Początek XXI można by z cała pewnością ogłosić czasem pieniądza. Pogoń za nim jest wszechobecna, ciężko znaleźć dzisiaj kogoś, kto nie byłby zainteresowany jego zdobywaniem i pomnażaniem zdobytego już kapitału. Pieniądz jest w dzisiejszym świecie dobrem, bez którego normalne życie nie byłoby możliwe. To on decyduje o poziomie życia poszczególnych ludzi i coraz częściej o tym czy uważają się oni za szczęśliwych czy nie. Z tego tez względu ciągłej gonitwy za bogactwem nie uważamy za coś nienormalnego. Nikt nie jest przecież wyobrazić sobie życia bez korzystania z tego wytworu cywilizacji, jakim jest pieniądz. Wciąż jednak człowiek ma pewną możliwość wybory, jeśli chodzi o jego stosunek do pieniądza. Odwieczny dylemat: "Mieć czy być" ma rację bytu także w XXI wieku. Musimy się wciąż zastanawiać, co jest naszą największą wartością w życiu - czy tylko dobrobyt materialny, czy też może mamy jeszcze inne, być może ważniejsze potrzeby. Trudno jest jednak oceniać kogoś negatywnie tylko dlatego, że dobrze powodzi mu się materialnie. Tak jak różni są ludzie i różne są ich charaktery i osobowości, tak dążą oni do osiągnięcia w życiu różnych celów. Właśnie ta różnorodność celów i zamierzeń doprowadza do tego, że w dzisiejszym świecie występują dziś tak odmienne od siebie normy etyczne. Dzisiejszy człowiek bez względu na to czy jest producentem czy konsumentem musi odkryć swoje własne podejście do tej kwestii i wyznaczyć sobie własne cele i wartości w życiu.

Jeżeli chodzi o polską rzeczywistość do początku lat osiemdziesiątych nadmierna konsumpcja nie była zbyt wielkim problemem. Wszystkim brakowało podstawowych artykułów, które zapewniłyby godne życie. Sytuacja w Polsce zmieniła się diametralnie wraz ze zmianą systemu politycznego. Teraz nikt nie narzeka na niedobór towarów konsumpcyjnych, coraz więcej jednak ludzi jest niezadowolonych ze swej sytuacji finansowej.

Często jest to założenie prawdziwe, jednak coraz częściej pojawia się nieopanowane pragnienie posiadania, tego co modne, eleganckie i jest ostatnim, najnowszym wyrobem techniki. itd. Człowiek coraz częściej staje się niewolnikiem produktów, które sam wytwarza, niewolnikiem pieniądza i wszystkiego, co z nim związane. owszem, jako istoty rozumne, o wysokich potrzebach musimy w codziennym życiu posługiwać się wieloma przedmiotami konsumpcyjnymi. Nie oznacza to jednak szalonego pościgu za wszelkimi nowinkami technicznymi. Być może w dobie komputerów również i nam potrzebny jest we wszystkim zalecany przez starożytnych złoty środek - umiar.

Sytuacja taka w dużym stopniu jest determinowana przez kulturę, w której żyjemy. Wymusza ona na człowieku coraz bardziej konsumpcyjne zachowanie, coraz bardziej szaleńczą pogoń za pieniądzem, a tym samym coraz lepszym i wygodniejszym towarem czy usługą. Wart się jednak zastanowić czy jesteśmy skazani na to, aby w naszym otoczeniu zakrólowała tego typu konsumpcyjna kultura, która wysyła w zapomnienie wszelkie postawy moralne i etyczne. Czy dzisiejszy człowiek nie jest w stanie kierować się w codziennym życiu zasadami moralnymi?

Postawą domagającą się ścisłego i bezwyjątkowego przestrzegania norm moralnych jest rygoryzm moralny. Najlepiej wyraża go stanowisko Immanuela Kanta (1724 - 1804) głoszące, że za moralnie słuszne należy zawsze uważać jedynie postępowanie wynikające z poczuwania się do odpowiedzialności i zgodne z imperatywem kategorycznym. Dla rygoryzmu moralnego Kanta motywem działania powinno być poczucie powinności

i szacunek dla prawa, a nie wartości, takie jak miłość, przyjaźń czy szczęście. Najbardziej znana część filozofii Kanta głosi, iż człowiek obdarowany został rozumem i wolnością woli. dlatego przy ocenie postępowania człowieka powinniśmy wziąć pod uwagę intencje, jakimi się kierował, wybierając dany sposób swojego zachowania. O tym więc czy dany czyn był etyczny świadczy jedynie tylko motywacja, którą kierował się dany człowiek. Filozofia Kanta za człowieka dobrego uważa tego, który postępuje według wskazań dobrej woli

i rozumu, który podpowiada mu, że należy czynić dobro i unikać zła. To czy w naszym codziennym życiu kierujemy się odruchami dobrej woli, według Kanta, może wynikać jedynie stąd, że wielką dla nas wartością jest poczucie odpowiedzialności i obowiązku.

