W życiu zawodowym jak i osobistym człowieka występują zarówno czynniki motywujące i demotywujące. Znaczenie tych ostatnich można wyjaśnić tylko poprzez rozwinięcie znaczenia słowa "motywacja". Jest ona bodźcem, który niejako popycha nas do wykonywania określonych czynności, jest nadzieją otrzymania przez nas nagrody po wykonaniu danego zadania. Motywuje nas głownie wizja sukcesu, awansu, pieniędzy, uznania

i szacunku u innych. Wszystkim nam przecież zależy na opinii innych ludzi o nas samych. Kiedy jednak zaczynamy podejrzewać, że nasza praca, działania przez nas wykonywane nie przyniosą nam żadnej konkretnej korzyści, kiedy nie będziemy się czuć doceniani przez bliskich nasza skłonność do rzetelnej i wydajnej pracy niewątpliwie bardzo spadnie. I to właśnie nazwiemy demotywacją.

Jeżeli chodzi o motywację, to naukowcy stworzyli na ten temat mnóstwo rozmaitych teorii. Do problemu tego bowiem można podejść od wielu różnych stron. Jedną z najbardziej znanych współcześnie teorii stworzył amerykański psycholog Abraham Maslow. Zajął się on kwestią potrzeb człowieka. Zdaniem naukowca każdy człowiek odczuwa różne potrzeby, które można uszeregować według hierarchii ważności. Człowiek możne normalnie żyć i funkcjonować w społeczeństwie dopiero wtedy, kiedy potrzeby wszystkich poziomów są zaspokojone co najmniej w stopniu podstawowym. Inaczej jest on jednostką okaleczoną, czuje się nieszczęśliwy, lub nawet umiera z powodu braku zaspokojenia najbardziej elementarnej potrzeby jaką jest pożywienie.

.

POTRZEBY SAMOREALIZACJI - osiągnięcia, ambitna praca

POTRZEBY SZACUNKU - status, stanowisko służbowe

POTRZEBY PRZYNALEŻNOSCI - przyjaźń, koledzy w pracy

POTRZEBY BEZPIECZENSTWA - stabilność, system emerytalny

POTRZEBY FIZJOLOGICZNE - żywność, płaca podstawowa w pracy

Najbardziej podstawowe są potrzeby fizjologiczne człowieka. Od nich zależy jego dalsze życie. Kiedy ktoś jest głodny i spragniony raczej nie myśli w pierwszym rzędzie o ambitnej pracy. Musi najpierw zaspokoić swą podstawową potrzebę, jaką jest wzmocnienie swojego ciała, żeby potem móc przenieść się na wyższy poziom. W pracy zawodowej to potrzebą jest podstawowe wynagrodzenie.

Jeżeli chodzi o potrzebę bezpieczeństwa to jest ona realizowana poprzez poczucie stabilności. Taką pewność daje chociażby umowa na czas nieokreślony czyli na stałe. W dalszej perspektywie tą potrzebę u pracownika zaspokaja system emerytalny.

Potrzeba przynależności realizuje się w naszych kontaktach z innymi ludźmi. W życiu zawodowym zapewniają to koledzy z pracy, przynależność do organizacji i związków zawodowych. Ważne jest także zdobycie akceptacji współpracowników i przełożonych.

Sama akceptacja nie zawsze wystarczy. Chyba każdy z nas lubi być uznanym i czuć się docenionym przez innych. Realizację potrzeby szacunku zapewnia nam odpowiedni status społeczny, a jeśli idzie o pracę to odpowiadające naszym umiejętnościom i wykształceniu stanowisko służbowe.

Ambitna praca, odpowiedzialne stanowisko pozwala człowiekowi realizować się zawodowo i tym samym zaspokaja jego potrzebę samodoskonalenia.

Nie zawsze jednak ludzie są w stanie zaspokoić daną potrzebę. W takiej sytuacji przenoszą oni swoje pragnienia na inne kategorie potrzeb, czując się przy tym sfrustrowani i niezadowoleni. wtedy właśnie mamy do czynienia

z demotywacją.

Jest rzeczą niemożliwą, aby przez całe swoje życie zawodowe pracować dobrze i wydajnie. Każdy pracownik jest tylko człowiekiem, odczuwa zmęczenie, ma chwile gorszego nastroju. Zdarza mu się również taki czas, kiedy to nie potrafi on wzbudzić w sobie żadnego zapału do pracy, nie czuje zadowolenia w tym, co robi, nie podejmuje żadnych własnych inicjatyw, czuje się po prostu wypalony. Czynniki, które miały go mobilizować do pracy już nie działają, albo odwrotnie - mają wpływ demotywujący.

