Zaraz po zakończeniu II wojny światowej Polska okupowana przez hitlerowskie Niemcy stała się zależna od wschodniego sąsiada ZSRR. Polskie dążenia do włączenia się i uczestnictwa w strukturach Europy Zachodniej mogły nabrać tępa dopiero po całkowity rozpadzie Związku Radzieckiego. Proces demokratyzacji i integracji europejskiej bazował głównie na ochronie i poszanowaniu praw i wolności człowieka, otwarciu się na inne kraje w dziedzinie ekonomii, czyli wolny rynek i przemianowaniu systemu gospodarki planowej na gospodarkę rynkową otwartą na zdrową konkurencję. Polska tuż po 1989 roku obrała sobie nowy kierunek w polityce zagranicznej i wyraźnie zaznaczała cel, jaki sobie postawiła w tych nowych nie komunistycznych realiach. Jeszcze na początku przemian polski rząd był dość uległy względem Rosji, co jest zrozumiałe biorąc pod uwagę fakt, iż najważniejsze stanowiska w Polsce w tym czasie nadal zajmowane były przez prominentów komunistycznej, kierowanej przez ZSRR partii PZPR, co wynikało z istniejącego układu sił w polskim parlamencie, ustalonego w wyniku Okrągłego Stołu i wyborów kontraktowych w czerwcu 1989 roku. Jednakże w skutek demonstrowania sił i niezależności republik radzieckich, szybko zmieniła się ostrożna postawa polskich dyplomatów. Od tamtej pory priorytetem polskiej polityki zagranicznej stała się integracja z krajami Europy Zachodniej. Dziś, gdy Polska stała się członkiem Unii Europejskiej kraje członkowskie są bardzo ważnym partnerem Polski w dziedzinie ekonomi, gospodarki, nauki i bezpieczeństwa, co jest bardzo ważnym elementem dla takiego kraju jak Polska. Polityka zagraniczna jest, więc bardzo ważnym czynnikiem, który wpływa w dużym stopniu a czasami nawet sam kreuje i kształtuje warunki współpracy w różnych dziedzinach pomiędzy krajami. Polityka zagraniczna urzeczywistnia założenia dotyczące rozwoju cywilizacyjnego, gospodarczego oraz gwarantuje bezpieczeństwo i suwerenność polityczną a także kreuje wizerunek państwa na forum międzynarodowym.

Od początku lat dziewięćdziesiątych Polska bardzo się zmieniła, z państwa uzależnionego dotychczas od hegemona tej części Europy, ZSRR, stała się samorządnym, niezależnym i autonomicznym krajem, który chciał stworzyć i rozwinąć własną politykę zagraniczną. Na wyniki nie trzeba było długo czekać, wolny rynek, konkurencja, szeroki asortyment towarów i usług, rynek zaspokajający prawie wszystkie potrzeby. Rozwój, jaki dokonał się w Polsce postawił kraj w nowym położeniu, a sama Polska zyskała na znaczeniu w stosunkach międzynarodowych. Polska stała się nie tylko krajem w Europie, ale stała się aktywnym uczestnikiem wszelkich przedsięwzięć dokonywanych w tej części świata.

Fakt, iż Polska stała się pełnoprawnym członkiem Unii Europejskiej i Paktu Północnoatlantyckiego wpływa przede wszystkim na gwarancje istnienia demokratycznego państwa prawa o nienaruszalnych granicach. Można pomyśleć, że fakt ten nie ma dużego znaczenia w XXI wieku, przecież mamy za sobą czas wielkich wojen i konfliktów. Jednak istota takiego stanu rzeczy ma swoje głębsze podłoże. W dzisiejszych czasach zagrożeniem może być nie tylko zbrojny konflikt z innym państwem, ale rozprzestrzeniające się na coraz większą skalę ataki terrorystyczne.

To, co stało się 11 września 2001 roku w Stanach Zjednoczonych, czyli ataki terrorystyczne, w których zginęło bardzo wiele niewinnych ludzi, pokazuje tylko na jak wielką skalę jest to problem. Ataki zachwiały dotychczasowym porządkiem międzynarodowym na świecie, międzynarodowa współpraca stała się bardzo ważna. Dziś terroryzm jest największym zagrożeniem dla współczesnego świata. Zainicjowano działanie antyterrorystyczne mające na celu zlikwidować bądź ograniczyć działalność terrorystyczną. Polska również przystąpiła do tej koalicji na rzecz bezpieczeństwa międzynarodowego, czego wyraz dała misja polskich żołnierzy w Iraku czy Afganistanie. Służbę w tym rejonie świata pełni wielu naszych żołnierzy różnych specjalności począwszy od saperów poprzez oddziały logistyczne, marynarzy aż po elitarne jednostki specjalne. W Polsce miało miejsce w 2001 roku spotkanie na szczeblu międzynarodowym, którego temat były formy zwalczania tego problemu i poszukiwanie kooperacji regionalnej, która pomogłaby rozwiązać problem terrorystów. Uczestnikami byli przywódcy państw Europy Środkowo-Wschodniej i Południowo-Wschodniej. Sytuacja Polski jest przykładem, że podjęcie współpracy i realizacja polityki zagranicznej poza tym, że przynosi korzyści pociąga za sobą również mniej przyjemne skutki.

