająca z niej w wyniku dekarboksylacji. Jest neurotransmiterem, przenosi bodźce przez synapsy chemiczne. Fizjologicznym efektem działania histaminy ... Czytaj dalej Słownik biologiczny (podwyższona temp. ciała, stan Stan w okresie feudalizmu była to zamknięta grupa społeczna posiadająca jednakową pozycję prawną w państwie (duchowieństwo, szlachta, mieszczaństwo, chłopi). Przynależność do stanu ... Czytaj dalej Słownik historyczny zapalny); eozynofile Eozynofile granulocyty kwasochłonne - leukocyty krwi kręgowców z ziarnistościami kwasochłonnymi. Eozynofile uczestniczą głównie w zwalczaniu pasożytów. U ssaków, wspólnie z komórkami ... Czytaj dalej Słownik biologiczny –  interferon Interferon substancja białkowa, która hamuje namnażanie się wirusów w komórkach. Wytwarzana jest m.in. przez leukocyty i zawierające wirusa komórki, działa na każdego rodzaju wirusy.
      Czytaj dalej Słownik biologiczny
      (niszczenie komórek bakterii);
    • odruchy obronne: kichanie, kaszel, wymioty, biegunka;

9. Fagocytoza: polega na pochłanianiu i trawieniu przez komórki dużych cząstek pokarmu;

10. Odporność swoista (nabyta): gdy mechanizmy odporności nieswoistej zawiodą, do ataku wkraczają limfocyty T i B, białka osocza oraz fagocyty; w wyniku kontaktu z antygenem zostaje uruchomiony szereg reakcji obronnych zwanych odpowiedzią immunologiczną, organizm jest w stanie odróżnić antygeny ciał obcych od antygenów własnych oraz wyprodukować substancje zwalczające antygeny;  limfocyty T i B powstają w szpiku kostnym;

    • limfocyty T ze szpiku przechodzą do grasicy (limfocyty grasicozależne), gdzie dojrzewają i do 3 roku życia organizmu uczą się rozpoznawać obce ciała, stając się w ten sposób immunokompetentnymi; limfocyty T które nie nauczyły się rozpoznawać antygenów, ulegają zniszczeniu; limfocyty T krążą między krwią, limfą i naczyniami chłonnymi; żyją przeciętnie ok. 5 lat (max 10 lat); limfocyty T cytotoksyczne (LiTc) niszczą komórki zaatakowane przez bakterie, wirusy Wirusy twory istniejące na pograniczu materii ożywionej i nieożywionej, zbudowane z kwasu nukleinowego i białkowej otoczki (kapsydu). Jedynym przejawem życia wirusów jest ich zdolność do ... Czytaj dalej Słownik biologiczny i komórki nowotworowe, biorą udział w odrzucaniu przeszczepów, odpowiadają za wytworzenie reakcji alergicznej; odporność immunologiczna oparta na wytworzeniu limfocytów T to odporność komórkowa (+leukocyty: makrofagi, neutofile, enozynofile); limfocyty T często współpracują z makrofagami żernymi;
    • limfocyty B dojrzewają w szpiku kostnym (szpikozależne), żyją 5-10 dni, umiejscowione w śledzionie i środkowej części węzłów chłonnych prowadzą osiadły tryb życia; aktywowane limfocyty B (komórki plazmatyczne) produkują i przekazują do osocza białka z grupy immunoglobulin zwane przeciwciałami, które mają zdolność do wiązania się z antygenami i ich niszczenia; wiązanie się przeciwciał z antygenem to reakcja bardzo swoista, każdy antygen Antygen med. - substancja makrocząsteczkowa, zwykle białkowa, która wprowadzona do organizmu powoduje powstanie przeciwciał.
      Czytaj dalej Słownik wyrazów obcych
      powoduje uwolnienie specyficznego, charakterystycznego tylko dla niego przeciwciała; limfocyty B zwalczają bakterie Bakterie organizmy jednokomórkowe niekiedy tworzące układy zbudowane z kilku luźno ze sobą związanych komórek. Zaliczane są do królestwa Monera. Wielkość bakterii wynosi od 0,2 do kilkudziesięciu ... Czytaj dalej Słownik biologiczny i wirusy znajdujące się poza komórką, jest to odporność humoralna ;
    • budowa przeciwciała: łańcuch lekki, łańcuch ciężki, segment zmieniony (FAB), segment stały (Fc); budowa antygenu: miejsce łączenia się antygenu z przeciw ciałem to epitop;

