Portret Doriana Graya - geneza i gatunek utworu
„Portret Doriana Graya” to jedyna powieść, jaką napisał Oscar Wilde. Utwór najpierw ukazał się w 1890 roku w piśmie Lippincott’s Monthly Magazine, a rok później został wydany w rozszerzonej wersji książkowej. Pierwsza wersja powieści, która ukazała się w prasie, wzbudziła kontrowersje, ponieważ czytelnicy epoki wiktoriańskiej uznali ją za zbyt śmiałą obyczajowo i moralnie niepokojącą. Pojawiały się w niej wątki homoseksualne, sugerowane zwłaszcza w relacjach między bohaterami, przy czym homoseksualizm był wówczas w Anglii karany więzieniem. Oscar Wilde przerobił więc swe dzieło i wersja, która ukazała się w formie książki, była już częściowo złagodzona, choć nie całkowicie pozbawiona dwuznaczności.
Przedmowa, dołączona do wydania książkowego, stała się zarazem manifestem estetyzmu i obroną hasła „sztuka dla sztuki”. Można wręcz spotkać się ze stwierdzeniem, że była swoistym zbiorem aforyzmów twórcy. Utwór wyrasta więc z fascynacji pięknem, młodością i sztuką, ale jednocześnie stawia pytania o moralność oraz granice ludzkich pragnień.
„Portret Doriana Greya” doczekał się wielu adaptacji, m.in. współczesnej z roku 2009 w postaci filmu Dorian Gray w reż. Olivera Parkera.
Gatunek – powieść, najczęściej określana jako powieść gotycka (inaczej romans grozy) z elementami powieści filozoficznej i fantastycznej. Utwór łączy realistyczny obraz życia towarzyskiego z motywem niezwykłym i niesamowitym, czyli przemieniającym się portretem bohatera. Ważną rolę odgrywają też rozważania o pięknie, sztuce, winie i odpowiedzialności, dlatego w interpretacjach podkreśla się również jej wymiar moralny i filozoficzny. Nie brakuje także elementów grozy, wynikających z demonicznej przemiany Doriana Greya.
