Bałtyk to morze śródziemne w północnej części kontynentu europejskiego. Jest ono otoczone przez Półwysep Skandynawski oraz brzegi środkowej Europy i wschodniej ,pozostając w połączeniu z Wszechoceanem przez liczne ale wąskie cieśniny Danii: cieśninę Sund, oraz Mały i Wielki Bełt, także Kattegat i tymiż wodami Kattegatu oraz tzw. Skagerraku (nazwa pochodzi od trasy Skagen aż do Marstrand). Uwzględniając badania prowadzone przez Międzynarodowe Biuro Hydrograficzne w Księstwie Monaco z roku(1953) , to właśnie terytorium Morza Bałtyckiego zostało ograniczone tylko do linii biegnącej poprzez południowe krańce cieśnin: Sund z Wielkim i Małym Bełtem( cieśniny). Zazwyczaj jako granicę zachodnią Morza Bałtyckiego uznaje się progi w innych cieśninach Danii, a więc: Darsser (o głębokości około 15 metrów) w cieśninie Wielki Bełt, i Drogen (o głębokości około 7metrów) to cieśnina Sund.

Bałtyk jest jednym z młodych mórz Oceanu Atlantyckiego oraz najmłodszym w Europie. Rozwój Bałtyku był ściśle uzależniony od topnienia lodowca podczas zlodowacenia tzw. północnopolskiego a także podnoszenia się bądź obniżaniem terenu północnej Europy , jest to zjawisko izostazji inaczej równowagi pomiędzy pewnymi elementami skorupie ziemskiej.

12 tys. lat wstecz wody z topniejącego lodowca, wypływające z jego czoła, a więc od południowej. Norwegii, środkowej Szwecji a teraz ich odpowiednikiem są tzw. wały morenowe -Salpausselka, uformowały słodkowodne jezioro, które podczas dalszego łagodnienia klimatu a tym samym topnienia lądolodu oraz wynoszenia lądu (najszybciej miało to miejsce w Zatoce Botnickiej) to jezioro miało połączenie z Oceanem Atlantyckim poprzez duże jeziora w Szwecji. I tak oto 500 lat po owych procesach doszło do powstania zimnego Morze Yoldiowego , którego nazwa pochodzi od mięczaka - Yoldia Arctica. Topniejący przez wieki lądolód doprowadził do kolejnego wypiętrzania Skandynawii, a tego następstwem była strata połączenia z Oceanem Atlantyckim oraz powtórne przeobrażenie powstałego zbiornika- morza (miało to miejsce około 8 tys. lat wstecz) w jezioro, które zwano ancylusowym (kolejny gatunek ślimaka -Ancylus fluviata).

Jednocześnie nadal obniżały się południowe części tegoż jeziora ancylusowego , co sprawiło iż powstało powtórne połączenia zbiornika słodkowodnego z Atlantykiem poprzez cieśniny.

W ten oto sposób wykształciło się morze litorynowe (gatunek ślimaka -Littorina litorea), to morze zajmowało dużą powierzchnię oraz było bardziej zasolone niż obecnie. Z badań geologicznych można wnioskować., iż Bałtyk wiele razy zmieniał kształt oraz swoją powierzchnię. Z występowania złoża bursztynów okolice Grudziądza, czy na Kurpiach, można wnioskować, że morze sięgała dalej w głąb kraju, aż do górnej Wisły oraz do Mazur.

Obecny Bałtyk, powstały 2 tys. lat wstecz, ciągnie się na przestrzeni około 1300 km (54stopni N - 65stopni N). A zajmuje obszar 415,3 tys. km2, razem z cieśniną -Kattegat.

Cały Basen Bałtyku dzielimy na trzy najważniejsze baseny: tzw. Południowy (inaczej Bornholmski) rozciągający się od cieśniny Sund do półwyspu Rozewie, kolejny to Środkowy (inaczej Gotlandzki) ,który rozciąga się od archipelagu Wysp Alandzkich, tutaj jest tzw. Głębia Landsort, czy Głębia Gotlandzka oraz znana wyspa Gotlandia oraz trzeci basen- Północny (inaczej Botnicki) ,który obejmuje obszar Zatoki Botnickiej od Wysp Alandzkich (mamy tutaj wody słodkie, oraz słabe ruchy wód).

Bałtyk to morze płytkie szelfowym, prawie 80% powierzchni znajduje się na głębokościach pomiędzy 50 a 100 metrów, a zaledwie 2% ma mniej niż 200 metrów

Na dnie Bałtyku są głębie i płycizny , na przykład ławice: Ławica Słupska, czy Bornholmska lub Odrzańska. Średnia głębokość wód Bałtyku to 52,3 metra, zaś maksymalna (Głębia Landsort)to 459 metra.

