Akademia pana Kleksa - geneza utworu i gatunek
„Akademia pana Kleksa” to niezwykła opowieść, którą Jan Brzechwa pisał w czasie II wojny światowej, a która została wydana w 1946 roku. Kontynuacje przygód pana Kleksa ukazały się w kolejnych tomach: „Podróże pana Kleksa” (1961) oraz „Triumf pana Kleksa” (1965). Dwie pierwsze części doczekały się w latach 80. ekranizacji filmowych w reżyserii Krzysztofa Gradowskiego z Piotrem Fronczewskim w roli tytułowej. Trzeci film pt. „Pan Kleks w kosmosie” nie był już wierną adaptacją trzeciego tomu powieści Brzechwy. „Triumf pana Kleksa” został natomiast zekranizowany w 2001 roku w formie bajki animowanej.
Do historii ekranizacji „Akademii pana Kleksa” dołączyła także najnowsza adaptacja filmowa z 2023 roku, wyreżyserowana przez Macieja Kawulskiego. W roli Pana Kleksa wystąpił Tomasz Kot, który zaprezentował nowoczesną, bardziej mroczną i refleksyjną interpretację tej postaci. Film stanowi luźną reinterpretację powieści Jana Brzechwy, łącząc elementy klasycznej baśni z estetyką kina fantasy i współczesnymi problemami, takimi jak kryzys wyobraźni, samotność czy relacje między dorosłymi a dziećmi. Nowa wersja nie jest wierną adaptacją książki, lecz jej uwspółcześnionym odczytaniem, skierowanym zarówno do młodszych, jak i starszych widzów.
Gatunek: „Akademia pana Kleksa” to powieść pamiętnikarska i baśń z elementami groteski. Jest to utwór epicki pisany w pierwszej osobie, stanowiący relację uczestnika opisywanych wydarzeń, co zbliża narrację do formy pamiętnika. Brzechwa zgrabnie wprowadza do swojej prozy elementy baśniowe i groteskowe. Fabuła opiera się na zdarzeniach fantastycznych i nieprawdopodobnych, a bohaterowie mają kontakt z bajkowymi postaciami i magicznymi zjawiskami. Świat wyobraźni nie podlega tu racjonalnym zasadom – Pan Kleks w finale zamienia się w guzik, a cała opowieść zostaje wpisana w konwencję baśni, snu i dziecięcej fantazji.