Słynny imperatyw kategoryczny Kanta głosi, że musimy żyć tak, aby nasze postępowanie mogło stać się powszechnym prawem i życiowym mottem, nie tylko naszym, ale i innych ludzi. Zasada ta znalazła swe odbicie w ludowym powiedzeniu "Nie czyń drugiemu, co tobie niemiło". Jest oczywistym, że nie można zmienić postępowania wszystkich mieszkańców ziemi, jeśli jednak zachowaniem naszym rządzić będzie dobroć, zrozumienie i wzajemna pomocy, to może ono stać się doskonałym przykładem do naśladowania.

Filozofia Kanta przeciwstawia się utylitaryzmowi (doktryna etyczna, według której motywem i celem działań ludzkich powinna być użyteczność). Podstawowa różnica jest taka, że podstawą utylitaryzmu jest przede wszystkim użyteczność, wymagająca często od człowieka poświęcenia swego zdrowia i życia, aby przyniosło to korzyść innym Kant posunął się nawet do stwierdzenia niedopuszczalności kłamstwa, uznając, iż obowiązkiem człowieka jest przedstawianie rzeczywistości takiej, jaka ona naprawdę jest.

Filozofia I. Kanta znalazła swe zastosowanie również w zarządzaniu i biznesie. Chodzi tu szczególnie o aspekt wolności woli w działaniu ludzkim. Za moralne uznał on takie postępowanie, które wypływa z chęci dokładnego i rzetelnego wypełnienia obowiązku przez człowieka. Oznacza to również, że kiedy podejmujemy jakieś działanie, mając na uwadze wypełnienie przepisów prawnych, to według Kanta, również postępujemy uczciwie i etycznie.

Kapitalizm wprowadził swego rodzaju nową moralność. Wytworzył się podział społeczeństwa na tych, którzy wytwarzają i tych, którzy konsumują te wyroby. Celem obu grup jest osiągnięcie zysku i dobrobytu materialnego. Czynią to i nie zwracają uwagi na innych uczestników rynku. Światem rządzi tylko kapitał. Zdobycie jak największej jego ilości staje się dzisiaj niemalże obsesją wielu. Pościg za zyskiem jest dziś głównym motywem wszelkiej aktywności zawodowej.

Biznes staje się zajęciem dla ludzi, którzy pozbawieni są skrupułów. Niektórzy nie potrafią w zdrowy sposób podejść do prowadzenia interesów. Oprócz tego, iż praca zajmuje im cały czas, który mogliby poświęcić rodzinie, to jeszcze często w prowadzeniu interesów nie kierują się etyką czy moralnością.

Być może obecnie wielkość zysku jest znacznie przeceniana. Trzeba pamiętać, że do rzadkości należy dziś sytuacja, kiedy ktoś rozpoczyna działalność gospodarczą, opierając się tylko i wyłącznie na własnym kapitale. Znacznie częściej wykorzystuje się kredyty bankowe, które później musi się spłacić, nieraz z wysokimi odsetkami. Początkującym biznesmenom raczej rzadko też przychodzi do głowy przekazanie części dochodu na cele charytatywne. Nie potrafią zrozumieć, że stosunki - społeczno gospodarcze rządzą się swoimi prawami

i tworzą one pewien system, który nie może sprawnie funkcjonować, gdy zabraknie w nim jakiegoś elementu.

W Polsce wciąż pokutuje przeświadczenie, że będąc uczciwym nie można w życiu do niczego dojść. w pewnym stopniu jest to pozostałość poprzedniego sytemu, w którym pracownicy systematycznie okradali zakłady pracy

i oszukiwali pracodawców. Utrwaliła się postawa, która z etyką i moralnością w pracy ma niewiele wspólnego. Dzisiejsi menedżerowie mają za zadanie z zespołu pracowników stworzyć zgrany zespół, będący niemalże wspólnotą ludzi o wspólnych interesach, ideałach, a także kierujących się również w życiu zawodowym kodeksem etycznym.

Zdarzają się jednak sytuacje, w których kierownicy nie dostrzegają, ze ich pracownicy są ludźmi, a nie maszynkami do zarabiania pieniędzy. Nieuczciwi szefowie są wciąż plagą naszej rzeczywistości. Nie zapewniają swoim podwładnym godnego wynagrodzenia i nie doceniają trudu i poświęcenia włożonego w pracę. Liczy się tylko i wyłącznie korzyść odniesiona przez szefa. szeregowy pracownik ma niewiele do powiedzenia.