11. Przebieg odpowiedzi immunologicznej:

    • I etap:  patogeny zostają wykryte przez makrofagi i wchłonięte do ich wnętrza (fagocytoza), gdzie zostają strawione i pocięte na kawałki; fragment antygenu jest tymczasowo umieszczany na błonie komórki żernej i prezentowane limfocytom T i B;
    • II etap: uaktywnia się działalność limfocytów T i B; limfocyty T wydzielają cytokinę, która pobudza limfocyty B do namnażania; limfocyty B zaczynają produkować przeciwciała, zwalczający konkretny (swoisty) antygen;
    • 1. makrofag prezentuje antygeny intruza limfocytowi T pomocniczemu (LiTh); 2. aktywny limfocyt T pomocniczy pobudza limfocyt B; 3. uaktywniony limfocyt B rośnie; 4. następnie się dzieli, dając liczne potomne komórki plazmatyczne; 4a. komórki plazmatyczne produkują konkretny rodzaj Rodzaj jednostka systematyczna - jedna z kategorii w systemie klasyfikacji roślin i zwierząt, wyższa od gatunku, a niższa od rodziny, np. rodzaj szczur obejmuje gatunki: szczur śniady, szczur ... Czytaj dalej Słownik biologiczny przeciwciała; 4b. komórki pamięci przechowują biochemiczny portret intruza; 5.  Przeciwciała transportowane są do miejsca zakażenia, gdzie łączą  się z antygenami intruza (powstają kompleksy antygen-przeciwciało); 6. Zniszczenia lub neutralizacja antygenów powierzchniowych i całego intruza;

12. Odpowiedź pierwotna i wtórna organizmu: niewielka część limfocytów T i B stanowi pamięć immunologiczną organizmu; komórki pamięci powstają podczas pierwszego zetknięcia z antygenem; reakcja organizmu związana z produkcją przeciwciał dla antygenów, z którymi ustrój spotkał się pierwszy raz to odpowiedź pierwotna; w odpowiedzi pierwotnej pierwsze przeciw ciała pojawiają się po 3-14 dniach po zetknięciu z antygenem; zwiększony poziom przeciwciał utrzymuje się kilka tyg. po czym spada; przy ponownym (wtórnym) zetknięciu się z tym samym antygenem szybko zwiększa poziom przeciwciał w osoczu, a walka z intruzem staje się bardziej skuteczna – jest to odpowiedź wtórna organizmu;

13. Układy zgodności tkankowej:wszystkie komórki organizmu ludzkiego mające jądro komórkowe oraz bezjądrzaste erytrocyty zawierają antygeny powierzchniowe (tzw. antygeny zgodności tkankowej / antygeny transplantacyjne); dzięki temu limfocyty odróżniają własne antygeny od obcych; rodzaje przeszczepów:

    • autogeniczny – w obrębie tego samego organizmu;
    • izogeniczny – w obrębie dwóch osobników posiadających te same antygeny (bliźniaki jednojajowe);
    • allogeniczny – dawca Dawca osobnik, którego organ (np. nerka, serce) został przeszczepiony do innego osobnika (biorcy). Aby przeszczep nie został odrzucony, antygeny zgodności tkankowej dawcy i biorcy powinny być ... Czytaj dalej Słownik biologiczny należy do tego samego gatunku, ale są odmienne antygeny;
    • ksenogeniczny – dawcą jest organizm należący do innego gatunku;

