KARPATY- znajdują się na południu Polski

Budowa geologiczna

-gromadzą się osady morskie na dnie zalegającego tutaj morza zwanego Tetydą

-pod koniec okresu kredowego mają tutaj miejsce pierwsze ruchy orogeniczne wypiętrzające ten teren

-formuje się trzon krystaliczny tworzony przez granitowe intruzje wepchnięte w osady mezozoiczne

-w trzeciorzędzie obszar ten zostaje wydźwignięty i sfałdowany

-powstałe fałdy i płaszczowiny nasunęły się od strony południowej i przewróciły się ponad trzonem krystalicznym

- coraz bardziej intensywnie zaczynają działać procesy erozyjne i denudacyjne

- w plejstocenie na obszarze tym formują się lodowce

- obecnie największy wpływ na rzeźbę ma wietrzenie

-Tatry zbudowane są z dwóch jednostek tektonicznych- krystalicznego trzonu (odporne granity i łupki krystaliczne) i skał osadowych budujących płaszczowiny (mało odporne wapienie i dolomity)

Rzeźba terenu

Rzeźba tatrzańska charakteryzuje się głównie:

-wysokimi szczytami i łańcuchami

-przełęczami

-obniżeniami

-zjawiskami krasowymi

-dolinami V i U - kształtnymi

-obszarami gołoborzy

-żlebami

Stosunki wodne

- Tatry odwadniane są przez system rzeczny Dunajca

- rzeki na tym obszarze posiadają duże spadki i często tworzą się na nich wodospady i bystrze

- na obszarze Tatr występuje ok. 40 jezior a największe z nich to Morskie Oko i Czarny Staw

Warunki klimatyczne

- pionowy gradient termiczny w Tatrach, oznaczający spadek temperatury wraz ze wzrostem wysokości, wynosi 0,6° na 100m

- średnie sumy opadów na tym obszarze wynoszą od 1400 do 1800 mm

- pogoda często ulega zmianie

- długo zalega tutaj pokrywa śnieżna

- charakterystyczny jest ciepły i suchy wiatr halny wiejący z południa

- często występują tutaj mgły i niskie chmury

- Tatry odznaczają się bardzo krótkim okresem wegetacyjnym

- pionowe zróżnicowanie klimatyczne na swoje odbicie w piętrowym ułożeniu roślinności

WYŻYNA KIELECKO - SANDOMIERSKA - znajduje się w południowo- wschodniej części Polski

Budowa geologiczna

-należy do wyżyn i starych górotworów Wyżyny Małopolskiej

-składa się z dwóch części: Gór Świętokrzyskich zbudowanych z kwarcytów, których najwyższym pasmem są Łysogóry oraz Wyżyny Kielecko - Sandomierskiej, którą budują wapienie, dolomity i piaskowce

Rzeźba terenu

- obszary zbudowane z twardych kwarcytów pokryte są ostrokrawędzistymi rumowiskami skalnymi zwanymi gołoborzami

- wzniesienia ciągną się w kierunku południowo-zachodnim

- liczne formy krasowe na tym obszarze

- występuje tutaj zjawisko odwrócenia rzeźby polegające na niezgodności rzeźby terenu z budową geologiczną, co jest skutkiem różnej odporności skał na czynniki erozyjne

Stosunki wodne

- doliny rzeczne przyjmują kierunek północno-wschodni tworząc kratowy układ

- często spotykane jest tutaj zjawisko kaptażu rzecznego będącego skutkiem działania erozji wstecznej; rzeka silniej erodująca przeciąga wody rzeki słabiej erodującej; rzeki te oddzielał kiedyś dział wodny, który w wyniku kaptażu został rozcięty

Warunki klimatyczne

- średnie sumy opadów wynoszą od 600 do 800 mm

- średnia temperatura na tym obszarze jest mniejsza o 2°C od średniej temperatury Polski

- okres wegetacyjny trwa tutaj ok. 200 dni

Szata roślinna

- najwyżej położone gołoborza porastają lasy jodłowe

- część terenu zajmują pola uprawne

- obszary lessowe zajmują zbiorowiska leśne składające się z buków, dębów i modrzewi

- na obszarze tym utworzono Świętokrzyski Park Narodowy

Gleby

- czarnoziemy

- mady

- piaski rzeczne

Bogactwa mineralne

- nieduże zasoby rudy żelaza

- nieduże zasoby rudy ołowiu

- wapienie i marmury

NIZINA MAZOWIECKO - PODLASKA- położona w środkowo- wschodniej części Polski w dorzeczu Wisły

Rzeźba terenu

- w jej krajobrazie nie spotyka się raczej jezior, moren czołowych itd.

- obszar odznacza się monotonną, płaską i rozległą powierzchnią

- występują tutaj wody artezyjskie

- osobliwością terenu są wydmy paraboliczne występujące na obszarze Kampinoskiego Parku Narodowego

Stosunki wodne

- rzeki na tym obszarze tworzą układ promienisty

- do ważniejszych rzek niziny zaliczamy: Pilicę, Wkrę, Narew, Wisłę, Bzurę, Biebrzę i Bug

Gleby

- bielice

- bagienne

- mady rzeczne

-ogólnie obszar odznacza się słabymi glebami

Warunki klimatyczne

- zaznaczają się cechy klimatu kontynentalnego

- obszar odznacza się ciepłymi latami, suchymi i mroźnymi zimami oraz dużymi amplitudami temperatury

- średnie sumy opadów wynoszą średnio 500 mm

- okres wegetacyjny trwa ok. 200 dni

Szata roślinna

- ważnym elementem tutejszej szaty roślinnej są sady

- obecnie lesistość niziny jest nieduża a występujące tu puszcze są pozostałością dawnych olbrzymich kompleksów leśnych