Nie tylko kierownicy mogą być nieuczciwi. Wielu pracowników również dzisiaj oszukuje swego pracodawcę

i kolegów z zespołu.

Oczywiście nie można niczego uogólniać. Nie każdy właściciel firmy czy przełożony w fabryce jest oszustem. Nasze zakłady pracy są jeszcze pełnie ludzi rzetelnych, którzy kierują się również i w pracy uczciwością

i zasadami moralnymi i potrafią również w interesach kierować się etyką. Za najważniejsze i najcenniejsze zasoby w firmie uważają pracowników, którzy traktowani z szacunkiem i uczciwości potrafią wydajniej pracować i czuć się związanymi z przedsiębiorstwem. Właściciel firmy może odnieść sukces tylko dzięki rzetelnej pracy swoich pracowników. Sama maksymalizacja zysku jeszcze go nie zapewnia. Wielkie znaczenie ma również pozytywny wizerunek firmy zarówno wśród pracowników, jak i klientów.

Przedsiębiorcy, którzy w pracy kierują się etycznymi zasadami, zdają się potwierdzać tezę, że uczciwość

i troska o pracowników jest najlepszą gwarancją sukcesu firmy. Jak mówi znane powiedzenie : "Kłamstwo ma krótkie nogi". Oznacza to, ze również w biznesie nie opłaca się być oszustem. Wszelkie malwersacje szybko zostają wykryte, a ich sprawcy ukarani. Jeżeli ktoś czerpie zyski z nieuczciwego postępowania, może być pewien, że jest to sytuacja przejściowa i prędzej czy później będzie musiał odpowiedzieć za to przed sadem.

W demokratycznym państwie prawnym nie może być miejsca na przedmiotowe traktowanie pracownika

i wykorzystywanie jego pracy do własnych celów, bez odpowiedniego dla niego wynagrodzenia. Poszanowanie godności osoby ludzkiej musi mieć miejsca także w naszych zakładach pracy, firmach i przedsiębiorstwach. Zasady moralne obowiązują wszędzie.

W zarządzaniu etyka obejmuje normy zachowania kierujące poszczególnymi menedżerami w ich pracy. Szczególnymi dziedzinami jej zainteresowań są:

- stosunek firmy do pracownika - jest on najbardziej dostrzegalny podczas zatrudniania i zwalniania, analizy warunków pracy czy tego, jak oceniane jest przez pracowników poszanowanie ich prywatności. Dla wielu osób nieetycznym jest zatrudnianie członków swojej rodziny lub znajomych z pominięciem osób wyróżniających się doskonałymi kwalifikacjami.

- stosunek pracownika do firmy - czy często zdarzają się konflikty interesów, problem uczciwości, kosztów, zachowania tajemnicy służbowej. Stosunek pracownika do przedsiębiorstwa rodzi często wiele problemów etycznych. Najczęstszymi z nich są konflikty interesów, powstające wówczas, gdy dana decyzja jest korzystna dla jednostki ale powoduje jednocześnie uszczerbek dla firmy. Nieetycznym postępowaniem jest również ujawnianie tajemnic firmy konkurencyjnej organizacji, podobnie jak naciąganie kosztów.

- stosunek firmy do innych podmiotów gospodarczych - innymi podmiotami gospodarczymi, z którymi ma styczność firma są: klienci, konkurenci, akcjonariusze, dostawcy, agenci (dealerzy), związki zawodowe, itp. Normalna etyka gospodarcza w stosunkach z klientami sugeruje, by produkty spełniały wymogi bezpieczeństwa, były opatrzone informacją na temat ich cech, sposobu użycia oraz ograniczeń sposobu użycia, a także by miały rozsądną cenę. Nierzetelne praktyki gospodarcze - sztuczne zaniżanie cen w celu wyparcia konkurenta z rynku, oczernianie konkurentów również są sprzeczne z normami etycznymi.

Do każdej z tych dziedzin menedżerowie muszą podchodzić z perspektywą etyczną i moralną.

Jak widać problemy moralne są nie tylko związane z pracownikami danej firmy. Dotyczą one również konkurencji, a także klientów firmy, a może właśnie szczególnie nich. Są oni wszędzie narażeni na wpływ wszechobecnych przekazów reklamowych. Sprawiają one, ze człowiek traci orientację i kupuje produkty, których wcale nie zamierzał nabywać. Zdarza się, ze ludzie wydają więcej niż zarabiają, zaciągają kredyty, których nie mają już z czego spłacić. Doprowadza to często do wielu tragedii, uzależnień i braku poczucia komfortu i bezpieczeństwa.