Składa się na to wiele przyczyn. Jedną z nich może być postawa przełożonych w pracy. Zdarza się, że menedżerowie nie potrafią odpowiednio kształtować środowiska w danej firmie, które wspomagałoby i sprzyjało twórczemu rozwojowi pracowników. Nie zapewniają też poczucia bezpieczeństwa, tak aby podwładny mógł swobodnie przekazywać zarówno dobre jak i złe wiadomości. Często zdarza się, że pracownikom brakuje możliwości swobodnego komunikowania się, co ma przecież podstawowe znaczenie dla osiągania sukcesu

w firmie. Zostało już dowiedzione, ze pracownicy, którzy ufają swoim kierownikom są najlepiej umotywowani do wykonywania danej pracy. Stosowanie kar nie jest najlepszym systemem motywacyjnym. Znacznie więcej można osiągnąć okazując szacunek i zaufanie do przełożonego niż stresować go groźbą surowej kary. Karanie ma wpływ raczej demotywujący. Stres powoduje zmniejszenie wydajności, szybsze zmęczenie i brak koncentracji. Znacznie lepsze wyniki daje więź bliska partnerskiej, kiedy pracownik czuje się doceniany, wie, że jest dobry w tym, co robi i może liczyć na pochwałę i nagrodę ze strony szefa. "Nic tak nie wzmacnia człowieka, jak okazane mu zaufanie." Okazuje się, że to powiedzenie ma zastosowanie również w relacjach zawodowych.

Na porządku dziennym bywają również sytuacje, kiedy kierownictw nie jest zainteresowane potrzebami załogi, tym czy ma ona pozytywne nastawienie do pracy, czy jest zadowolona czy może należałoby w danej firmie coś zmienić. Zapatrzony tylko we własną korzyść pracodawca uważa, że jeżeli płaci comiesięczną pensję to pracownik będzie mu dozgonnie wdzięczny. Nie potrafi on zrozumieć, że pieniądze to nie wszystko i to nie one są głównym motywatorem. Zwłaszcza, jeśli dochodzi do sytuacji, kiedy za te same pieniądze podwładny musi pracować 10 godzin dziennie. Spotyka się również sytuacje, kiedy pracownicy są wręcz oszukiwani, jeżeli chodzi o wysokość obiecanych premii, płatnych nadgodzin czy długość urlopów. Premia stanowi jeden

z czynników motywujących, jej wysokość może mieć wpływ na chęć podejmowania dodatkowych działań. jej brak niszczy inicjatywę, demotywuje, pozbawia zdolności do wykonywania dodatkowych zadań. Jak pokazują badania i ankiety, wysokość dodatkowego wynagrodzenia nie jest najważniejsza. Liczy się przede wszystkim sam gest, który oznacza zauważenie i docenienie. Okazuje się więc, ze przyznanie premii zaspokaja jedną

z najwyższych potrzeb pracownika - potrzebę uznania.

Zachowanie przełożonego jest jednym z najczęstszych czynników, które demotywują pracowników. Oprócz tego należą do nich jeszcze sama praca, która może być mało ambitna lub nieciekawa, żmudna i monotonna, niedogodne warunki w jakich się ją wykonuje czy nieporozumienia ze współpracownikami. Nierzadko wpływ na postawę w pracy ma również życie osobiste. Wiele bowiem osób stawia je na pierwszym miejscu, pracę zaś

i karierę zawodową dopiero na kolejnych.

Okazuje się więc, ze demotywacja jest pojęciem niezwykle skomplikowanym. Można zaryzykować stwierdzenie, że brak czynników motywujących niemal zawsze będzie powodował demotywację. Nie tylko jednak to jest przyczyną mniejszego zapału pracownika do wykonywania danej pracy. Wiele zależy od jego cech indywidualnych - potrzeb, zainteresowań, osobowości i charakteru, ale też od cech stanowiska pracy - sposobu

i jakości prowadzonej polityki personalnej, stosowanego systemu wynagrodzeń i kultury organizacyjnej

w przedsiębiorstwie. Wpływ mają również kwestie finansowe i możliwości zawodowego doskonalenia. Dla menedżerów i pracodawców jest wiec sprawą pierwszorzędnej wagi takie kierowanie i zarządzanie organizacją, aby wszyscy pracownic byli w odpowiedni sposób zmotywowani, a tym samym mogli jednocześnie z zapałem pracować na rzecz swego przedsiębiorstwa i czuć się spełnieni zawodowo.