W XVIII wieku Habsburgowie władali dużym państwem, w skład którego wchodziły Austria, północne Włochy, południowe Niderlandy, WęgryCzechy. Jego poszczególne części były połączone unią personalną, ale bardzo różniły się pomiędzy sobą językowo, kulturowo i gospodarczo.

Na początku XVIII wieku panujący wtedy cesarz Karol VI nie miał syna i bojąc się, że po jego śmierci państwo może się rozpaść, w 1713 roku wydał sankcję pragmatyczną. Zgodnie z nią państwa nie można było dzielić, a tron należał się najstarszym synom cesarzy, ale gdyby ich nie było, to córce. Dlatego po śmierci Karola VI monarchią Habsburgów zaczęła rządzić jego najstarsza córka Maria Teresa. Jednak wiele dworów nie uznało jej praw do korony i tak rozpoczęła się wojna o sukcesję austriacką.

Prusy chciały odebrać Habsburgom Dolny Śląsk, Saksonia Górny Śląsk i część Austrii, Bawaria Czechy i posiadłości w Austrii, a Hiszpania północne Włochy. Oprócz tego na Austrię uderzył także król Francji. Sytuacja wydawała się tragiczna, tym bardziej że Prusom udało się zająć Śląsk, ale właśnie dzięki temu wycofały się one z wojny, a Marii Teresie udało się utrzymać władzę i pozostałe ziemie.

Aby wzmocnić swoje państwo postanowiła przeprowadzić reformy w duchu absolutyzmu oświeconego. Zreformowała system podatkowy, zcentralizowała władzę, wprowadziła nowy kodeks karny, nałożyła stałe podatki na szlachtę i duchowieństwo. Aby zwiększyć dochody państwa zreformowała nawet Kościół (zniosła jego przywileje podatkowe, ograniczyła jego prawa polityczne, zmniejszyła ilość zakonników, utrudniając wstępowanie do zakonów). Zreformowała oświatę rozbudowując sieć szkół elementarnych (mieli chodzić do nich wszyscy chłopcy) oraz ponadpodstawowych. Dzięki temu państwo zyskiwało wielu dobrze wykształconych urzędników, przygotowanych do zadań, jakie wyznaczyła im Maria Teresa, a później jej syn - Józef II.

Został on cesarzem po śmierci swojej matki w 1780 roku, chociaż od 1765 roku pomagał jej w rządach. Po objęciu władzy zdecydował się wprowadzać kolejne reformy. Najważniejsze z nich dotyczyły Kościoła (tzw. józefinizm - koncepcja kościoła państwowego), który chciał zmienić bez zrywania z Rzymem. Wprowadził więc zasadę, że każdy człowiek jest równy wobec Boga i prawa, zrównał w prawach protestantów z katolikami, tym ostatnim pozwalał na zmianę wyznania. Zlikwidował 1300 klasztorów, a księża mieli być kształceni przez państwo. Nakazał także wypłacania im pensji, przywiązując ich do monarchii. Jego tolerancja miała jednak granice. Nie otrzymali jej Żydzi, chociaż pozwolono im studiować i dopuszczono do pewnych zawodów, które wcześniej były zastrzeżone tylko dla chrześcijan.

Poza tym Józef II starał się prowadzić politykę przyjazną ludowi, rozbudowując opiekę prawną i społeczną. Jak na władcę absolutnego przystało, wzmocnił swoją władzę poprzez rozbudowanie policji. Wprowadził też jednolitą administrację, a urzędowym językiem stał się niemiecki.

Dzięki reformom Marii Teresy, następnie kontynuowanych przez Józefa II, Austria stała się silnym państwem, a jej stolicaWiedeń tuż obok Paryża najważniejszym europejskim miastem, gdzie rozwijała się kultura i sztuka.