Zarówno poprzedni, jak i nasz, dopiero, co rozpoczęty wiek, bez zbytniej przesady można nazwać czasem nieopanowanej konsumpcji. W wielu społeczeństwach liczą się tylko ci, którzy mogą zaprezentować się w jak najmodniejszym ubraniu, pochwalić się nowym samochodem czy wrażeniami z wakacji w tropikalnych krajach. Nie zwraca się uwagi na sposób, w jaki dany człowiek doszedł do tak wielkiego majątku. Nie jest ważne czy postępował przy tym etycznie czy nie.

Człowiek, szczególnie wychowany w cywilizacji zachodniej, wierzy, że jego postępowanie zawsze jest wynikiem świadomych wyborów. Nie zauważa, kiedy zostanie wciągnięty do walki o pieniądze i pierwsze miejsce wśród tak zwanych "rekinów biznesu", którzy wartość osoby ludzkiej postrzegają przez wysokość sumy zgromadzonej na jej koncie. Kiedy dany przedsiębiorca "wpadnie" już w wir takiego życia i postępowania, ciężko mu się z tego wyzwolić, nie ponosząc istotnych szkód. Powinien wiedzieć wcześniej, jakie niebezpieczeństwa mu zagrażają w świecie tak zwanego wielkiego biznesu. Każdy wiec powinien zastanowić się nad swoich postępowaniem, póki ma jeszcze na to czas, póki nie skrzywdził zbyt wielu ludzi swym nieetycznym zachowaniem w interesach. Powinien mieć świadomość tego, że musi czuć się odpowiedzialnym za swoje postępowanie. Jest to naturalna konsekwencja wiary w to, iż wszystkie decyzje człowieka są wynikiem jego wyborów. Ponieważ więc ludzie są w stanie działać jak istoty świadome, muszą więc w pełni odpowiadać za swoje zachowanie.

W zarządzaniu funkcjonuje dziś pojęcie społecznej odpowiedzialności. Rozumie przez to zestaw zobowiązań organizacji do ochrony i umacniania społeczeństwa, w którym funkcjonuje. Organizacje muszą być społecznie odpowiedzialne wobec wszystkich osób i instytucji bezpośrednio dotkniętych zachowaniem organizacji

i materialnie zainteresowanych jej wynikami, wobec środowiska przyrodniczego oraz wobec ogólnego dobrobytu społecznego.

Niemalże wszystko, co robi firma ma wpływ na interesy ludzi, którzy są właścicielami lub inwestują

w organizację. Jeżeli więc kierownictwo firmy zostanie przyłapane na stosowaniu nieuczciwych praktyk bądź na postępowaniu noszącym miano przestępstwa istnieje zagrożenia, iż krytyka publiczna i medialna spowoduje spadek poparcia dla takiego przedsiębiorstwa, co najpewniej wpłynie ujemnie na jego zyski i giełdowy kurs akcji. Dostrzec więc tutaj można nierozerwalny związek postępowania pojedynczych osób z interesem całej firmy. W takiej sytuacji jeszcze bardziej wzrasta znaczenie odpowiedzialności. Być odpowiedzialnym oznacza również umiejętność przewidzenia negatywnych konsekwencji dla wspólnoty, którą współtworzymy i podjęcie działań, które im zapobiegną.

Drugim krytycznym obszarem społecznej odpowiedzialności jest stosunek do środowiska przyrodniczego. Jeszcze do nie tak dawna przedsiębiorstwa bez żadnych ograniczeń pozbywały się ścieków, odpadów produkcyjnych i śmieci. Dzisiaj jednak usuwanie wielu odpadów regulowane jest rozmaitymi aktami prawnymi, które nie zezwalają na bezmyślne niszczenie środowiska naturalnego. Okazuje się więc, że za nieetyczne uznawane jest nie tylko postępowanie dotyczące ludzi. Również wyrządzanie nadmiernych szkód w środowisku traktowane jest jako mające niewiele wspólnego z moralnością.

Istnieje także pewna grupa osób, które twierdzą, że organizacje społeczne powinny wspierać ogólny dobrobyt społeczny. Chodzi tutaj szczególnie o wspieranie różnych organizacji charytatywnych. Jest to chlubna inicjatywa, nie znaczy to jednak, iż firmy które tego nie robią nie postępują etycznie.

Zawsze w życiu, czy to osobistym czy zawodowym powinniśmy postępować w sposób bliski ideałowi. Już Arystoteles za doskonałość uznał egzystencję zgodną z naturą. Nasze życie staje się coraz bardziej idealne, gdy wykorzystujemy w naszej pracy i chwilach odpoczynku wszystkie te dobra i talenty, którymi zostaliśmy obdarowani przez naturę.

