Swą politykę oświatową Stanisław August zapoczątkował w 1765 r. powołując Szkołę Rycerską, którą nazywano również Korpusem Kadetów. Była to pierwsza świecka uczelnia w Polsce, która zajmowała się kształceniem przyszłych kadr oficerskich, jednocześnie przygotowując młodzież szlachecką do życia publicznego. Duży nacisk podczas kształcenia kładziono na wychowanie ogólne. Uczono matematyki, fizyki, ekonomii, geografii. W ostatnich klasach wprowadzano geometrię, inżynierię wojskową oraz prawo. Przez cały okres nauki kadeci mieli lekcje konnej jazdy i fechtunku. Łączono w ten sposób pracę naukową z wychowaniem fizycznym. Komendantem szkoły został Adam Kazimierz Czartoryski, który włożył wiele wysiłku w jej organizację oraz wspomagał ją finansowo. Stanisław August Poniatowski brał udział w uroczystościach szkolnych i interesował się postępami uczniów. Wysłał na przykład na studia zagraniczne Tadeusza Kosciuszkę, najsłynniejszego później wychowanka szkoły.

Stanisław August Poniatowski wywarł ogromny wpływ na rozwój różnorodnych dziedzin nauki i kultury. Władca Rzeczypospolitej potrafił przyciągnąć najwybitniejszych twórców i uczonych krajowych i zapewnić sobie ich współpracę. Prowadził regularną korespondencję z przedstawicielami europejskiego Oświecenia. Protektorat nad kulturą narodową stanowił ważny element politycznego programu króla. Jedną z najwcześniejszych inicjatyw królewskich na polu kultury było powołanie w 1765 r. czasopisma "Monitor"., które ukazywało się do 1785 r. Realizowało ono program naprawy obyczajów w duchu racjonalizmu i tolerancji religijnej. "Monitor" krytykował i ośmieszał sarmatyzm oraz jego przedstawicieli. Do legendy przeszły również tzw. obiady czwartkowe, spotkania przy królewski stole wybitnych pisarzy i artystów: Adama Naruszewicza, Stanisława Trembeckiego, Franciszka Zabłockiego i wielu innych.

W 1765 r. powstał w Warszawie Teatr Narodowy, dostępny dla publiczności. Stał się on ważnym miejscem upowszechniania idei oświecenia i walki z tradycyjną, sarmacką mentalnością szlachecką. Inicjatywę utworzenia sceny narodowej poparł król, który sfinansował wynajem budynku teatru i stworzenia zawodowych zespołów aktorskich i baletowych. Dyrektorem teatru był Wojciech Bogusławski. Wystawiano sztuki, których celem było przede wszystkim wychowanie publiczności. Należały do nich "Powrót posła" Juliana Ursyna Niemcewicza, komedie Franciszka Bohomolca, utwory Franciszka Zabłockiego oraz przekłady klasyków francuskich.

Stanisław August oraz związane z nim środowisko świadomie popierało klasycyzm, czyli prąd literacki powstały we Francji za panowania Ludwika XIV. Jednym z najwybitniejszych przedstawicieli stylu klasycystycznego w dramacie był wspomniany już Franciszek Bohomolec. W swoich komediach wyśmiewał przygłupich prowincjonalnych sarmatów oraz niezbyt mądrych, powierzchownie wykształconych zwolenników cudzoziemszczyzny.

Również w architekturze widoczne były wpływy mecenatu Stanisława Augusta. Pod koniec XVIII w. rozwijał się w Polsce klasycyzm o zabarwieniu włoskim, zwany stylem stanisławowskim. Był on przede wszystkim realizowany przez włoskiego architekta Dominika Merliniego. W pełni styl stanisławowski ukazuje nam dziś prywatna, podmiejska rezydencja króla - Łazienki. Pałac łazienkowski wywarł ogromny wpływ na dalszy rozwój architektury polskiej.

Na potrzeby wielkich przedsięwzięć w dziedzinie architektury i innych sztuk plastycznych Stanisław August kształcił artystów w zamkowej "malarni", kierowanej przez Marcello Bacciarellego oraz wysyłał stypendystów za granicę. Planował założenie akademii sztuk pięknych, akademii nauk oraz muzeum narodowego. Kolekcjonował dzieła sztuki, stworzył bogate zbiory numizmatyczne i galerię obrazów. Niestety większość zgromadzonych na Zamku i w Łazienkach kolekcji została zagrabiona w wyniku trzeciego rozbioru Polski.