GENEZA WSPÓŁPRACY REGIONALNEJ W EUROPIE

Regionalizm to zjawisko powstałe w celu ochrony tożsamości kulturowo-narodowej przed centralizacją polityczną i społeczną. Współczesny europejski regionalizm został zapoczątkowany we Francji, przez Frederic-a Le Play (1806-1822), który uważany jest za protoplastę tej problematyki, w tym samym zakresie swoja prace prowadzili Henri de Tourville oraz Vidal de la Blanche, uważani za kontynuatorów badań Le Pley-a. Już antyczny podział na metropolie i prowincje budził głębokie zainteresowanie w dziedzinie regionalizmu. W skutek siedemnastowiecznego upadku absolutyzmu narodziły się początkowe ruch regionalistyczne, podniesiono wówczas kwestię stosunku do władzy centralnej, zakres praw i obowiązków poszczególnych jednostek terytorialnych oraz ich różnorodność tożsamości tradycji. W efekcie tego nasiliły się lokalne związki gospodarcze i stało się to przyczyną narodzin samodzielnych, autarkicznych organizmów rynkowych. Regionalna ewolucja konstrukcji państwa i stosunków społecznych miała generalnie odmienić życie człowieka. Odrodzenie regionalizmu w postaci politycznej organizacji, złożonej z konglomeratu miast, które miały być alternatywą dla ówczesnej koncepcji państwa przedstawił August Comte. Zrodzona teoria małych, lokalnych struktur politycznych, zgodna z platońskimi i arystotelejskimi ideałami państwa stawiała sobie za cel zapobieżenie tyranii. Wraz z rozważaniami teoretyków i naukowców tej dziedziny naturalnie rozkwitał ruch społeczny, który wyprzedził czas ogromnego rozwoju teorii kultury. Przełom XVIII i XIX w. przyniósł myśl dążenia do demokratyzacji systemów państw. W Zachodniej Europie od 1830 roku sprawa samostanowienia administracyjnego i kulturowego widziana jako przejaw zmagania z hegemonicznym charakterem państwa pozostawała otwarta, jednak zamysł ten utrwalił się w Wielkiej Brytanii, Szwajcarii, Niemczech czy Austro-Węgrzech gdzie narody słowiańskie uzyskiwały obszerną autonomię. Przełom XIX i XX w. przyniósł powstanie w Republice Francuskiej dwóch organizacji społecznych Bretońskiej Unii Regionalnej (1898 r.) i Francuskiej Federacji Regionalnej (1900 r.), dążeniem pierwszej było szerzenie niezależności Bretanii natomiast drugiej decentralizacja administracji, gospodarki i kultury na obszarze całego państwa. Okres międzywojnia dał tematyce rozwoju regionalnego wyraz w umowach międzynarodowych m.in. art.21 Paktu Ligi Narodów traktujący ustalenia regionalne jako narzędzie zapewnienia globalnego pokoju i ładu. Liga Narodów i prace w jej zakresie nie przyniosły wypracowania regionalnych instrumentów bezpieczeństwa, nie stworzono również międzynarodowej definicji regionu. Porównywalnie ma się to w zamyśle rozdziału VII Karty Narodów Zjednoczonych (1945 r.), gdzie układy lokalne miały zapewniać pokój i poczucie bezpieczeństwa w danym regionie. Region został tu odznaczony szczególnym znaczeniem dla międzynarodowego forum, jako teren o specyficznym znaczeniu. Ewolucja zagadnienia regionów w ramach integrujących się Wspólnotach Europejskich skupiała się jedynie w zakresie ekonomicznym. Rzeczywistym początkiem polityki regionalnej stało się utworzenie w strukturach EWG Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, stworzonego dla pomocy finansowej najsłabiej rozwiniętym regionom organizacji, przybrała szerszego znaczenia po wstąpieniu do EWG Grecji, Hiszpanii i Portugalii. Sprawa ograniczenia różnic pomiędzy regionami oraz zmniejszenia zacofania cywilizacyjnego regionów o niesprzyjających warunkach rozwoju pojawiła się również w Jednolitym Akcie Europejskim (1 VII 1987 r.). W 1989 r. zastąpiono Komitetem Rozwoju i Rekonwersji Regionów poprzedni komitet, gdzie po raz pierwszy znaleźli się reprezentanci władz regionów w przedstawicielstwach Belgii i Niemiec. W traktacie Unii Europejskiej z Maastricht (7 II 1992 r.) zawarto kolejna podwalinę pod utworzenie Komitetu Regionów; w traktacie zawarto zasadę subsydiarności a także dano możliwość zasiadania w Radzie Ministrów UE reprezentantom regionów podczas rozważania spraw dotyczących regionów. Traktat z Maastricht nadał regionom możliwość wnoszenia spraw do Unijnego Trybunału Sprawiedliwości. Zachodnioeuropejska regionalizacja jest symptomem dorosłej demokracji, która wpływa na możliwość decydowania przez obywateli o sposobie zarządzania. Regionalizm sprawia, że granice państwowe staja się znaczniej otwarte, za fundamentalną strukturę przyszłej Europy uważa się euroregiony działające ponad granicami państw, których założeniem jest ścisła współpraca przyległych sobie regionów. Polityczne i etniczne granice państw zostaną zlikwidowane na rzecz określonych związków regionów. Jednak tak przedstawiona wizja idealnej Europy zaburzyła się w ostatnich latach, łamiąc określony ład. Upadek Związku Radzieckiego przyniósł powstawanie nowych państw a także konflikt bałkański, wszystko to sprowadziło do narodzin waśni natury społecznej, etnicznej czy religijnej będące wcześniej uśpione. Społeczności należące dotychczas do większych tworów państwowych uświadamiały sobie swoja odrębność, jednocześnie dążąc do uzyskania autonomii terytorialnej czy wręcz odrębnej państwowości, zjawisko to cechowało zarówno państwa postkomunistyczne jak i zachodnioeuropejskie. Regionalizm budzi lęk rozwoju separatyzmu, czego szczególnie obawiają się rządy i ruch nacjonalistyczne, jednak za efektywną metodę walki z tymi trendami uważa się politykę regionalną wdrażaną przez niektóre państwa Europy. Kompozycje państwowe dotąd niepodzielne rozpoczęły proces decentralizacji lub formować postać federacji. Sytuacja taka zaistniała w Hiszpanii, w której tendencje separystyczne mają wielowiekową historię, stare centralnie rządzone państwo obecnie ma formę federacji "autonomicznych wspólnot". Okres ponad trzech wieków pomijając rządy republikańskie był czasem hiszpańskiej polityki asymilacyjnej, czego efektem było natężenie autonomizmu. Należy tu zaznaczyć specyfikę Kraju Basków i Katalonii, które zwłaszcza ze względu na dużą przewagę ekonomiczną a także odmienność narodową i cywilizacyjną wywarły ogromne znaczenie w sporze z rządem centralnym. W wyniku hiszpańskiej wojny domowej swoje przedwojenne przywileje regionalne straciły Katalonia (przywilej od 1932 r), Kraj Basków i Galicja (przywilej od 1936 r.), po objęciu władzy przez Francisco Franco w skutek jego polityki "hiszpanizacji" zabraniającej posługiwania się językiem narodowym i tłamszącej lokalne kultury pod hasłem "Hiszpania jedna, wielka i wolna" zarysował program niszczenia jakichkolwiek tendencji regionalistycznych. Twórcy zajmujący się tą problematyką podnoszą znaczenie pobudki ekonomicznej, która determinuje ruchy separatystyczne, w tym przypadku regionalizm może służyć izolacjonizmowi zamożnych regionów od biedniejszych i zacofanych.