We wszystkim, co człowiek robi powinien on zawsze pamiętać, że nie żyje na świecie sam. powinien dostrzegać potrzeby osób żyjących obok niego. Kiedy będzie się kierował przede wszystkim dobrem innych ludzi, to niemal zawsze jego postępowanie będzie można określić jako moralne i etyczne.

Normy etyczne już w starożytnych czasach zostały spisane przez człowieka. Świadczą o tym zapisy choćby

w różnego rodzaju księgach religijnych. Widać wiec jak bardzo potrzeba uczciwości i zasad moralnych przewijała się przez całą historię ludzkości. Dzisiaj, także w biznesie obowiązują swoiste, często niepisane kodeksy etyczne.

Bezpośrednich przyczyn powstanie kodeksów etycznych jest wiele. Oto najważniejsze z nich:

- chęć zapobieżenia niechcianym wzorcom postępowania,

-postawienie na pierwszym miejscu dobra ludzkiego, jako dobra najwyższej wagi,

-rozpowszechnianie pozytywnych zachowań,

- próba wpłynięcia na wychowanie człowieka do uczciwości i życia w trosce o innych.

Aby zapobiec niemoralnych zachowaniom w biznesie wprowadzono etyczne kodeksy zawodowe. Precyzują one dokładnie, jakie zachowania uchodzą za nieuczciwe i niemoralne w konkretnych zawodach. Chronią przed nadużyciami władzy wynikającej ze sprawowanej funkcji. Przez termin "kodeksy zawodowe" należy rozumieć:

- normy spisane, które określają pewien wzór zachowania, którym powinni kierować się ludzie przestrzegający norm etycznych,

- przekonania moralne i etyczne osób wchodzących w skład danej grupy zawodowej,

- postępowanie tych ludzi według ogólnie przyjętych i akceptowalnych kryteriów moralnych.

PROBLEMY ETYCZNE W DZISIEJSZEJ GOSPODARCE

ETYKA MARKETINGU

Największe kontrowersje jeżeli chodzi o etykę marketingu wzbudza dzisiaj:

-kwestia konkurencji i zdobywania o niej informacji,

-określanie docelowej grupy klientów własnego przedsiębiorstwa,

-fałszywa lub nie podająca pełnej prawdy reklama.

Źródłami informacji o konkurencji są:

  • pracownicy - zarówno ci, którzy wcześniej pracowali u konkurencji, jak i ci nowoprzyjmowani. Udzielają oni takich informacji podczas rozmów i wywiadów przeprowadzanych przed przyjęciem do pracy. Zdarzają się sytuację pozornego zatrudnienia danej osoby. Ma to na celu również zdobycie potrzebnych informacji o działalności konkurencyjnej firmy;
  • współpracownicy konkurenta;
  • prasa, media, publikacje o innym charakterze - pozwala to zapoznawać się ze stosowana przez konkurencję technologią;
  • analiza i obserwacja procesu produkcyjnego przedsiębiorstwa konkurencyjnego.

Postępowanie takie jest co prawda zgodne z prawem, ale pozostawia ono jednocześnie pewną furtkę dla nieuczciwych przedsiębiorców. Mogą oni nadużywać wykorzystywania tych sposobów, stąpając tym samym po cienkiej granicy etyki i moralności. Często w umowach o pracę znajdujemy zapisy, które mają zapobiec tego typu praktykom. Pracownik nawet po odejściu z pracy często zobowiązuje się do rocznego czy dłuższego czasu kiedy to nie utrzymują kontaktu z konkurencją, lub do tego, że nie podejmie tam pracy. Wszystko po to, aby uniknąć sytuacji dwuznacznych etycznie.

Kolejną kontrowersyjną praktykę stanowią reklamy. Wobec wielkiej swobody, jaką dysponują jej twórcy, jest ona pewnym zagrożeniem dla odbiorców, szczególnie tych najmłodszych. Zdarzają się sytuacje, gdzie obserwujemy wręcz uzależnienie nie tylko od oglądania reklam, ale również od kupowania prezentowanych

w nich produktów. Do zachowań na granicy kontrowersyjności należą:

- reklamy produktów spożywczych, mogących stanowić zagrożenie dla zdrowia,

- reklamowanie danego produktu, przy manipulacyjnym użyciu np. bohatera dobranocki, aby osiągnąć jak największy wpływ na dziecko,

- polecanie osobom gorzej sytuowanym niezdrowego jedzenia,

- obietnice dobrego samopoczucia i zyskania sympatii innych po zakupie danego towaru.

