Inny świat poprzedzony jest mottem, które wyjaśnia tytuł. Jest ono fragmentem z Zapisków z martwego domu Dostojewskiego: Tu otwierał się inny, odrębny świat, do niczego niepodobny; tu panowały inne, odrębne prawa, inne obyczaje, inne nawyki i odruchy; tu trwał martwy za życia dom, a w nim życie jak nigdzie i ludzie niezwykli.

 CZĘŚĆ PIERWSZA

 Witebsk - Leningrad - Wołogda

Po kilku miesiącach śledztwa, aresztowanego w Witebsku Gustawa (narratora) uznano winnym prowadzenia działalności antyradzieckiej. Zostaje on skazany na 5 lat pobytu w obozie w Jarcewie. Opis przebywających w więzieniu ludzi. W hierarchii najwyżej stoją urkowie, wieloletni przestępcy kryminalni, terroryzujący resztę więźniów. 

Liczną grupą są przestępcy małoletni. Najmniejszym uznaniem cieszą się więźniowie polityczni. Przewieziony do Leningradu Gustaw, zostaje stąd wysłany do miejsca "pieriesyłki" i odtransportowany pociągiem do Jarcewa.

Nocne łowy

Obóz w Jarcewie został zbudowany przez więźniów pracujących tu w nędznych warunkach bytowych. Na początku nadzór nad obozem sprawowany był tylko w dzień, w nocy rządziła nim przemoc i terror. Pozostałością z tego czasu jest zwyczaj tzw. nocnych łowów, czyli napaści i gwałtów na przebywających w obozie kobietach. 

Tuż po przybyciu do Jarcewa, Gustaw choruje i zostaje skierowany do lazaretu. To jedyne miejsce w obozie, gdzie można nacieszyć się namiastką normalności. Jeżeli jednak choroba przeciąga się, trafia się do trupiarni, gdzie jest się skazanym na śmierć. Życzliwy Dimka radzi Gustawowi, by sprzedać urkowi buty za zyskanie pracy tragarza. 

W nocy odbywa się gwałt na Marusi, owocujący jej szczególnym uczuciem do jednego z urków, Kowala. To powoduje jego niepopularność wśród reszty urków, zatem Marusia zostaje zgwałcona raz jeszcze - za jego przyzwoleniem.

Praca. Dzień po dniu

Opis rozkładu dnia w obozie. Po pobudce i śniadaniu więźniowie wyruszają do lasu, skąd wracają dopiero wieczorem. Wyroki ich bywają bez podania przyczyny wydłużane, co czasem powoduje załamania. Wydajność pracy jest przeliczana "na kotły", czyli racje żywnościowe. 

Mało komu udaje się przekroczyć 125% normy i otrzymać przydział z trzeciego, najlepszego kotła stachanowców (oni jako jedyni mają w trakcie pracy przerwę obiadową). Pracę w lesie więźniowie wytrzymują z reguły dwa lata.

Ochłap

Historia Gorcewa, byłego oficera politycznego, który swe aresztowanie traktuje jako pomyłkę i w związku z tym innymi więźniami gardzi. Ciągle jest zapatrzony w partię. Zostaje rozpoznany przez jedną ze swych ofiar z czasu wolności i w związku z tym skatowany. 

Władze obozu poświęcają go więźniom i po krótkim pobycie w lazarecie kierują do lasu. Tam wszyscy obserwują jego wielodniową, powolną agonię, przedłużając ją przyznawaniem mu znikomych racji żywnościowych. Porzucony w lesie Gorcew zamarza.

Zabójca Stalina

Opis powszechnej w obozie "kurzej ślepoty", czyli tracenia przez więźniów pracujących w lesie wzroku o zmierzchu i świcie. Jej ofiarą pada też "zabójca Stalina", czyli więzień skazany na 10 lat za strzał oddany w kierunku portretu Stalina podczas zakrapianej biesiady. 

Po długiej męce pracy w lesie, mężczyzna u progu śmierci przyjmuje na siebie rzeczywiście winę za zabójstwo Stalina i wierzy, że został skazany za tę zbrodnię.

Drei Kameraden

Opis baraku tranzytowego, z którego więźniowie wysyłani byli do innych, gorszych niż Jarcewo obozów. Narrator poznaje tu Hansa, Ottona i Stefana, komunistów niemieckich, którzy skazani zostali za szpiegostwo. Rozmawiają o obozach radzieckich i koncentracyjnych niemieckich. Już po wyjściu z obozu Gustaw dowiaduje się, że tacy jak oni byli przekazywani w ręce gestapo.

Ręka w ogniu

Opis działania systemu śledczego zmierzającego do dezintegracji osobowości więźnia, a następnie wyeksploatowania jego sił fizycznych. Obóz stopniowo uczy obojętności i wpaja brak poczucia solidarności. Kostylew jest więźniem, który podejmuje wobec tego opór codziennie opalając rękę w ogniu, by nie uczestniczyć w pracy. Zastaje go na tej czynności narrator i rozpoczyna się ich przyjaźń. 

Historia Kostylewa zaczyna się od jego wielkiego idealizmu, w myśl którego zaczął zgłębiać język francuski, by krzewić wpojony mu w domu rodzinnym komunizm. Odkrycie francuskiej literatury załamało jego światopogląd, stał się krytyczny i niebawem go aresztowano. Na początku pobytu w Jarcewie wsławił się wielką szlachetnością, która szybko go zgubiła i trafił do najcięższej roboty - do lasu. Kiedy raz próbował uratować upuszczony kawałek chleba wkładając rękę w ogień, stało się to dla niego odkryciem drogi ku sprzeciwowi i od tej pory okaleczał się regularnie.

