Karol Wielki objął władzę w państwie Franków po ojcu Pepinie w 768 roku. Początki państwa sięgają IV wieku, gdy to w Galii osiedliło się plemię Franków. Było to plemię rozdrobnione a główny podział przebiegał pomiędzy Frankami Salickimi i Rypuarskimi. Zjednoczenia Franków dokonał w V wieku książę Chlodwig. Pokonał on Alamanów, Burgundów a w bitwie pod Poitiers w 507 roku także Wizygotów. W ten sposób pod władzą Chlodwiga znalazła się prawie cała Galia, która poddana została kolonizacji frankijskiej. W 496 roku Chlodwig przyjął chrzest, dzięki czemu zyskiwał poparcie katolickiej ludności podbijanych terenów.

W zakresie ustroju społecznego w państwie Franków panowały silne więzy natury rodowej. Początkowo dużą rolę odgrywał wiec, w którym brali udział wszyscy zdolni do noszenia broni członkowie plemienia. Odbywał się on każdego roku w marcu i jednocześnie dokonywano wtedy przeglądu wojska, nazywano go polem marcowym. Wiec decydował o wojnie i pokoju a także o wyborze władcy, którego podnoszono na tarczy. Chlodwig starał się jednak ograniczyć znaczenie wiecu jedynie do roli dokonującego przeglądu wojska na rzecz własnych uprawnień. Dążył także do wyboru swego następcy jedynie spośród własnego rodu Merowingów. Ponadto Chlodwig uważał całą ziemię w państwie za swoją wyłączną własność, dlatego dzielił ją dowolnie między swych synów bądź tych, którzy zasłużyli na jego uznanie i laskę. Na dwór Chlodwiga składali się możni, którym nadawał ziemię. Państwo podzielono na jednostki administracyjne zwane ziemiami, w których zarządzał comes. Funkcję swą pełnił bezpłatnie, ale władca nadawał mu ziemię leżącą w granicach danego okręgu oraz prawo do pobierania 1/3 opłat sądowych. Comes przewodził też organowi sądowniczemu jakim był wiec. Instancją odwoławczą od wyroku wydanego przez wiec sądowy był sąd boży polegający zwykle na poddaniu skazanego jakiejś próbie, np. rozpalonego żelaza. Skarb władcy zasilany był opłatami sądowymi a także cłami i mytami. Ludność zobowiązana była też do zapewnienia kwatery i utrzymania podróżującemu królowi.

Głównym zajęciem ludności państwa Franków było rolnictwo. Dominowała wielka własność ziemska i system czynszowo-pańszczyźniany. Urzędnicy otrzymywali ziemię w użytkowanie co było formą zapłaty króla za ich pracę, nazywano te nadania królewskie beneficjami. Analogiczne nadania kościelne zwano precariami. Nadużycia urzędników spowodowały rozwój immunitetów sądowych i ekonomicznych, które przekazywały sądownictwo i pobieranie danin na rzecz króla w ręce pana feudalnego. Z czasem upowszechniło się na terenie państwa Franków zawierania komendacji a więc umowy między wasalem, będącym człowiekiem słabszym a seniorem. Wasal zobowiązywał się do określonych posług na rzecz seniora, w zamian za co ten oferował mu swą pomoc i opiekę.

Ze względu na rozwijające się rzemiosło na dworze królewskim regres przeżywały miasta w państwie Franków.