Jeżeli chodzi o reklamy kierowane do dzieci, należy tutaj zachować daleko idącą ostrożność, zarówno przy ich produkcji, jak i udzielaniu dziecku zezwolenia na oglądanie ich. Produkty i usługi przeznaczone dla dzieci są jednak bardzo cennym źródłem zysku. Przedsiębiorcom trudno jest wiec wycofać się z tego procederu.

Podawanie nieprawdziwych informacji również jest plagą w reklamie. Kłamstwa w przekazie reklamowym polegają na:

-prezentowaniu nieprawdziwego obrazu danego produktu,

-podsuwaniu fałszywych wniosków z prawdziwych informacji,

- opisywaniu towaru nie zawierającego wszystkich istotnych szczegółów, o których powinien wiedzieć klient, przed dokonaniem zakupu,

- podawanie "niecałej i niezupełnej prawdy". Dotyczy ona szczególnie:

-niezgodnego ze stanem faktycznym wyglądu produktów,

- manipulacyjnego podpieranie się uznanymi autorytetami, które rzekomo uznają produkt za idealny,

-stosowanie wieloznacznych słów, które nie pozwalają na dokładne poznanie towaru,

- brak wyczerpujących informacji co do właściwego używania produktu.

Przedsiębiorstwa stosują te wszystkie zabiegi jedynie na własną odpowiedzialność. Często udaje im się w ten sposób przez wiele lat oszukiwać klientów. Zdarza się jednak, że są oni wyczuleni na wszelkie nieprawidłowości i po rozpoznaniu, ze są oszukiwani zaczynają kupować produkty konkurencji. Nie od dawna wiadomo, że najlepszą reklamą są zadowoleni klienci. Przedsiębiorstwa więc postępując nieetycznie same siebie narażają na utratę zysków.

Jako przykład etyki marketingowej zaprezentuję tutaj (na podstawie www.mediarun.pl) Kodeks etyczny Amerykańskiego Stowarzyszenia Marketingu. Ustala on, że jego członkowie są zobowiązywani do przestrzegania zasad etycznych w sprawach zawodowych.

Przedsiębiorstwa muszą brać na siebie odpowiedzialność za konsekwencje swojej działalności, które muszą się opierać na:

- podstawowej zasadzie etyki zawodowej - nie przynosić szkody w sposób rozmyślny,

- przestrzeganiu wszystkich obowiązujących ustaw i przepisów,

- dokładnym przenoszeniu na język praktyki wykształcenia, przygotowania zawodowego i doświadczenia.

Kodeks reguluje prawa i obowiązki stron uczestniczących w działalności marketingowej w sferze opracowania produktu, zarządzania, promocji, dystrybucji i badań marketingowych.

ETYCZNY NEGOCJATOR

Postawy moralne dotyczą każdego aspektu naszego życia. Nie może ich więc zabraknąć przy przeprowadzaniu negocjacji biznesowych. Często zdarza się, iż prowadzący negocjacje kierują się przy tym zasada: "Cel uświęca środki". Założony cel uznają za najważniejszy w świecie i nie jest ważne jakimi środkami się go osiągnie. Nie liczą się dla nich ludzie, jedynie maksymalizacja zysku. Jak już zostało wspomniane dążenie do zwiększenia zysku nie jest niczym złym. Jednak to nie pieniądz, ale człowiek powinien być najważniejszy również podczas negocjacji.

Najbardziej palącą jest kwestia prawdy w negocjacjach. Negocjator nie może posługiwać się nieprawdą. Użycie kłamstwa eliminuje go jako profesjonalistę z dalszej gry. Często jednak słyszymy twierdzenie, że w pominięciu pewnych szczegółów dotyczących negocjacji nie ma niczego nagannego. Taka postawa jest jednak dwuznaczna moralnie. Każdy z uczestników dyskusji musi być gotowy do zdania sprawy

z każdego wypowiedzianego przez siebie słowa. Musi również umieć w sposób przejrzysty

i zrozumiały dla wszystkich uczestników negocjacji uzasadnić swoje stanowisko. Powinien przy tym szanować godność i wolność współrozmówcy.

Podczas pertraktacji warto się czasem zastanowić nad pewnymi ustępstwami, zwłaszcza, jeżeli godzi się na nie również i druga strona. Nie zawsze jest to dobre czy opłacalne rozwiązanie, należy jednak zawsze pamiętać o zasadach moralnych oraz po prostu o zwykłym, dobrym wychowaniu. Sukces można osiągnąć również będąc uczciwym i kulturalnym w negocjacjach biznesowych.