Na ogół sens regionalizmu jest ugruntowany w przekonaniu odrębnej tożsamości opartej na związku z własną grupą i dystansie do innych grup, który wzmacniając się może doprowadzić do alienacji jednej grupy z większej społeczności. Regionalizm, gdy zacznie być widziany jako powód burzenia jednolitości państwowej może spowodować odruchy obronne ze strony aparatu państwowego, co może doprowadzić do konfliktu i w efekcie do nacjonalizmu, zarówno ze strony państwa jak i stronnictw regionalistycznych. Reguła stawiając tezę o jednolitej tożsamości grup politycznych z grupami narodowościowymi jest nierozłączną treścią haseł nacjonalistycznych. Zachodnioeuropejską równowagę polityczną osiągnięto jednak dzięki państwu łączącemu wszelakie zbiorowości polityczne. Dziś zachodni intelektualiści opowiadają się za regionami nierozdzielnymi pod względem kulturowym, etnicznym i pasujące hasłu "Europa regionów". Z punktu widzenia socjologa Ralfa Dahrendorf-a regionalizm jest procesem uwsteczniającym społeczeństwa do szczepów i plemion, wg Dahrendorf-a ów regionalne plemiona wraz z "wielką całością" doprowadza do upadku państwa wieloetnicznego, zastępując go. Zdaniem socjologa proces ten jest destrukcyjnym i z rzadka szerzącym tolerancję i wolność, poza tym uczony ten twierdzi, że regiony utrzymują swój solidaryzm w związku z walką z państwem, po jego ostatecznym osłabieniu same sobie staną się wrogie. Jeżeli regiony maja się stać podstawą przyszłościowego ładu Europy muszą stać na bazie jednoprawności wobec prawa, stanowić dla państwa uzupełnienie a nie zagrożenie. Według Dahrendorf-a symboliczna zdobyczą cywilizacji było stworzenie państwa opartego na zróżnicowaniu narodowym i tylko dla takie państwa osiągalne było respektowanie praw i wolności obywatelskich bez względu na przynależność etniczną i kulturowa. Na ta zależność ewolucjonistyczną uwagę przykuł również Krzysztof Pomian twierdząc:

"W punkcie wyjścia każdego narodu europejskiego spotykamy, zatem rozmaite plemiona, często wrogie wobec siebie (...) W punkcie dojścia natomiast mamy dość liczną zbiorowość obejmującą, co najmniej kilka milionów osób, która od innych podobnych zbiorowości różni się własnymi tradycjami, stylem życia, wierzeniami, instytucjami, symbolami, obszarem, historią wpisaną w często nieuświadomione nawyki, pomnikami, krajobrazem i - w przeważającej większości przypadków - językiem. Jest to zbiorowość, której wszyscy członkowie mają ten sam status prawny, status obywateli, i z tego tytułu takie samo prawo do uczestnictwa w życiu publicznym."

Z gola odmienny stosunek prezentuje Daniel Bell zauważając nielogiczność nowożytnych państw, twierdzi, ze ich terytoria są zbyt nikłe, aby podołać dylematom współczesnego globalnego świata tj. ochronie przyrody, bezpieczeństwu czy kwestii migracji, równocześnie są nazbyt małe by podołać sprawom regionalnym, jednak widzi rozwiązanie tego paradoksu we wzmocnieniu konstrukcji ponad regionalnych i autonomii lokalnej. Kolejnym krokiem jest powstanie następnego typu państwowości, czyli konsocjacjonizmu, wg. Arenda Lijpharta jest to:

"forma demokracji posiadająca w większym stopniu niż federalizm umiejętność łączenia w jedną całość polityczną grup izolowanych od siebie, o interesach skierowanych raczej do wnętrza tych grup, niż nakładających się na interesy innych społeczności."

Na podstawie tego modelu decyzję podejmuje się consensularnie po przez miarodajne proporcjonalnie przedstawicielstwo polityczne społeczeństwa, zarówno we władzy wykonawczej, ustawodawczej jak i sądowniczej, co jednocześnie zapewnia odpowiednie zabezpieczenie interesów. Zapewnia to realne możliwości afiliacji mniejszych grup odmiennych charakterem interesów w szerszą całość, staje się to podstawą koegzystencji państwa i regionu.

Wśród teoretyków przedmiotu powstał konflikt o współczesne państwo narodowe i jego przyszłość - ewolucję czy śmierć. Pewnym jest, że pewne jego cech ulegną modyfikacji, państwo tworząc i będąc członkiem organizacji międzynarodowych naturalnie odbiera sobie pełnię praw do środków przymusu, natomiast kwestie stosunków ekonomicznych są dziś regulowane międzynarodowymi porozumieniami, zauważa się tendencję samoistnego ograniczania niezależności państw, nawet przez kraje, które dotąd nie respektowały żadnej zależności. Współcześnie suwerenność jest z goła inaczej interpretowana, jej podstawą jest równość praw i wolna wola w zaciąganiu zobowiązań. Państwo nie kieruje się wbrew swoim interesom ograniczając swoją niezależność a chęcią zdobycia tego, co indywidualnie jest nie osiągalne, jedynym wymogiem jest tutaj adaptacja do norm międzynarodowych i częściowej rezygnacji ze dowolności podejmowania decyzji.

