Starożytność obejmuje dzieje najstarszej cywilizacji kulturowej Grecji i Rzymu. Trwała od końca 3000 lub początku 4000 roku p.n.e. do V wieku n.e. kultura starożytnej Grecji jest starsza od rzymskiej, to wtedy rozwinęły się taki dziedziny, jak : literatura, filozofia, medycyna, prawo, teatr, sztuka. Były one wzorem dla wielu rozwijających się później kultur. Kultura rzymska rozwinęła się wpływem kultury starożytnej Hellady. Rzymianie sprowadzali dzieła sztuki z Grecji, nie doceniali swej roli na polu sztuki, uważając, że pierwszeństwo należy się właśnie Grecji. W 145 roku p.n.e. Rzymianie wzięli z Koryntu 285 brązowych posągów i 30 marmurowych. Sztuka starożytnego Rzymu trwa około 600 lat. Jej rozwój zaczyna się w czasach republiki ( 282- 260 r.) i trwa do przeniesienia stolicy cesarskiej do Konstantynopolu (330 r.). Sztuka rzymska rozszerza się na całe imperium, zyskała w świecie duże znaczenia (czasy renesansu oparły się głównie na kulturze i sztuce Rzymu). Rzymianie opierali się krótko na architekturze greckiej. Dwie świątynie, w Rzymie Fortuny Virilis i Sybilii w Tivoli z końca II wieku i początku I wieku p.n.e. związane są z Grecją. Wielką publiczną budowlą Rzymu był Circus Maximus, cyrk był wydłużoną budowlą, przedzieloną w środku murem. Odbywały się tam wyścigi wozów, natomiast w amfiteatrze walki gladiatorów. Koloseum było teatrem obliczonym na 80 tysięcy widzów. Łuki i sklepienia stały się podstawowym elementem w rzymskiej architekturze monumentalnej. Zastosowano je w akweduktach, elementy te spotyka się też w Koloseum. Wielkie publiczne łaźnie umieszczono pod wysokimi sklepieniami. Termy były ważnym miejscem spotkań. Pierwsze budowle stawiano z tufu wulkanicznego. W Koloseum zastosowano rodzaj zaprawy "opus cementinum". Spajała ona sklepienia i łuki. Kiedy odkryto złoża marmuru w Carrarze, Rzym zaczął się zabudowywać gmachami z marmuru. W latach 120- 180 n.e. zbudowano słynny Panteon, świątynię poświęconą wszystkim bogom. Fasadę tworzył ośmiokolumnowy portyk, kopuła była w formie półkuli podzielonej kasetonami. Największą sławę zdobył w czasach Hadriana Apollodoros, twórca kopuły Panteonu. Rzymscy architekci zredukowali rolę kolumny greckiej do znaczenia ozdoby, na to miejsce wprowadzili filary dźwigające sklepienia. Wprowadzili użycie cegły i cementu.

Forum Romanum to wielka przestrzeń w Rzymie, była miejscem zebrań. Ozdobiono plac gmachami i posągami. Na Forum Romanum stały mównice i gmach posiedzeń senatu. Ważnym budynkiem było tabularium, przechowywano tam dokumenty wagi państwowej. Od II wieku p.n.e. zaczęto wznosić na Forum bazyliki. Za cesarstwa powstało kilka świątyń. Na Forum Romanum stał łuk triumfalny Tytusa i łuk Konstantyna, dalej znajdowała się kolumna Trajana. Łuk Tytusa wystawiono w 81 roku n.e. dla uczczenia triumfu cesarza po zwycięstwie odniesionym w wojnie żydowskiej. W przejściu łuku znajduje się rzeźba żołnierzy rzymskich niosących świętości ze świątyni jerozolimskiej (Arka przymierza i świecznik siedmioramienny). Forum Romanum w VIII wieku było placem spotkań ludu rzymskiego, w 768 roku tu obwołano papieżem prezbitera Stefana. Cała przestrzeń była zabudowana i używana. Dopiero w X wieku zaczęto burzyć gmachy rzymskie, zabierając z nich kolumny i marmury. Forum zarosło trawą, służyło jako targ na bydło, nazywano je Campo Vaccino. Fora cesarskie budowali Cezar, August, Trajan, Nerwa. Były to rynki z kolumnadami, służyły celom zgromadzeń, handlu i kultu. Forum Trajana projektował Apollodoros z Damaszku. Kolumna Trajana to pomnik z marmuru kararyjskiego ustawiony w 110 roku n.e. Ozdobiony jest płaskorzeźbą, sceny przedstawiają walki Rzymian w Dacji, bitwy, oblężenia miast, przeprawy przez Dunaj, krajobrazy.