Kryzys państwa Franków i jego podział pomiędzy członków dynastii Merowingów przyniosła śmierć Chlodwiga w 511 roku. Rządzący państwem Merowingowie byli władcami słabymi, a władzę w poszczególnych ziemiach przejmowali urzędnicy - majorodomowie. Jednocześnie ze słabnięciem władzy królewskiej rosła w siłę pozycja i znaczenie majordomów. Spowodowało to, że w 687 roku majordom Pepin z Heristalu zjednoczył północno-wschodnie dzielnice kraju i przejął władzę w państwie Franków. Musiał walczyć z Fryzami i Alamanami zagrażającymi jedności państwa. Władzę po Pepinie przejął jego syn Karol Młot, który jednak sam nie objął tronu a osadził na nim w 721 roku będącego marionetką w jego rękach członka dynastii Merowingów. Na Akwitanię pozostającą poza zwierzchnictwem Karola Młota spadł najazd Arabów. W tej sytuacji na prośbę Akwitanii Karol Młot udzielił jej pomocy i w 732 roku pod Poitiers pokonano wojska arabskie. Karol Młot podzielił państwo między swych trzech synów, jednak w końcu całe państwo podporządkował sobie Pepin Krótki, który chcąc formalnie objąć tron w państwie zwrócił się w tej kwestii do papieża. Ze względu na zagrożenie Longobardów i konieczność znalezienia sojusznika papież zaaprobował Pepina jako króla państwa Franków. W 751 roku możni w obliczu wyroku papieża zgodzili się na obalenie Merowingów i koronację Pepina pochodzącego z dynastii karolińskiej. Już w 753 roku papież Stefan II prosił Pepina o pomoc w walce z Longobardami. W wyniku wyprawy podjętej przez Pepina w 754 roku usunął on Longobardów z terenu Włoch i przekazał wyzwolone terytoria papieżowi inicjując w ten sposób powstanie Państwa Kościelnego. Na skutek kolejnego zagrożenia napaściami Longobardów Pepin wyruszył z wyprawą w 756 roku i ponownie usunął niebezpieczeństwo grożące Rzymowi. Pepinowi udało się też wyprzeć z Galii Arabów. Pepin podzielił państwo między swych synów, jednak śmierć jednego z nich uchroniła kraj przed podziałem i rozdrobnieniem. Zanim jeszcze władzę w całym państwie Franków objął Karol, sytuację chciała wykorzystać Akwitania podnosząc bunt oraz ponownie Longobardowie. Karol szybko poradził sobie z buntem Akwitanii a wdawszy się w negocjacje z Longobardami szybko porzucił ten środek prowadzenia polityki. W 773 roku przerywając walki z Sasami na północnym Wschodzie udał się do Włoch. Szybko rozbił Longobardów a od broniącego się w Pawii króla longobardzkiego Dezyderiusza przyjął kapitulację, po czym pozbawił go tytułu królewskiego i przyjął go sam. Papieżowi potwierdził nadanie ojca i utworzenie Państwa Kościelnego, obiecał też poszerzenie jego granic. Po załatwieniu spraw w Italii musiał Karol znowu zająć się kwestią saską. Zdecydował się na prowadzenie systematycznego podboju tego kraju, którą to akcję rozpoczął w 779 roku. Przymusowa chrystianizacja Sasów prowadziła do ich buntów i powstań. Ostateczny podbój tych terenów zakończył się dopiero w 804 roku. Walki z Sasami uwikłały Karola w konflikt ze Słowianami serbołużyckimi i konieczność zorganizowania wypraw przeciwko nim w 782 i 789 roku. Bizancjum ustawicznie paktowało i intrygowało przeciwko Karolowi ze względu na jego obecność we Włoszech. Nadał on tytuł królewski we Włoszech swemu małoletniemu synowi Pepinowi. Analogicznie uczynił we wciąż buntującej się Akwitanii, gdzie tron oddał formalnie swemu synowi Ludwikowi. Wyprawa przeciwko Arabom na Półwysep Iberyjski w 778 roku zakończyła się niepowodzeniem, a rozpoczęta poprzez napaść Arabów na Akwitanię w 793 roku wojna trwała do roku 810 ale zakończyła się triumfem Franków.

Pełne sukcesów i zwycięskich wojen władanie Karola doprowadziło do ogromnego poszerzenia granic państwa oraz do wzrostu jego autorytetu i popularności. Karol sam zaczął zamyślać o tytule cesarskim, gdy papież Leon III przy okazji obchodów Świąt Bożego Narodzenia w 800 roku dokonał jego koronacji poprzez nałożenie mu na głowę diademu cesarskiego. Karol nie był zbytnio zadowolony z akcji papieża, ponieważ symbolizowała ona wyższość władzy papieskiej nad władzą świecką Karola a ponadto nie była zupełnie uzgodniona z Bizancjum, co spowodowało krytykę Konstantynopola i uznanie Karola jako cesarza dopiero w 812 roku.

Mimo wysiłków centralizujących państwo ogromna monarchia Karola nie była tworem jednolitym, stąd zachodziła obawa o jego przetrwanie jako całości. Obawy okazały się słuszne, bowiem po śmierci Karola w 814 roku władza przeszła na jego syna Ludwika, który utrzymał państwo w jedności przez trzydzieści lat. Kres państwu Karola Wielkiego dał traktat w Verdun z 843 roku dzielący je na trzy części pomiędzy synów Ludwika - Lotara, Ludwika i Karola. Dało to jednocześnie początek istnieniu organizmów politycznych, które w przyszłości miały przekształcić się w Francję i Niemcy. Władza Karolingów w części włoskiej wygasła w 888 roku a w zachodniej i wschodniej w X wieku.