PODSTAWY PRAWNE WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ

Ponadgraniczna kooperacja i jej ewolucja jest uwarunkowana od formalnoprawnych sposobności kreowania inicjatyw regionów i regionalnych społeczności wykraczających nad granice państw. Podstawy prawne kooperacji transgranicznej zostały już zawarte w dokumentach Rady Europy z lat 50-tych, która to zwracała uwagę na regiony i ich możliwości współpracy w ramach integracji europejskiej. Rada Europy w sposób poważny zaczęła się zajmować współpracą transgraniczną i projektami w tej dziedzinie dopiero w 1969 r. rezolucją 15 Konferencji Europejskiej Władz Lokalnych na temat integracji regionów przygranicznych, oraz w 74 rezolucji VIII Komitetu Ministrów w/s współpracy jednostek lokalnych w regionach przygranicznych, gdzie wyrażono aprobatę dla współdziałania międzynarodowego z wyszczególnieniem stosunków dwustronnych w tej płaszczyźnie. Wyrażono wówczas chęć likwidacji jakichkolwiek ograniczeń we współdziałaniu transgranicznym oraz uzbrojeniu samorządów regionów w narzędzia ułatwiające ów współpracę, proponowano w tym celu przeobrażenia w prawie narodowym. Kolejnym istotnym krokiem w celu formułowania fundamentów prawnych stało się zalecenie 784 Zgromadzenia Parlamentu (28 VI 1975 r.), na którym podniesiono konieczność opracowania ramowej konwencji o europejskiej współpracy przygranicznej, nowy dokument sporządzono i przedstawiono na czas Konferencji Ministrów d/s instytucji lokalnych (Ateny XI 1976 r.). Dokument ten kolejno przeszedł do Komitetu Ministrów Rady Europy w celu końcowego dopracowania i skierowania do sygnowania przez państwa członkowskie, ostatecznym etapem stało się przyjęcie tego dokumentu przez 31 Sesję Roboczą Zgromadzenia Konsultacyjnego (11 X 1979 r.).

Rada Europy po przez swoich członków ratyfikowała Europejską Konwencję Ramową w/s współpracy transgranicznej pomiędzy wspólnotami i władzami terytorialnymi (Madryt 21 V 1980 r.) w trakcie IV Konferencji Ministrów d/s instytucji lokalnych, gremium ministrów wyznaczyło strukturalne i prawne wzory kooperacji regionalnych terytoriów przygranicznych, co dało podstawy współpracy przygranicznej. Dokument zawiera tekst właściwy (12 artykułów) a także załączniki wzorów umów, porozumień i statutów dla wszelakich modeli kooperacji transgranicznej. Wyróżniamy tu dwie kategorie wzorów uzależnionych od szczebla obowiązywalności, pierwsze to porozumienia państwowe, natomiast drugie to profile porozumień ujmujące ramy współpracy władz regionalnych. Za wiodącą myśl Konwencja stawia wskazanie dla państw będącymi stronami o wspieranie zarządzanych przez siebie regionów w szerzeniu kooperacji transgranicznej z regionami państw ościennych w myśl art. 1 :

"(...) każda z Umawiających się Stron zobowiązuje się ułatwiać i wspierać współpracę transgraniczną wspólnot i władz terytorialnych podlegających jej właściwości ze wspólnotami i władzami terytorialnymi podlegającymi właściwości innej umawiającej się strony. Będzie ona czyniła starania na rzecz zawarcia porozumień i przyjęcia uzgodnień niezbędnych w tym celu, z poszanowaniem odrębnych postanowień konstytucyjnych każdej ze Stron."

Przepływ informacji, zharmonizowanie i ukierunkowanie działań a także podejmowanie porozumień i prawną regulację współpracy konwencja sytuuje jako generalne podstawy współpracy. W myśl art. 8, pkt. 8 Konwencji Madryckiej propozycje w niej zawarte mogą zostać rozszerzone, w związku z tym W Strasburgu (9 XI 1995 r.) przyjęto Protokół Dodatkowy do Europejskiej Konwencji Ramowej w/s współpracy transgranicznej między Wspólnotami i Władzami terytorialnymi, zatwierdzono wówczas pierwszoplanowość współpracy transgranicznej w tekście podstawowym, o czym mowa w art.1., pkt. 2

"(...)Porozumienie o współpracy transgranicznej zobowiązuje do odpowiedzialności wspólnoty lub władze, które go podpisały."

Władze lokalne podejmując decyzje zgodne z międzynarodowym prawem transgranicznym i własnym prawem państwowym nadały ów decyzjom siłę prawną.

