Epos to dominujący do czasu powstania powieści, gatunek epicki. Eposem nazywamy dużych rozmiarów utwór, który przedstawia wydarzenia będące przełomowymi dla danego społeczeństwa lub bohaterów, którzy zapisali się w historii jakimiś niezwykłymi wyczynami. Do najstarszych eposów należą babiloński "Epos o Gilgameszu" oraz "Mahabharata" i "Ramajama" pochodzenia indyjskiego. Epos to utwór, który otwiera inwokacja, czyli bezpośredni zwrot autora do muzy lub bóstwa z prośba o natchnienie w pracy nad eposem. Bohaterami eposów są ludzie i bogowie, między nimi występują wyraźne związki. Bogowie są przedstawiani na wzór ludzi, tak samo, jak oni są kierowani namiętnościami. Poszczególne bóstwa sprzyjają lub przeszkadzają bohaterom. Szczególnie jest to widoczne w eposach Homera. W "Iliadzie po dwóch przeciwnych stronach sporu, staja bóstwa, jedne sprzyjają Grekom (Atena), a inne Trojanom (Wenus i Mars). Na przykład Junona (Hera) domagała się, aby Troja został zniszczona, więc z całych sił pomagała Grekom. Ingerencja w walki jest tak duża, ze w końcu Zeus zakazuje bogom udział w walkach. Jednak wszystkie ważne wydarzenia są motywowane wola boską.

*** Epos jest zbudowany z pieśni, z których każda stanowi odrębny epizod, jest zamknięta kompozycyjnie.

*** Narrator w eposie jest obiektywny, wszechwiedzący i wszechobecny. Opowiada o wydarzeniach z dystansu, nie angażuje się w nie emocjonalnie.

*** Eposy były pisane heksametrem, czyli miara wierszową składającą się z sześciu stóp.

*** Eposy były pisane zgodnie z zasadą decorum, czyli odpowiedniości formy do opisywanych treści. Ze względu na doniosłość opisywanych zdarzeń, eposy były pisane w sposób podniosły i patetyczny.

*** Charakterystyczne dla eposów są szczegółowe, bardzo realistyczne opisy wybranych elementów rzeczywistości. Opis te mają za zadanie nie tylko sprawienie w czytelniku wrażenia, że na własne oczy ogląda dane przedmioty, ale przede wszystkim retardują akcję. Retardacja głównej akcji utrzymuje czytelnika stale w napięciu, powoduje, że oczekuje on z niecierpliwością na dalszy bieg akcji.

*** Częste są retrospekcje, polegające na przerywaniu głównego wątku, po to, aby przypomnieć wydarzenia dużo wcześniejsze od aktualnie opisywanych.

*** W eposach homeryckich występują stałe epitety i bardzo rozbudowane porównania, zwane porównaniami homeryckimi. W takim porównaniu część opisująca często stanowi odrębną scenkę.

Do najbardziej znanych eposów należy powstała na przełomie IX i VIII wieku "Iliada" Homera. Opowiada o na o ostatnich epizodach znanej z mitologii wojny trojańskiej, której przyczyną było porwanie przez trojańskiego królewicza, Parysa, najpiękniejszej kobiety świata, którą była Helena, małżonka króla Sparty, Menelaosa.

Akcja "Iliady" to około czterdzieści dni. Opisywane są walki pomiędzy bohaterami walczącymi sobie po dwóch wrogich stronach : Trojan i Greków.

,,Iliada" jest zbudowana z dwudziestu czterech ksiąg, pierwszą z nich otwiera inwokacja, w której poeta prosząc muzę o zesłanie na niego natchnienie, zapowiada jednocześnie temat eposu:

"Achilla śpiewaj, Muzo, gniew obfity w szkody,

Który ściągnął klęsk tyle na greckie narody..." (Homer "Iliada" przekład F.K. Dmochowski)

*** "Iliada" zawiera wiele scen batalistycznych, między innymi pojedynki : Parysa z Menelaosem, Diomedesa z Eneaszem, Hektora z Ajaksem, Hektora z Patroklesem.

Początkową część eposu wypełnia spór Achillesa Agamemnonem, o brankę Chryzeidę, córkę kapłana Chryzesa. Ojciec poprosił boga Apolla, któremu służył, aby zesłał na Greków zarazę. Agamemnon, główny dowódca oddał Chryzeidę, ale za to zabrał brankę Achillesa, Bryzeidę. Bardzo to rozgniewało Achillesa, który poprosił swą matkę, Tetydę o wstawiennictwo u Zeusa, aby ten ukarał Greków.

Achilles obraził się nie tylko na Agamemnona, ale na wszystkich Greków, dlatego postanowił nie brać już udziału w walce. Nie chce wysłuchać przeprosin, nie ulega prośbom przyjaciela, Patroklesa, za to pożycza mu zbroje, w której ten staje do walki z Trojanami. Achilles rusza do bitwy, dopiero wówczas gdy Hektor zabija jego najlepszego przyjaciela, Patroklesa.

Achilles tak bardzo rozpaczał po śmierci przyjaciela, który zginął w jego zbroi, że jego matka, bogini Tetyda udała się do Hefajstosa, aby ten zrobił Achillesowi nową zbroję. W tym miejscu występuje jeden z najbardziej znanych fragmentów "Iliady", a mianowicie opis tarczy, którą Hefajstos wykonywał dla Achillesa.

Kiedy Achilles wkroczył do walki zabił mnóstwo Trojan, jednak nie czuł, że pomścił przyjaciela. Dopiera zabicie Hektora byłoby pełna pomstą. Kiedy Achilles zapełnił trupami wody rzeki Skamander, jego władca postanowił zemścić się na bohaterze. Wówczas z odsieczą Achillesowi przyszedł Hefajstos. Rozpoczęła się bitwa bogów. Kiedy Achilles zabił w pojedynku Hektora, przywiązał jego zwłoki do swego rydwanu i ciągał go po ziemi, ku rozpaczy rodziny księcia Hektora.

Kiedy Achilles czuł, że śmierć jego przyjaciela jest pomszczona, wyprawił Patroklesowi uroczysty pogrzeb, któremu towarzyszyły igrzyska. Achilles nie chciał wydać ciała Hektora, uległ dopiero prośbom sędziwego króla Priama, który pojawił się w namiocie Achillesa i wzruszył go swymi łzami ojca, opłakującego poległego syna.

"Iliadę" zamyka pogrzeb Hektora, największego bohatera wśród Trojan.