Temat rustykalny czyli dotyczący wsi wielokrotnie pojawiał się w dziełach renesansowych twórców. Jest to związane z ich zafascynowaniem pięknem otaczającej ich natury. To właśnie przyrodę traktowali często jako tło do ukazania ludzkich charakterów i zachowań.

Jednym z dzieł, w którym pojawia się motyw wsi jest "Żywot człowieka poczciwego" Mikołaja Reja. Autor prezentuje życie polskiego szlachcica, które podporządkowane jest rytmowi natury. Wyróżnia kolejne etapy w życiu człowieka i porównuje je do czterech pór roku wegetacyjnego. Zdaniem Reja człowiek nie tylko korzysta z wszelkich dobrodziejstw natury, ale także kształtuje otaczające go środowisko. Aby odnosić korzyści musi on jednak wykazać się pracowitością, w naturze bowiem nie ma nic za darmo. Poniesiony trud jest jednak sowicie wynagradzany. To dzięki swej pracy człowiek może funkcjonować. Czerpie z niej także korzyści niematerialne. Uczy się poszanowania dla pracy i dla odwiecznego porządku, panującego w przyrodzie.

Podobna wymowę ma " Pieśń świętojańska o Sobótce". Kochanowski nie posługuje się jednak prozą, jego dzieło ma charakter pieśni. W utworze Reja nakreślone zostają także pewne wzory, które zdaniem autora godne są naśladowania. Takiego zabiegu nie stosuje w swej pieśni Jan Kochanowski. Odwołuje się on natomiast do poezji o charakterze pastoralno - sielankowym. W "Pieśni świętojańskiej o Sobótce" pojawiają się postacie dwunastu panien, które wychwalają pracę i korzyści z niej płynące. Śpiewają także o chwilach wytchnienia i zabawy, która jest nagrodą po ciężkiej pracy. Pochwałę życia wiejskiego wygłaszają słowami:

"Wsi spokojna, wsi wesoła!

Który głos twej chwale zdoła ?

Kto twe wczasy, kto pożytki ?

Może wspomnieć za raz wszytki ?"

Obraz wsi przedstawiony przez Kochanowskiego to obraz sielankowy ,wyidealizowany. Wieś jawi się jako kraina wiecznej szczęśliwości. Zostaje ona porównana do mitycznej Arkadii. Autor w swych utworach zawarł także pochwałę ludności zamieszkującej wieś. Podkreśla on fakt, że są to ludzie żyjący zgodnie z pewnymi wartościami, troszczą się oni także o własną tradycje i kulturę. To przez nie bowiem przekazywany jest kolejnym pokoleniom swoisty kodeks postępowania.

Sielankowy obraz rzeczywistości pojawia się także w twórczości Szymona Szymonowica. Pośród swoich idylli umieszcza on utwór zatytułowany "Żeńcy". Temat tego utworu jest bardzo nietypowy. Opisuje on bowiem życie i pracę chłopa w systemie pańszczyźnianym. Zaklasyfikowanie utworu Szymonowica do sielanek nie wynika więc z tematyki, ale ze sposobu ukazania życia na wsi. Pieśń ludowa śpiewana przez Pietruchę wyraża nadzieję na poprawę. Powoduje ona także wewnętrzną przemianę ekonoma. Poprzez nią dokonuje się odkrycie dobroci, która przypisana jest człowiekowi.

Koniec epoki renesansu w Polsce to lata osiemdziesiąte XVI wieku. Postacią, która w sposób szczególny wyróżniła się na polu kultury był Piotr Skarga. Realizował się on w bardzo wielu dziedzinach. Był wybitnym kaznodzieją, hagiografem, polemistą. Podejmował głos we wszystkich sprawach istotnych dla kraju. Postrzegano go jako proroka i prawdziwego patriotę. Najwybitniejszym dziełem Piotr Skargi są " Kazania sejmowe", które ukazały się w 1597 roku. Był to traktat polityczny, składający się z ośmiu kazań. W swoich utworach podkreślał, że upadek ojczyzny jest nieunikniony jeżeli nie dokona się poprawa moralności wszystkich Polaków. Skarga skrytykował przede wszystkim polską szlachtę, czyniąc ją odpowiedzialną za anarchię panującą w kraju. Postuluje on umocnienie władzy króla, co jego zdaniem może przynieść poprawę trudnej sytuacji.

Epoka humanizmu stawiająca w centrum swoich zainteresowań człowieka i jego życie, przyczyniła się do znacznego pogłębienia wiedzy o nim. Kontynuowanie myśli antyku, czerpanie z bogactw poprzednich epok sprawiło, że odrodzenie stało się niezwykle istotnym elementem rozwoju kultury obszaru Morza Śródziemnego. W Polsce w dobie renesansu zjawiskiem charakterystycznym było powstanie wielu nowych gatunków literackich oraz ubogacenie i rozwinięcie polszczyzny. Szczególne znaczenie dla kształtowania się polskiej poezji miało stworzenie przez Jana Kochanowskiego sylabotonizmu.

Dokonania polskich twórców renesansu miały także duże znaczenie dla rozwoju myśli europejskiej. Chodzi to między innymi o wcześniej wspomniane osiągnięcia Jana Kochanowskiego. Wielkie zasługi Polaków nie są jednak związane tylko z działalnością artystyczną. Szczególne znaczenie dla rozwoju nauk astronomicznych miało wielkie dzieło Mikołaja Kopernika pt. " O obrotach sfer niebieskich". Inny twórca polskiego odrodzenia, Andrzej Frycz Modrzewski angażował się natomiast w działalności o charakterze politycznym i społecznym. Jest on autorem działa " De Republica emendanda" ( "O poprawie Rzeczypospolitej") , które proponuje gotowy wzór reform. Pomimo upływu czasu zarówno powyższe dokonania jak i ideały renesansowe nadal pełnia bardzo ważną rolę w europejskiej kulturze.