Społeczeństwo obywatelskie to społeczeństwo odznaczające się dużym stopniem aktywności obywateli w wielu sferach życia publicznego. To społeczeństwo świadome, obywatele znają swoje prawa i obowiązki w stopniu, jaki pozwala im na realizację celów politycznych, ekonomicznych i socjalnych w zgodzie z obowiązującymi przepisami i normami moralnymi. We wzorcowym społeczeństwie obywatelskim jednostki nie dokonują czynów zabronionych przez prawo, a to co dozwolone realizują w dowolny, najbardziej korzystny dla siebie i otoczenia sposób. Zadaniem państwa jest stworzenie warunków, w których społeczeństwo owe mogłoby się rozwijać. Aparat państwowy nie powinien więc naciskać ani ograniczać możliwości wyboru form działalności swoim obywatelom, dając im wolność i pozwalając na realizowanie oddolnych inicjatyw, realizowanych na płaszczyźnie środowiska lokalnego, jednak mogących sięgać dużo dalej. Społeczeństwo obywatelskie możemy nazwać społeczeństwem wielorakich możliwości i szans.

Niezwykle istotnym elementem społeczeństwa, które aspiruje do miana społeczeństwa obywatelskiego, są osoby aktywne, chcące podjąć działalność w sferze polityki czy ekonomii. Ludzie tacy dostrzegają szerokie spektrum możliwości, jakie mogą wykorzystać by zrealizować swoje aspiracje i plany i nie chcą tych szans zmarnować. Jednak nie wszyscy ludzie posiadają cechy pozwalające na aktywną postawę społeczną, czy umiejętności niezbędne do skupienia wokół siebie osób o podobnych poglądach i zapatrywaniach, chcących wziąć aktywny udział w realizacji wspólnych celów. Nie każdy człowiek jest liderem, przywódcą, który wyznacza cele i przewodzi drodze do ich osiągania. Jakie cechy powinien więc mieć człowiek, który pragnie zostać liderem? Charakteryzować go powinny przede wszystkim takie przymioty jak aktywność, chęć i umiejętność kierowania grupami, potrzeba samorealizacji, ale także akceptacja i tolerancja wobec postaw czy potrzeb innych ludzi. Lider powinien być ponadto inteligentny, uczciwy, rzetelny, sumienny, ambitny, zdecydowany, stanowczy i odpowiedzialny. To właśnie na lidera po osiągnięciu sukcesu przez grupę spływa splendor i podziw, ale także krytyka w przypadku niepowodzeń. Liderów szukać możemy głównie w stowarzyszeniach, fundacjach i innych organizacjach pozarządowych.

Jak wygląda kwestia przywództwa w socjologii? Według tej elementarnej nauki społecznej przywódcą nazwać możemy takiego członka grupy (społecznej), który posiada pewne swoiste cechy osobowościowe, lub zajmując określone stanowisko, narzuca pozostałym członkom tej grupy swe przekonania, skłania ich do działań, które później zwykle nadzoruje, ma wpływ na tworzenie się poczucia jedności i solidarności grupowej. Przywództwo można zyskać przez autorytet osobisty (w oparciu o cechy osobowości) lub instytucjonalny (nieodłącznie związany z zajmowanym stanowiskiem i statusem społecznym). Uprawnia ono do podejmowania decyzji w imieniu grupy, która daną osobę uczyniła liderem. Człowiek taki musi koncentrować się na przyszłości, przy decydowaniu musi myśleć perspektywicznie i długofalowo, jednocześnie uwzględniając interesy organizacji, którą reprezentuje. Nikt inny, jak lider, dzięki swoim praktycznym umiejętnościom organizatorskim, ma możliwości wprowadzania w życie swoich wizji i sterowania działalnością grupy bądź wielu grup społecznych. Realizując te zadania lider powinien jednocześnie stanowić dla grupy silne wsparcie, dodawać energii i motywować poszczególnych jej członków.

W większości realnych sytuacji życiowych mamy trzy możliwości zachowań czy postaw. Po pierwsze możemy czekać biernie, nic nie robiąc, poddać się. Druga postawa, niestety często spotykana w dzisiejszych społeczeństwach to krytykanctwo, skarżenie się, wytykanie błędów i oczekiwanie, że sytuację zmieni ktoś inny. Trzecią, zgoła odmienną od poprzednich postawą jest organizowanie grup i przewodzenie im w celu realizacji zamierzeń i koniecznych zmian. Osoba posiadająca chęci i predyspozycje do bycia liderem wybierze niewątpliwie właśnie tę trzecią możliwość. Właśnie dlatego, by mieć wpływ na bieżące wydarzenia, uczestniczyć w kreowaniu warunków w jakich żyjemy, a także udzielać innym pomocy, być dla nich inspiracją warto być liderem. Chcę się podjąć tej roli mimo wielu trudności i niedogodności z nią związanych. Bycie dobrym liderem wiąże się z ogromną odpowiedzialnością, dotyczącą decyzji podejmowanych dla grupy i w jej imieniu, ale również wkraczająca w indywidualne działania lidera, który powinien stanowić przykład i wzorzec uczciwości i konsekwencji w przestrzeganiu zasad. Bycie liderem jest ciężką i wymagającą pracą, jednak dobre spełnianie tej roli może dawać ogromną satysfakcję.