Postanowienia organów lokalnych, które odpowiadają międzynarodowym normom oraz nie są niezgodne z normami prawnymi obowiązującymi w państwach-stronach, posiadają moc prawną. Ważną zmianą okazał się artykuł 3, bowiem zgodnie z nim jednostki, które składają się na wspólnotę terytorialną mogą powoływać organizacje współpracy transgranicznej. Jeżeli organizacja bierze pod swoją jurysdykcję, te zadania, które należą do tej organizacji, to w świetle prawa państw-stron winna być uważana za osobę praną publiczną bądź prywatną. Jednak działania, jakie podejmuje organizacja nie powinny być sprzeczne z normami prawnymi, tego kraju, w jakim organizacja działa. W momencie, gdy współpraca dwóch instytucji uzyskuje status osobowości prawnej, prawo określa ta strona, w której jest siedziba.

W latach osiemdziesiątych bardziej sprecyzowano specyfikę i założenia współpracy transgranicznej pomiędzy regionami, opracowano owe szczegóły w ramach Rady Europy. Następnie przyjęto porozumienie europejskie o współpracy na terenach przygranicznych. Przy styku dwóch granic, granicy holenderskiej i niemieckiej, czyli w EUREGIO w listopadzie 1981 roku Europejska Karta Regionów została przyjęta przez Stowarzyszenie Europejskich Regionów Przygranicznych. Najważniejsze kwestie w Karcie Regionów dotyczyły problemów gospodarczych, polityki regionalnej, ochrony środowiska, sfery ruchu w strefach przygranicznych, studium zagospodarowania przestrzennego i wzajemna kooperacja w dziedzinie kultury. Natomiast w grudniu 1995 roku, już na pograniczu Polski i Niemiec uchwalono nowy wariant Europejskiej Karty Regionów. W Karcie stwierdzono, że aby w dalszym ciągu podążać drogą integracji europejskiej, w której mają przestać istnieć granice oddzielające poszczególne państwa, nie wolno zaprzestać współpracy w ramach Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, Rady Europy i Unii Europejskiej. Należy dalej rozwijać kooperacje na niższych szczeblach, lokalnych, samorządów terytorialnych, współdziałania regionów przygranicznych. Karta Regionów zwracała się do wszystkich stron, które wzajemnie pracują i kreują nad przyszłym rozwojem i wyglądem struktur europejskich, a w szczególności odnosiła się do euroregionów, które tworzą współpracę transgraniczną, która jest motorem napędowym rozwoju Unii Europejskiej.

W Europejskiej Karcie Samorządu Terytorialnego, ustanowionej 15 października w 1985 roku, duży nacisk postawiono na bezpośrednią współpracę i działanie inicjowane poprzez społeczności lokalne obu przygranicznych regionów. Mówi o tym artykuł 10 pkt. 1, który stwierdza, iż lokalne społeczności działając na rzecz rozwoju struktur europejskich i w celu urzeczywistniania zadań, mogą bez przeszkód współpracować i kooperować z innymi społecznościami, innych krajów, w ramach prawa, jeżeli mają w tym wspólny interes.

O tym, że również komunalne jednostki mogą bez problemów współpracować z innymi komunalnym jednostkami, innych państw mówi określona ustawa- taki zapis istnieje w Karcie w punkcie 3.

Bazując na wszelkiego rodzaju umowach zawieranych w ramach struktur europejskich, regiony przygraniczny mogą tworzyć wspólne organy, którym ustala się zakres kompetencji i cel. Najczęściej występującym organem są rady euroregionu, czyli takie małe lokalne parlamenty. Powołuje się również komitety, które zajmują się aktualnymi trudnościami i zagadnieniami, grupy robocze i sekretariatu w gestii, których leżą wszystkie prace związane z administracją. Natomiast władze euroregionów organizują się w szersze zespoły, reprezentując poszczególny euroregion na arenie międzynarodowej. Międzyrządowe komisje, które istnieją w ramach struktur lokalne społeczności mogą przedstawiać swoje własne plany poprawiania i modernizowania pracy na całym terytorium euroregionu.

INSTYTUCJE DZIAŁAJĄCE W RAMACH WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ W EUROPIE.