W swoim opracowaniu dotyczącym etyki biznesu L. Zbiegień - Maciąg przedstawiła wyniki ciekawej ankiety, o której wypełnienie poproszeni zostali menadżerowie, negocjatorzy, księża i inne grupy społeczne. Poświecona ona była technikom negocjacyjnym, uznawanych za dopuszczalne moralnie. Rozpoczęcie negocjacji od podania innego, wyższego poziomu ceny od tego, który chce się osiągnąć większość pytanych uznała za etyczne. Jednak już znacznie mniej osób uznało, że blef jest odpowiednim instrumentem przy prowadzeniu negocjacji. Przeciwni mu byli głównie młodsi negocjatorzy, starsi porównywali go z grą w pokera czy inną rozgrywką strategiczną. Za zdecydowanie niemoralne zostały uznane takie postawy jak: grożenie zerwaniem negocjacji, ukrywanie swoich prawdziwych intencji i swojego stanowiska w danej sprawie, krętactwa prowadzące do wyciągania niewłaściwych wniosków czy wszelkie inne tego typu postawy, które nie pozwalają drugiej stronie na spokojne podjęcie decyzji co do dalszych losów negocjacji.

Za niedopuszczalne moralnie uznane zostało również przez respondentów: selektywne przedstawianie informacji, wybór takiej siedziby na prowadzenie negocjacji, która uniemożliwia koncentracje na przedmiocie dyskusji czy pozostawiająca wiele do życzenia kultura osobista negocjatora.

Problem etyki w negocjacjach jest bardzo zawiły i skomplikowany. Niezwykle trudno o fakty i informacje, które mówią o tego typu przypadkach, a rozważania teoretyczne niewiele wnoszą do poprawy rzeczywistej sytuacji .

ETYKA DORADCY ORGANIZACYJNEGO

Normy etyczne obowiązują we wszystkich zawodach, więc również muszą być one przestrzegane przez doradcę organizacyjnego. Nie może on sobie pozwolić na postępowanie sprzeczne z zasadami moralności, jeżeli chce zyskać szacunek i uznanie wśród swoich pracodawców. Szczególnie obowiązuje go etyka doradcy, który postrzegany jest jako osoba zaufania publicznego. ludzie budują sobie pewien obraz doradcy, który według niech jest kompetentny i godzien zaufania. Kierownictwo firmy z reguły jasno określa wymagania, jakim powinien sprostać doradca. Zdecydowania nie potrafimy sobie wyobrazić sytuacji, kiedy ktoś zatrudnia doradcę, o którym wiadomo, że nie jest uczciwy. Jedną z głównych zasad etyki jest przecież uczciwość.

Od osoby będącej doradcą organizacyjnym wymaga się przestrzegania wielu zasad etycznych. Należą do nich między innymi:

- postępowanie zgodne z wymogami i przepisami prawnymi,

- uczciwość,

- rzetelność,

- postawa krytyczna,

- szacunek do klienta,

- umiejętność prowadzenia negocjacji zgodnie z dobrymi obyczajami,

- apolityczność,

- lojalność,

- woli pojednania podczas konfliktu,

- poszanowanie wolności, godności i obyczajów innych osób.

Doradca organizacyjny powinien odznaczać się wieloma cechami, z których najważniejszą jest głębokie nastawienie na klienta i jego problemy. Właściwa postawa moralna i etyczna jest nie tylko dodatkowym atutem, ale przede wszystkim podstawowym warunkiem zatrudnienia danej osoby na stanowisku doradcy organizacyjnego. Jest wiele cech, które wykluczają danego człowieka od możliwości pełnienia tej roli.

Doradca organizacyjny przede wszystkim nie powinien:

-udzielać informacji konkurencji ,

- brać łapówek,

-szkodzić klientowi w jakikolwiek sposób,

-namawiać go do nieetycznych zachowań,

-oszukiwać go,

-dopuszczać do nieskutecznych negocjacji.

KODEKS ETYKI MENADŻERA

Również menedżerowie zobowiązani są do postępowania zgodnego z zasadami etyki. Stowarzyszenie Menedżerów w Polsce określiło zbiór zasad etyczno - zawodowych dla swoich członków, którym powinni się oni zawsze kierować, wypełniając swoją statutowa misję.

Zasady ogólne Kodeksu Etyki Menedżera mówią, iż menedżer w swojej działalności dąży do osiągnięcia jak najlepszych rezultatów, pozostając w zgodzie z obowiązującymi normami prawnymi, etycznymi

i obyczajowymi. Działania menedżera cechuje poszanowanie praw i interesów klientów oraz adresatów swoich działań. Musi on również zachowywać równowagę pomiędzy swoim życiem osobistym i zawodowym. Powinien w ten sposób postępować również w stosunku do swoich podwładnych. Wszystkie jego działania muszą pozostawać w zgodzie z zasadami zrównoważonego rozwoju oraz uwzględniać zasoby środowiska, w którym funkcjonuje firma. Każdy menedżer w swojej codziennej pracy powinien się kierować zasadą oparcia funkcjonowania przedsiębiorstwa na najlepszej dostępnej wiedzy. ważne jest również, aby rzetelnie i uczciwie wykonywał swoje obowiązki. Musi być obiektywny w relacjach pracowniczych oraz konsekwentny

w definiowaniu i rozliczaniu zadań powierzonych podwładnym. Nie bez znaczenia jest również umiejętność dochowania przez niego tajemnicy.