Kolumna Trajana stała się w XIX wieku wzorem kolumny Napoleona na placu Vendome w Paryżu i kolumny Nelsona na placu Trafalgar w Londynie.

Na pałace cesarzy rzymskich składały się atria, przedsionki, kolumnady, perystyle. Wewnątrz znajdowały się pokoje i sale przyjęć. W Rzymie na Palatynie stały bogate pałace cesarskie. W Tivoli odkryto ruiny pałacu Hadriana. Pałac Dioklecjana w Splicie zbudowano około 300 roku n.e. na planie rzymskiego obozu wojskowego. Zachowało się mauzoleum cesarza w formie centralnej, ośmiobocznej świątyni, a naprzeciw stała świątynia Zeusa. Od strony morza na całą szerokość piętra rozciągała się kolumnada. W VII wieku wśród murów pałacu rozrosło się miasteczko.

Dom rzymski był podobny do greckiego, ale bardziej rozbudowany. Od frontu znajdowało się atrium z otworem w dachu, dalej mieściły się sypialnie, dziedziniec otoczony kolumnami i pokoje. Z zewnętrz dom był otoczony murem. Niektóre elementy domu rzymskiego występują w kościołach chrześcijańskich i wystąpią w budownictwie okresu renesansu.

Bogactwo architektury rzymskiej występuje najobficiej w Pompejach. Odkrycie Pompejów dokonane w XVIII wieku wpłynęło na sztukę europejską i na zerwanie ze stylem barokowym. W mieście tym odkopano wille rzymskie z dziedzińcami otoczonymi kolumnami (tzw. atrie). W domach zachowały się malowidła, rzymskie malarstwo nazwano pompejańskim właśnie od nich.

Historycy sztuki rozróżniają cztery style pompejańskie: pierwszy naśladujący okładziny z marmuru, drugi naśladujący obrazy zawiedzone na ścianach, trzeci ornamentację z elementów roślinnych, czwarty z architekturą fantastyczną. Pierwszy i drugi styl przypada na I wiek p.n.e., trzeci i czwarty na I wiek n.e.

Rzeźba rzymska rozwijała się w zależności od greckiej. Cesarz August wybudował "Ołtarz Pokoju- Ara Pacis" (13- 9 wiek p.n.e.).Ołtarz otoczony był czterema ścianami z marmuru, wyrzeźbiony był tam pochód na cześć pokoju. Na kolumnie Trajana biegną sceny opiewające wojny w Dacji. Rozwinęła się rzymska rzeźba w portrecie. Cesarze, filozofowie, senatorowie i wodzowie znaleźli w portretach wierne podobizny. Do późnoantycznych rzeźb można zaliczyć konny posąg Marka Aureliusza, który w XVI wieku został ustawiony przez Michała Anioła na Kapitolu. W II i III wieku n.e. rzeźba rzymska zrywa z tradycjami greckimi, z idealizmem. W Pałacu Konserwatorów na Kapitolu znajduje się głowa cesarza Konstantyna, nieprzystępna, geometryczna w formie. Na późnych sarkofagach rzymskich i na wielu innych dziełach nie występuje już harmonia.

Rzymianie rozpowszechnili w architekturze sklepienia, łuki, kopuły na cały okręg śródziemnomorski. Budowali gmachy publiczne, mosty, drogi.

Rozwijała się ceramika, szkła rzymskie były tanie i docierały daleko na północ. Wykorzystywano też brąz, m.in. do luster, mebli. Nie brak zabytków kolonialnej sztuki rzymskiej w Afryce, miasto Leptis i Sabrata w Libii, Łuk Trajana w Algierii, amfiteatr Al Dram w Tunezji to zabytki. Budownictwo późnoantyczne oddalało się od klasycznych reguł. Zwracano już uwagę na podział architektury w sensie całości, nie wypracowywano szczegółów czy proporcji. Kolumny znajdowały się we wnętrzu budynków, światło wydobywało nastrój. Był to okres IV i V wieku. W VI wieku kapitel zmienił swoją formę, nie było już klasycznych porządków greckich.