14. Niedobór odporności:

    • immunosupresja po przeszczepach (wywołana sztuczne): aby zmniejszyć ryzyko odrzucenia przeszczepu, pacjentowi podaje się leki immunosupresyjne, które okresowo blokują reakcje odpornościowe organizmu;
    • AIDS Aids zespół nabytego upośledzenia odporności / zespół nabytego niedoboru odporności. Nazwa AIDS to skrót angielskiego określenia: Acquired Immune Deficiency Syndrome. Zespół ten wywołany jest ... Czytaj dalej Słownik biologiczny – zespół nabytego upośledzenia odporności:  wywołuje to wirus HIV, należy do grupy retrowirusów (materiał genetyczny to 2 pojedyncze nici RNA); potrafi zniszczyć cały układ odpornościowy; aby doszło do zarażenia, wirus HIV musi przyłączyć się do komórki żywiciela, do specyficznego receptora CD4 na błonie komórkowej; początkowo organizm zwalcza wirusa i  choroba Choroba występuje wtedy, gdy bodźce zewnętrzne są zbyt silne lub działają zbyt długo, przy równoczesnym zmniejszaniu się zdolności przystosowania organizmu.
      Czytaj dalej Słownik biologiczny
      przebiega bezobjawowo, lecz przez kolejne lata wirus atakuje kolejne białe krwinki, prowadząc do spadku ich liczebności i obniżenia odporności organizmu na infekcje;

15. Immunologiczne podłoże alergii: w wyniku zetknięcia się z nieszkodliwymi substancjami (alergenami), organizm może uruchomić nadgorliwe, niewspółmierne do potrzeb, reakcje odpornościowe; drogi wnikania alergenów:

    • drogi oddechowe: alergeny wziewne (pyłki, kurz, zarodniki grzybów pleśniowych) – kichanie, łzawienie oczu, ból gardła, duszności, obrzęk spojówek;
    • układ pokarmowy: alergeny pokarmowe (pokarmy, związki dodawane do żywności) – bóle brzucha, wymioty, biegunka, wysypka skórna;
    • skóra: alergeny kontaktowe (środki czystości, metale, leki, sierść zwierząt) – zaczerwienienie, łuszczenie się, pękanie skóry;
    • wstrzyknięcie bezpośrednio do tkanek:jad owadów, niektóre leki (penicylina) – rumień na skórze, obrzęk krtani, wstrząs anafilaktyczny;

16. Mechanizm reakcji alergicznej:biorą udział limfocyty B, komórki tuczne (produkowane w szpiku kostnym, umiejscawiają się blisko naczyń krwionośnych i błon śluzowych, produkują histaminę); podczas pierwszego zetknięcia z alergenem zostaje on rozpoznany jako obcy i szkodliwy, przez co limfocyty B zaczynają produkować przeciwciała, łączą się z komórkami tucznymi i czekają na ponowny kontakt z alergenem, nie wywołując reakcji alergicznej, gdy organizm znów spotka się z tymi alergenami, to połączą się one z przeciwciałami i pobudzą komórkę tuczną do wydzielania histaminy, jej obecność prowadzi zwiększenia przepuszczalności naczyń krwionośnych, co prowadzi do obrzęków, a następnie do typowych objawów jaki katar Katar Państwo Kataru. Położone w południowo-zachodniej Azji we wschodniej części Półwyspu Arabskiego nad Zatoką Perską. Powierzchnia 11 440 km2. Liczba ludności 575 tys. (2001 r.). Stolica ... Czytaj dalej Słownik geograficzny sienny, zaczerwienienie, łzawienie, pokrzywka, swędzenie;

17. Choroby autoimmunologiczne: Choroba Crohna (jelito); Choroba Gravesa-Basedowa (tarczyca); Choroba Addisona (nadnercza); Cukrzyca Cukrzyca choroba powstająca najczęściej w wyniku zaburzeń metabolicznych (przemiany węglowodanowej), spowodowanych całkowitym lub relatywnym brakiem insuliny, bądź brakiem wrażliwości komórek na ... Czytaj dalej Słownik biologiczny typu I (komórki wysp Langerhansa trzustki); Stwardnienie rozsiane – SM (ośrodkowy układ nerwowy); Reumatoidalne zapalenie stawów ( tkanka Tkanka zespół komórek o podobnej budowie, wspólnym pochodzeniu, pełniących te same określone funkcje w organizmie. Tkanki są materiałem budulcowym organów lub narządów.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
łączna); Łuszczyca (skóra);