Rada Europy miała duży wpływ na rozwój i powstawanie instytucji działających w ramach współpracy transgranicznej. Nie bez znaczenia jest oczywiście wkład organów władzy państwowych, które nie tylko nie przeszkadzały w rozwoju współpracy, ale i stwarzały odpowiednie warunki do tego i wspierały takie działania. Dziś są dwie takie organizacje, które działają na płaszczyźnie europejskiej. W 1974 roku pod opieką Rady Europy utworzono Stałą Konferencję Władz Lokalnych i Regionalnych Europy. Natomiast w grudniu 1992 roku do życia powołano Komitet Regionów Unii Europejskiej.

Poszczególne kraje Wspólnoty Europejskiej również włączyły się w rozwój działań na rzecz integracji regionów przygranicznych. Parlament Europejski już w 1976 roku przedstawił projekt Rady o powołaniu związków regionów przygranicznych. Projekt ten zakładał, iż skład takich struktur będą tworzyły graniczne jednostki terytorialne, które wyposażone byłyby w pewien zakres kompetencji i upoważnione do prowadzenia wielu spraw dotyczących współpracy. Bardzo duży wpływ na proces integracji euroregionów miały projekty, nad którymi prace rozpoczęły się w latach 80-tych i w których Komisja Wspólnot zalecała i pomagała w finansowaniu działań mających na celu współprace transgraniczną na granicy Niemiec i Holandii. Kraje członkowskie coraz szerzej interesowały się wzajemną współpracą na tle regionalnym, co skutkowało w powstaniu rozporządzenia Rady z dnia 19 czerwca 1984 roku, które stwierdzało, że Komisja powinna szczególną uwagę poświęcić na wspieranie takich działań. Zalecano również wspieranie finansowe i prawne działań podejmowanych w tym kierunku przez lokalne samorządy. Celem rozwinięcia takiej współpracy było przekształcenie dotąd mało znaczących i mających charakter peryferyjny regionów w silne i centralne ośrodki. Taki rozwój mógł zaistnieć w związku z powstającym jednolitym rynkiem wewnątrz Unii Europejskiej. Tka współpraca ma za zadanie również wspieranie regionów w dostosowaniu się i dopasowaniu do nowych okoliczności.

Bardzo duże wsparcie współpracy między regionami zainicjowała Komisja Wspólnot w lipcu 1991 roku, która wsparła finansowo taką współpracę tworząc program Interreg, który uwzględniał działania zarówno na rzecz regionów przygranicznych działających wewnątrz krajów, jak i w ramach i granic zewnętrznych.

W związku z chęcią udoskonalania i dalszego pogłębiania wzajemnej pomocy i współpracy, regiony same zaczęły się zrzeszać w organizacje. Taki zabieg miał również na celu nadanie większej siły przebicia swoim roszczeniom i postulatom. Pierwszą organizacją pozarządową został, utworzona w 1951 roku, Rada Wspólnot i Regionów Europy. Głównym celem tej instytucji była ochrona niezależności organów władzy lokalnej przed centralizacją kraju. Priorytetem było także stworzenie reprezentacji, która dobrze i skutecznie działałaby na arenie europejskiej dbając o ich interesy. Dużą uwagę poświęcono rozwojowi i ochronie jednostek terytorialnych, stwarzanie ku temu rozwojowi odpowiednich warunków. Starano się również rozwinąć poczucia jedności europejskiej wśród społeczności oraz tworzono organy reprezentujące lokalne społeczności. W 1948 roku Rada przemianowała się na Zgromadzenie Władz Lokalnych i Regionalnych Europy (CPLRE). Jednak to, co w znaczący sposób wpłynęło na zdynamizowanie współpracy między regionami to zainicjowana w 1985 roku przez ówczesnego premiera Francji Edgara Faule Rada Regionów Europejskich, której siedziba mieściła się w Strasuburgu. W marcu 1990 roku stworzono Komitet Współpracy Wschód-Zachód, w ramach Zgromadzenie Władz Lokalnych. Komitet zrzesza w swoich strukturach reprezentantów tych regionów, które w świetle prawa i podziału administracyjnego danego kraju stanowią największą jednostkę terytorialną tego kraju. Celem Komitetu jest wspieranie finansowe rozwoju słabo rozwiniętych regionów Europy Środkowo-Wschodniej i opracowywanie planu działania na rzecz ich rozwoju a także pomoc krajom Trzeciego Świata.

Bibliografia.

Euroregiony, mosty do Europu, pod red. W. Malendowski, M. Sczepanik, Warszawa 2000 r.