Wystarczy wspomnieć o pokojowej misji polskich żołnierzy w Iraku. Polska aktywnie włączyła się w działania na rzecz przywrócenia stabilizacji w Iraku. Zbrojne rozwiązanie konfliktu w Iraku podzieliło jednak świat państw Europy Zachodniej, również i w naszym kraju słychać było głosy krytyki, co do uzasadnienia polskiej misji. Polska jednak w całości poparła i przyłączyła się do działań zbrojnych wymierzonych w Irak w 2003 roku. W starciach na terenie Iraku do tej pory wzięło udział około 200 polskich żołnierzy. Polska poparła rezolucję, w której wzywano o pomoc narodowi Irackiemu w odbudowie i stabilizacji kraju. Obecnie w Iraku nadal przebywa polska misja stabilizacyjna. Polska we wrześniu 2003 roku przejęła kontrole nad jedną z pięciu prowincji, na jaką podzielono strefy wpływu w Iraku, nad strefą środkowo-południową.

Polska jako uczestnik stosunków międzynarodowych ma obowiązek przestrzegać przepisów i wywiązywać się z zobowiązań wynikających z przystąpienia do kilku organizacji międzynarodowych. Najważniejsze organizacje, do których należy Polska to oczywiście Pakt Północnoatlantycki (NATO) i Unia Europejska (UE).

Po rozwiązaniu Układu Warszawskiego wstąpienie Polski w szeregi NATO stało się priorytetem polskiej polityki zagranicznej, które znacznie zmieniło geopolityczne położenie Polski. Data 12 marca 1999 roku, czyli przystąpienie Polski do NATO niewątpliwie to jedno z najważniejszych wydarzeń dla Polski we współczesnej historii. NATO ma być dla nas gwarantem bezpieczeństwa i suwerenności naszego kraju. Polska, jako pełnoprawny uczestnik w ramach Paktu Północnoatlantyckiego aktywnie uczestniczy w działaniach przez NATO podejmowanych, biorąc udział w spotkaniach i operacjach militarnych. Innym równie ważnym dniem dla Polski stał się 1 maja 2004 roku, kiedy to Polska weszła w skład nowej rozszerzonej o kraje Europy Środkowo-Wschodniej Unii Europejskiej, międzynarodowej organizacji mającej na celu współprace, zacieśnianie i pogłębianie relacji w ramach państw członkowskich. Zalążki Unii Europejskiej rozpoczęły się w 1948 roku, kiedy założono pierwszą oficjalną wspólnotę w skład, której weszły Francja, Belgia, Holandia i Luksemburg. Początek kooperacji miał charakter obronny i miał czuwać nad bezpieczeństwem. W roku 1954 do wspólnoty dołączyły Republika Federalna Niemiec i Włochy natomiast w roku 1986 HiszpaniaPortugalia. TraktatMaastricht, umowa międzynarodowa parafowana 10 grudnia 1991 r., podpisana 7 lutego 1992 r. w Maastricht w Holandii, nadała nową pozycję dla Unii Zachodnioeuropejskiej, traktat stał się elementem rozwoju Unii Europejskiej nie tylko w dziedzinie obronności, ale i w dziedzinie gospodarczej i społecznej.

Jak już wspomniałem Polska po 1989 roku stała się bardzo aktywnym uczestnikiem wszelkich działań podejmowanych w ramach współpracy międzynarodowej, wyraz temu dają poszczególni ministrowie zagraniczni, w swoich wypowiedziach, niezależnie od opcji politycznej, z jakiej się wywodzą. Polityka zagraniczna to nie tylko chęć utrzymania pokoju i bezpieczeństwa, to również wzajemna współpraca pomiędzy państwami. Wydarzenia, jakie miały miejsce w XXI wieku niewątpliwie miały ogromny wpływ na dzisiejszą sytuację Polski na arenie międzynarodowej. Unia Europejska stała się szansą na rozwój gospodarczy i ekonomiczny naszego kraju. Wejście do UE na pewno oznacza daleko idące zmiany, nie zawsze akceptowane przez społeczeństwo, ale jeżeli chce się coś zyskać trzeba najpierw zainwestować iłować się zaangażować.

