Nazwa pojęcia hamletyzm pochodzi od imienia bohatera szekspirowskiego, Hamleta i określa postawę osoby niezdecydowanej, której wahania i wewnętrzne rozterki uniemożliwiają podjęcie decyzji i wprowadzenie jej w życie. Jest to poza idealisty, który potrafi tylko "filozofować", a jego próby realizacji marzeń kończą się porażką.

Hamlet, tytułowa postać dramatu Szekspira pragnie poznać przyczyny nagłej, tajemniczej śmierci swojego ojca, króla Danii. Nie wierzy w wersję swojego wuja Klaudiusza, który twierdzi, że umarł śmiercią naturalną. Jest podejrzliwy, bo wie, że jego rodzic był w dobrej kondycji zdrowotnej. Z drugiej strony obawia się prawdy. W nocy nawiedza go sen, w którym ojciec wyznaje mu, że został zgładzony przez brata Klaudiusza i żonę Gertrudę .

Książę jest rozdarty między chęcią poznania powodu zgonu rodziciela, a życiem złudzeniami, w niewiedzy. Zdaje sobie sprawę, że nie może uchylać się od obowiązku ujawnienia rzeczywistego motywu śmierci ojca. Jest mu winny szacunek, posłuszeństwo i ochronę honoru, nawet mimo jego zejścia z tego świata. Jest świadomy, że zdemaskowanie zabójców ojca oznacza hańbę jego matki, której ręce są splamione jego krwią.

Słowa "być albo nie być" określają dylemat Hamleta. Ostatecznie wybiera "być", co oznacza, że podejmuje się zadania odkrycia prawdy. Mimo, że prawda ta jest okrutna i dramatyczna, gdyż degraduje godność i dobre imię jego matki i stryja, niszczy ideał rodziny i szczęśliwego, bezpiecznego domu, Hamlet przyjmuje ją z całą konsekwencją. Jego decyzja symbolizuje przejście w wiek dorosłości, dojrzałości oraz odpowiedzialności za siebie, za swój ród i ojczyznę.