Człowiek i maski. Omów temat, analizując obraz Rene Magritte’a

 

   Aktorzy, już w starożytnej Grecji zakładali maski aby wcielać się w inne postacie. Dzięki temu osoba występująca na scenie ukrywała swoją twarz, a także udawała innego człowieka. Kobiety nie miały wstępu na scenę, zatem żeńskie role musiały być obsadzane przez mężczyzn. Również w utworach literackich bohaterowie ukrywali w różny sposób swą tożsamość. Można się także spotkać z przywdziewaniem masek przez samych twórców dzieł literackich, w celu zdystansowania się do okazywanych przez siebie emocji. W szarej rzeczywistości ludzie także chowają się pod maskami, aby w ten sposób uchronić swą osobę przed represjami ze strony społeczeństwa, bądź zmienić swe dotychczasowe życie. Obecnie aktorzy nie noszą już masek. Słowo maska zmetaforyzowało się na przestrzeni epok, a dziś kojarzy nam się bardziej z pozorami czy kłamstwem niż z teatralnym rekwizytem. Obraz Rene Magritte’a - belgijskiego malarza i surrealisty przedstawia młodego mężczyznę odwróconego plecami. Za młodym mężczyzną widnieje na planie wieszak który nie jest przymocowany, można więc powiedzieć ze wisi w powietrzu, a na nim powieszone cztery przedmioty. Jak wiemy, jest to surrealistyczne dzieło czyli bunt przeciw klasycyzmowi, realizmowi, empiryzmowi, racjonalizmowi, utylitaryzmowi i konwencjom w sztuce. Artystów surrealizmu cechuje burzenie logicznego porządku rzeczywistości, kojarzenie elementów przez przypadek, inspiracja stanami halucynacji, baśniami i mitami, marzeniami sennymi, sztuka dzieci i umysłowo chorych. Być może więc, obraz jest inspirowany snem.

   Mężczyzna jest elegancko ubrany w marynarkę i biała koszulę co podkreśla osobowość i mówi o innych informacjach(na przykład może być informacją o statusie społecznym, sytuacji ekonomicznej, potrzebach estetycznych czy stosunku do określonej sprawy. Z ubrania można także dowiedzieć się czy dana osoba interesuje się modą, czy ma wyczucie stylu). Podobnie jest z twarzą, dzięki niej możemy odczytać cechy charakteru, osobowość, czy ktoś jest zdrowy(na przykład podkrążone oczy świadczą o zmęczeniu lub problemem z układem krwionośnym). Zakładając maskę utrudniamy odczytanie tych informacji. Widać jak mężczyzna jest ukazany w momencie wskazywania czyli wyboru. Młody człowiek ma wybór pomiędzy; kapeluszem, maską z smutną twarzą, maskę z sztucznie uśmiechniętą twarzą i parasolką. Są to więc przedmioty które w jakiś sposób ukrywają twarz czyli są przeszkodzą do odczytania wymienionych wcześniej informacji. Człowiek na obrazie chce więc coś ukryć, być może, chce zmienić swoją tożsamość, zacząć wszystko od nowa, ubieramy maskę, bo wstydzimy się przyszłości, chcemy uciec od tego, co było, patrzymy jedynie w przyszłość, przeszłość zostawiając gdzieś w tyle. Czasem jednak maska jest konieczna dla dobra nie tylko jej właściciela, ale nawet całego kraju. W czasach zaborów takie zachowanie było zjawiskiem dość powszechnym. Na przykład Adam Mickiewicz używał masek, aby ukryć właściwe treści przed czujnym okiem cenzury. Możliwe, że sytuacja przedstawiona na obrazie jest nawiązaniem do samego autora, bo to on pisał podczas pierwszej jak i drugiej wojny światowej gdzie panowała cenzura. W okresie drugiej wojny światowej całe rzesze ludzi ukrywały swoją prawdziwą tożsamość. Najczęściej byli to Żydzi, którzy za ogromne pieniądze kupowali falsyfikaty dowodów osobistych, aby przetrwać wojnę pod przybranym nazwiskiem. Historia Żydówki Stefy, ukazana w "Pamiętniku z powstania warszawskiego" Mirona Białoszewskiego, jest doskonałym przykładem takiego postępowania. Stefa, posługując się doskonale językiem niemieckim, udaje Niemkę, dzięki czemu udaje się jej przeżyć ciężkie czasy okupacji.

   Maski w życiu ludzi odgrywają niezwykle dużą rolę, zarówno pozytywną jak i negatywną. W dobie internetu nie trudno bowiem włożyć maskę i udawać kogoś zupełnie innego, kogoś, kim bardzo chcemy, lecz tak na prawdę nie możemy być. Wymyślamy sobie wiek, kolor włosów, oczu, a nawet płeć i na chwilę stajemy się kimś innym, oszukując osobę po drugiej stronie monitora. Dzięki nim człowiek może odmienić swoje życie na lepsze, zmienić swe postępowanie, także zachować swoją prywatność. Niestety tak jak zalety, maskowanie się ma również wady. Nie każdy człowiek umie się zamaskować, a ci, którzy potrafią, to bardzo często mordercy i zbrodniarze, którzy ukrywają swą prawdziwą naturę przed społeczeństwem i wymiarem sprawiedliwości.