W swojej działalności menedżer rozdziela sferę aktywności zawodowej od publicznej i politycznej.

Kodeks Etyki Menedżera stanowi obowiązującą normę dla wszystkich kierowników.

Najkrócej zasady, którymi powinni się kierować menedżerowie można streścić w kilku punktach. Należą do nich następujące wytyczne:

1. Menedżer musi przestrzegać prawa i postępować zgodnie z dobrymi obyczajami i zasadami współżycia społecznego. Oprócz uznanego za oczywiste przestrzegania prawa menedżerowie powinni kierować się także w swojej pracy grzecznością i przynajmniej elementarnymi zasadami kultury.

2. Musi on kierować się uczciwością i wypełniać swoja pracę uczciwie i z poszanowaniem zasad etycznych.

3. Powinien on mieć na uwadze dobro publiczne i społeczne, ale również każdego człowieka podległego jego władzy. Wskazane jest także poszanowanie przez niego środowiska naturalnego. .Nie powinien stosować zasady, głoszącej że cel uświęca środki

4. Nie jest słusznym, aby menedżer wykorzystywał swoja pozycję i wpływ, jaki ma na innych do swoich własnych, prywatnych celów.

5. Szczególną troskę powinien wykazać menedżer o przestrzeganie zasad uczciwej konkurencji oraz równe i uczciwe traktowanie wszystkich podległych mu pracowników.

6. Największą troską każdego menedżera powinna być troska o to, aby proces pracy przebiegał w sposób uczciwy i aby żaden z jego uczestników nie ponosił z tego tytułu istotnych szkód.

ZAKOŃCZENIE

Sprawy etyczne i moralne są tematem bardzo szerokim W opracowaniu tym dotknięto jedynie kilku ich aspektów, które najbliższe są dziedzinom zarządzania i marketingu. Oczywiście etyczne postępowanie obowiązuje bez względu na to, jaki zawód się wykonuje, ale przy pracy wymagającej ciągłego kontaktu z ludźmi (w taki sposób pracuje większość specjalistów od zarządzania) jest to szczególnie ważne.

Kwestie moralne nie cieszą się dziś szczególną popularnością. Są one jednak niezbędne dla normalnego funkcjonowania naszych organizacji. Chociaż na porządku dziennym jest dzisiaj postępowanie wbrew moralności i zasadom etycznym, to jednak trudno wyobrazić sobie, że pewnego dnia po prostu przestają istnieć wszelkie zasady uczciwości i rzetelności.

Rygoryzm, odpowiedzialność, moralność i etyka pracy nie są wartościami szczególnie popularnymi

w dzisiejszym społeczeństwie nastawionym na pomnażanie zysku i nadmierną konsumpcję. Warto jednak obok zdobywania kwalifikacji zawodowych dbać o kształtowanie swojego charakteru i osobowości w taki sposób, aby w każdej wykonywanej pracy móc kierować się normami moralnymi. Nieuczciwie odniesiony sukces bywa krótkotrwały. Największy zysk i prawdziwe zwycięstwo można odnieść jedynie postępując w sposób odpowiedzialny i uczciwy, nawet w tak bardzo zdegenerowanym dziś świecie biznesu.

Literatura:

- Dunckel J., Etyka w biznesie, M&A Communication, Lublin 1996,

- Etyka kapitalizmu, pod red. P. L. Bergera, Signum, Kraków 1994,

- Etyka w biznesie, pod red. P. M. Minusa, PWN, Warszawa 1995,

- Etyka w biznesie pod red. P. M. Paula, PWN, Warszawa 1996,

- Griffin R.W., Podstawy zarządzania organizacjami, PWN, Warszawa 1996,

- Kotler Ph., Marketing, Gebethner i S-ka, Warszawa 1994,

- Majka J., Etyka życia gospodarczego, WKA, Wrocław 1982,

- Neuhaus R. J., Biznes i ewangelia, W drodze, Pozna? 1993,

- Pawlica J., Podstawowe pojęcia etyki, PAN, Kraków 1994,

- Zbiegiew-Maciąg L., Etyka w biznesie, CKL, Skierniewice 1995.