- utworzony został na tym obszarze Kampinoski Park Narodowy

POJEZIERZE SUWALSKIE - położone w północno-wschodniej części Polski, zaliczane do Pojezierza Mazurskiego

Budowa geologiczna

- położone jest na wyniesieniu Mazursko - Suwalskim

- budują je skały prekambryjskie, które pokrywają utwory plejstoceńskie (piaski, żwiry, gliny)

Rzeźba terenu

- charakterystyczna dla tego obszaru jest rzeźba młodoglacjalna

- pojezierze odznacza się dużymi deniwelacjami terenu sięgającymi do 100m

-jednym z podstawowych elementów krajobrazu są jeziora, z których ok. 200 ma powierzchnię powyżej 1 ha

Warunki klimatyczne

- pojezierze odznacza się klimatem umiarkowanym kontynentalnym

- charakterystyczne są długie, mroźne zimy, kiedy średnia temperatura powietrza wynosi -4°C oraz krótkie, ale upale lata ze średnią temperaturą wynoszącą +18°C

- okres wegetacyjny trwa ok. 180 dni

Gleby

- pojezierze odznacza się słabo urodzajnymi glebami

Szata roślinna

- obszar ten odznacza się dużą lesistością

- najczęściej w zbiorowiskach leśnych spotyka się sosny i świerki

ŻUŁAWY WIŚLANE- uważa się je za najmniejszą polską krainę

- zajmują powierzchnię ok. 2 tys. km2, z czego ok. 30% ma charakter depresji

Stosunki wodne

- na obszarze tym występuje duża ilość naturalnych i sztucznych cieków wodnych

- paradoksalnie jednak Żuławy mają poważne problemy z wodą pitną

Gleby

- 83% terenu zajmują żyzne mady rzecze

Florafauna

- nie występują tutaj zbiorowiska leśne

- przeważającymi użytkami są łąki i pola uprawne

- obszar jest siedliskiem licznych gatunków ptactwa wodnego

Warunki klimatyczne

- obszar odznacza się klimatem umiarkowanym morskim z łagodnymi i ciepłymi zimami oraz deszczowymi i chłodnymi latami

- średnie sumy opadów wynoszą od 500 do 600 mm

- często wieją tutaj bryzy

Degradacja środowiska przyrodniczego w Polsce

Degradacja środowiska mierzona jest za pomocą takich mierników jak:

- ilość zużytych nawozów sztucznych

- poziom zakwaszenia jezior, rzek i gleb

- szybkość eksploatacji zasobów leśnych a stopień ich odnawiania

- chronienie flory i fauny

- stopień zanieczyszczenia powietrza

- utylizacja odpadów

Obszary odznaczające się silnym zdegradowaniem to:

- Górnośląski Okręg Przemysłowy (GOP)

- port w Szczecinie i Gdańsku

- Mazowsze z Warszawą

- duże ośrodki przemysłowe

Najwięcej ścieków emituje przemysł:

- metalurgiczny

- energetyczny

- chemiczny

Województwa odznaczające się największą emisją zanieczyszczeń:

1) pyłowych

- śląskie

- dolnośląskie

- małopolskie

- wielkopolskie

2) gazowych

- śląskie

- łódzkie

- małopolskie

- dolnośląskie

- wielkopolskie

Obszary występowania klęsk ekologicznych:

- Górnośląski Okręg Przemysłowy (GOP)

- lasy w Górach Izerskich (Sudety)

- Lublińsko w Głogowskim Zagłębiu Miedziowym

GOP- GÓRNOŚLĄSKI OKRĘG PRZEMYSŁOWY

Zamieszkuje go ok. 2mln ludzi. Odznacza się bardzo silną degradacją środowiska.

Degradacja spowodowana jest głównie:

- wydobywaniem surowców mineralnych

- dużym przeludnieniem

- nadmiernym uprzemysłowieniem

- dużą uciążliwością niektórych gałęzi przemysłu

Problemy związane z wodą:

- obszar ten odznacza się deficytem wody

- położony jest na dziale wodnym oddzielającym dorzecze Wisły i Odry

- ścieki w przeważającej części trafiają do rzek

- nie ma wystarczającej ilości oczyszczalni

- w wyniku wydobywania surowców mineralnych następuje zapadanie się terenu i tworzą się leje depresyjne

Zanieczyszczenia powietrza:

- ok. 40% wszystkich zanieczyszczeń gazowych w Polsce

- ok. 30% wszystkich zanieczyszczeń pyłowych w Polsce

Zmiany ukształtowania terenu:

- nowymi formami wypukłymi są: hałdy, nasypy, kopce, groble

- nowymi formami wklęsłymi są: wykopy, wyrobiska, rowy, zapadliska

LEGNICKO - GŁOGOWSKI OKRĘG PRZEMYSŁOWY I TARNOBRZESKIE ZAGŁĘBIE SIARKOWE

Znajduje się w północno- zachodniej części Polski. W jego obrębie znajdują się Legnica, Lublin, Polkowice i Głogów.

Degradacja powierzchni terenu:

- wydobywanie surowców skalnych metodą odkrywkową

- duża część odpadów składowana jest na obszarach hałd i stawów osadowych

Zanieczyszczenie powietrza:

- gazy i pyły emitowane do atmosfery

- zwiększona ilość metali ciężkich w warzywach

Zanieczyszczenia wody:

- duże zanieczyszczenie wody wskutek działalności górniczej

- tworzenie się lei depresyjnych

- zjawisko stepowienia obszaru