Czarodziejska góra - czas i miejsce akcji
Główne miejsce akcji to sanatorium „Berghof” w Davos w szwajcarskich Alpach.
To przestrzeń odizolowana od „nizin”, rządząca się własnymi regułami czasu, obyczaju i hierarchii. Choroba jest tu normą, a życie podporządkowane rytuałom leczenia. Sanatorium działa jak mikroświat Europy przełomu XIX i XX wieku, skupiający różne narodowości, poglądy i postawy ideowe, które pozostają ze sobą w stałym napięciu.
Inne miejsca pojawiają się epizodycznie, głównie we wspomnieniach i dygresjach narratora:
- Hamburg i „niziny” – świat mieszczańskiej normalności, pracy i obowiązku,
- okolice Davos – góry, lasy, stoki narciarskie, pełniące funkcję przestrzeni kontemplacji, doświadczeń granicznych oraz konfrontacji z naturą i śmiercią.
Czas historyczny powieści to lata bezpośrednio poprzedzające I wojnę światową oraz jej wybuch (ok. 1907–1914). Finał powieści rozgrywa się już w realiach wojennych, na froncie I wojny światowej. Pobyt Hansa planowany na 3 tygodnie rozciąga się do około 7 lat.
Istnieje tutaj jeszcze czas psychologiczny. To jeden z kluczowych tematów powieści. W sanatorium czas:
- traci linearność,
- ulega rozciąganiu i kurczeniu,
- staje się subiektywnym doświadczeniem.
Powtarzalność dni oraz monotonia sanatoryjnego rytmu powodują zanik poczucia upływu czasu. Bohaterowie powieści żyją w stanie zawieszenia między teraźniejszością a wiecznością, co sprzyja refleksjom metafizycznym, osłabia wolę działania i oddziela ich od „normalnego” biegu historii.