Udział Polski w strukturach europejskich jest dla Polski wielką okazją do zdynamizowania wszystkich sektorów naszej gospodarki. Otwarcie granic, swobodny przepływ pieniądza, towarów i usług, pomoc finansowa, wprowadzanie nowych technologii, to tylko część korzyści, jakie płynął z integracji w ramach UE. Polskie członkostwa w UE na pewno otworzyło nowe kart w historii Polski i jest ukoronowaniem wieloletnich wysiłków i dążeń Polski.

Jak wyglądać, więc będzie przyszłość polskiej polityki zagranicznej? Przede wszystkim swą przyszłość powinniśmy wiązać z naszym członkostwem w Unii Europejskiej. Powinniśmy pogłębiać naszą współprace z krajami członkowskimi i starać się jak najwięcej korzystać z unijnych programów na rzecz rozwoju i wyrównywania poziomu gospodarczego państw, nie marnując przy tym finansowego wsparcia.

Oczywiście nie można zapomnieć i starać się dalej pogłębiać relacje Polski z krajami wschodnimi. Rosja zawsze była i będzie strategicznym krajem dla naszej gospodarki, należy też dodać, ze wielką szansą dla Polski jest to, że to właśnie wschodnia granica Polski jest równocześnie granicą Unii Europejskiej a co za tym idzie, Polska jest pomostem pomiędzy Rosją a Europą Zachodnią, co należy jak najlepiej wykorzystać. Polska bardzo zaangażowała się w pomarańczową rewolucje na Ukrainie, co przyniosło nam wielką wdzięczność Ukrainy, i może w przyszłości zaprocentować. Aktywna pomoc ze strony nie tylko władz naszego kraju, ale i społeczeństwa, które aktywnie uczestniczyło w działaniach na rzecz demokratyzacji Ukrainy na pewno poprawiła relacje na linii Kijów-Warszawa.

Niestety relacje Polski z Białorusią ostatnio uległy znacznemu ochłodzeniu. Reżim panujący na Białorusi, nieprzestrzeganie podstawowych praw i wolności człowieka, nie dopuszczanie do głosu opozycji, prześladowania wolnych i niezależnych mediów nie mogły pozostać bez odzewu ze strony Polski. Polska, jako demokratyczne państwo prawa powinna nie zostawiać takiego problemu u swoich sąsiadów bez należytej i zdecydowanej reakcji, czego wyraz dała podczas ostatnich wyborów na Białorusi na początku 2006 roku, aktywnie włączając się i popierając opozycyjną działalność. Stosunki polsko-białoruskie na pewno nie są dziś najlepsze i pełne są wzajemnych napięć i nieporozumień, które są wynikiem nie dostosowania się tego kraju do warunków panujących i obowiązujących w krajach demokratycznych, inne cele i różne drogi obrane przez te dwa kraje na pewno nie zbliżą do siebie obu narodów, miejmy tylko nadziej, że jeszcze bardziej nie oddalą a w przyszłości Białoruś dołączy do grona krajów Unii Europejskiej.

Kontynuować należy również współpracę ze Stanami Zjednoczonymi. Pobyt polskich żołnierzy w Iraku tylko pokazał jak bardzo Polsce zależy na dobrych i przyjaznych stosunkach z USA. Jak na razie jednak owoców ze współpracy ze Stanami nie widać, nasze długoletnie starania choćby o bezwizowe wjazdy naszych rodaków do USA pozostają bez odzewu, choć ostatnio sprawa ta jest rozpatrywana dość intensywnie i miejmy nadzieje, że w końcu po tylu latach naszego bezgranicznego zaufania i przyjaźni z USA zaowocuje, USA końcu zaufa nam i wizy zostaną zniesione.

Reasumując należy zaznaczyć, że Polska staje się coraz ważniejszym partnerem dla innych krajów, Polska posiada wielkie możliwości, jako duży kraj w strategicznym dla europy miejscu na pewno nie pozostanie niezauważona. Wzajemna współpraca z partnerami jest niezbędna i nieunikniona, Polska już nie jest częścią kolektywnej gospodarki w ramach ZSRR i nie jest już samowystarczalna, otwarcie granic na inne gospodarki było potrzebne. Współcześnie w dobie integracji i globalizacji należy współpracować z jak największą ilością partnerów realizować otwartą politykę. Należy rozszerzać i pogłębiać kooperacje ze wszystkimi państwami zarówno w dziedzinie bezpieczeństwa, gospodarki, nauki, sztuki i rozwijać wzajemne relacje pomiędzy społecznościami różnych krajów.