Żyje nadzieją na spotkanie matki. Jednak zostaje mu ona odebrana, gdy dowiaduje się, że ma trafić do obozu na Kołymie. Gustaw ofiarowuje się zamiast niego, ale nie zostaje uwzględniony. Zrozpaczony Kostylew oblewa się wrzątkiem i umiera w strasznych męczarniach. Niepoinformowana o tym matka może już tylko odebrać rzeczy syna, gdy przybywa.

Dom Swidanij

Opis miejsca trzydniowych spotkań z rodziną, która mogła odwiedzać więźniów o nienagannej przeszłości politycznej i wyrabiających 100% normy raz w roku. Sztucznie upiększona rzeczywistość tego miejsca i przygotowanych do spotkań więźniów, nie mogły zamydlić oczu bystrych obserwatorów, stąd konieczność podpisywania specjalnych pisemnych deklaracji milczenia przed wizytą w obozie.

Zmartwychwstanie

Opis szpitala, miejsca azylu od obozowej rzeczywistości. Dla pobytu tu dokonywano samookaleczeń (z czasem karanych wydłużeniem wyroku). Gustaw poznaje tam m.in. aktora skazanego za zbytnie wyeksponowanie szlachetności granej postaci u nieprawidłowej przynależności klasowej.

Opis historii lekarza, Jegorowa oraz jego żony, która będąc więźniarką czuje się nielojalna będąc związana z wolnym człowiekiem. Prawdziwą miłością obdarza Jarosława R, dla którego poświęca się odchodząc z uprzywilejowanego stanowiska pielęgniarki. Umiera rodząc jego dziecko, jako "zmartwychwstała".

Wychodnoj dień

Przyznawany raz na dekadę dzień wolny, obfitujący w bardziej ludzkie odruchy więźniów wobec siebie nawzajem. Podczas jednego z takich dni narrator poznaje Pamfiłowa, ojca uwielbiającego syna oraz Rusto Karinena, jedynego który uciekł obozu, choć tylko na tydzień. Dzień kończący się poczuciem beznadziei powrotu do obozowej rzeczywistości.

CZĘŚĆ DRUGA

 Głód

Opis kobiet, które z racji głodu sprzedawały swe ciała lub zachodziły w ciążę. Historia upadku dumnej Polki, która początkowo zachowywała zasady i nie ulegała nikomu. Nawet propozycję ze strony narratora, który chciał ją chronić fikcyjnym małżeństwem, odrzuciła z pogardą. 

Podobna historia śpiewaczki operowej Tani. Poznanie przez Gustawa profesora Borysa Lazarowicza N, który również upada pod ciężarem zagłodzenia i w trupiarni doznaje napadów obłędu.

Krzyki nocne

Opis obozowych nocy, podczas których słychać krzyki więźniów zgnębionych nieuchronnością śmierci bez cienia godności - anonimowej i niezauważonej.

Zapiski z martwego domu

Historia projekcji amerykańskiego filmu, podczas której Gustaw poznaje nadzieję Natalii Lwownej, więźniarki żyjącej myślą o wolności wynikającej z szansy na samobójstwo. Inspiruje ją książka Dostojewskiego, Zapiski z martwego domu, którą pożycza narratorowi na czas jakiś, powodując i jego zauroczenie tą drogą. Nieudana próba samobójcza, którą podejmuje Natalia, odbiera jej jednak nadzieję na wyzwolenie.

Na tyłach otieczestwiennoj wojny. Partia szachów

Po zmianie sytuacji na froncie oraz układzie Sikorski-Majski i w związku z nim - amnestii, Polacy w obozie zaczynają być traktowani jak sojusznicy. W baraku technicznym, gdzie panowały lepsze warunki, Gustaw bywał dla rozmów. Grając tam w szachy, pewnego dnia przekonał się, jak wielkie panuje donosicielstwo.

Sianokosy

Przydzielony tu do pracy Gustaw zaczyna chorować, nie traci nadziei jedynie dzięki więźniowi, który - jak później się okazuje - cały czas na niego donosi. Czeka na amnestię.

Męka za wiarę

Gustaw traci wiarę we własną amnestię, a widząc, że koniec i tak zdaje się być bliski, ucieka się do głodówki namawiając do niej i innych Polaków. Nie wychodzą też do pracy. Podejmujące podobną inicjatywę zakonnice zostają rozstrzelane. Gustawowi oraz Z. udaje się dostać do szpitala.

Trupiarnia, Opowiadanie B.

Po pięciu dniach w szpitalu Gustaw trafia do trupiarni. Wraz w głodującymi z nim Polakami obchodzi tu Boże Narodzenie, gdzie wysłuchują opowiadania B.

Ural 1942

19 stycznia 1941 roku Gustaw opuszcza obóz. Dociera do Kazachstanu, skąd zostaje wysłany do Persji.

Epilog: upadek Paryża

Opis historii więźnia, który po latach odwiedza narratora i opowiada mu swą obozową historię. Został postawiony przed wyborem między ocaleniem życia a donosem. Wybrał donos. 

Teraz potrzebuje słowa "rozumiem" od kogoś, kto znał obozową rzeczywistość. Gustaw nie wypowiada go. Mężczyzna wychodzi.