Bałtyk jest morzem chłodnym. Temperatura jest uzależniona od położenia-szerokości geograficznej, oraz od stopnia zasolenia wody (i tak woda słabo zasolona szybciej zamarza). Temperatura w wodach południowej części Bałtyku wynosi od 0°C (zima) do 18°C ( lato), natomiast średnio w zatokach aż +22°C. Wody Zatoki Botnickiej oraz Fińskiej zamarzają w zimie. Wody północnego morza wkraczają w rejon koła polarnego Bałtyk był już cały skuty lodem , w latach: 1326,1459,1658 Ale ostatnio zamarza tylko północna część. Jest to związane ze zmianami klimatycznymi, oraz ruchliwością morza, każdego roku płynie po jego wodach około 7000 statków, poza tym do Bałtyku dostają się liczne ciepłe wody z dużych miast (, dla przykładu na wybrzeżu bałtyckim leży aż 7 kilku milionowych konurbacji miejskich, zatem morze jest zanieczyszczone( substancje ropopochodne), dlatego woda również nie zamarza , do tego jeszcze człowiek wykorzystuje lodołamacze, nie pozwalając morzu zamarznąć. Uwzględniając trudną wymianę wód pomiędzy Morzem Bałtyckim i Atlantykiem a także dopływ wody słodkiej rzekami to powierzchniowe wody mają niskie zasolenie, wynosi ono średnio 7promila .Zasolenie wód jest większe gdy większa głębokość ( nawet 15 - 17 promili) .Na Morzu Bałtyckim spotykamy także prądy morskie:

* powierzchniowy prąd wód słodkich (inaczej wody opadowej), który płynie w kierunku zachodnim,

* głębinowy prąd wód słonych, który przynosi bardzo słone wody morskie z basenu Morza Północnego,

* dryfy , które wywołują tzw. potok rumowisk skalnych, zazwyczaj jest to piasek i powstanie mierzei (ale na wybrzeżu południowym).

Brzegi Morza Bałtyckiego zostały wykształcone przez ruchy wód morskich, w zależności od budowy geologicznej terenu. I tak brzeg naszego Bałtyku dzielimy na 2 główne rodzaje:

* klifowy tam gdzie wody morza zbliżają się do wysoczyzn morenowych (z dominacją glin oraz głazów);

* wydmowy (jest niski oraz piaszczysty) tam gdzie są niskie tereny pradolin, czasami zabagnione.

Polskie wybrzeże nazywamy mierzejowo - zalewowymi.

Na Bałtyku są słabe ruchy wody morskiej, ponieważ fala pływowa z Morza Północnego, dochodzi tylko do płytkich ( 11 - 50 metrów głębokości), cieśnin duńskich. Wysokość pływów morskich na morzu wynosi 40 cm w cieśninie Kattegat, ale już 10 cm ( Zatoka Kilońska) i w granicach 5 - 2 cm na południowym wybrzeżu Bałtyku. Jeśli idzie o fale spowodowane wiatrem to osiągają nawet d 3 m. Największe takie fale Bałtyku osiągały ( w czasie sztormów 9 metrów wysokości). Bałtyk to akwen burzliwy.

Zlewisko Morza Bałtyckiego wynosi 1,7 mln km2˛ czyli jest cztery razy większe od obszaru morza. Do Bałtyku uchodzi blisko 250 rzek, które dostarczają rocznie około 470 km2 wody, najwięcej dostarcza rzeka: Newa, Wisła, rzeka Dźwina, czy Niemen oraz Odra.

Tereny zlewiska Bałtyku zamieszkuje około100mln ludzi, tutaj lokalizuje się 20% światowych obrotów handlowych i 15% światowego przemysłu. Niekorzystnym skutkiem intensywnego postępu gospodarczego są liczne zanieczyszczenia transportowane rzekami. Najgroźniejsze źródło zanieczyszczeń to ścieki komunalne oraz ścieki przemysłowe , także liczne odpady wyrzucane ze statków, czy odwierty w dnie morza aby wydobyć ropę naftową.

Wszystkie związki chemiczne , które dostają się do Bałtyku, wywołują zjawisko. użyźniania morza. A to prowadzi do wzrostu biomasy.. Wówczas zanika życia organizmów na dnie morza oraz dochodzi do powstania rejonów beztlenowych ( np. Głębia Bornholmska, Gotlandzka oraz Gdańska). Pustynie wodne zajmują około 10 %całego Morza Bałtyckiego.

Do Bałtyku dostają się również tzw. związki syntetyczne , produkty ropopochodne, pierwiastki promieniotwórcze i liczne bakterie.

Rocznie to około 700 tysięcy. ton szkodliwego azotu oraz 620 tysięcy. ton związków fosforu. Niestety dużo zanieczyszczeń jest z Polski. Skutek zanieczyszczeń wód morskich to zachwianie równowagi biologicznej. Aby ukrócić degradację środowiska powołano w 1973 r. Konwencję Gdańską, zaś w 1974 roku Konwencję Helsińską.

Ponadto liczne instytucje czy organizacje prowadzą badania mające na celu ochronę wód, zaś państwa bałtyckie starają się poprawić gospodarowanie ściekami i odpadami.

* Znaczenie wód Bałtyku:

* dla rozwoju handlu miedzy państwami

* dla rozwoju rybołówstwa oraz rybactwa

* dla rozwoju przemysłu produkującego statki(stoczniowego)

* dla wydobywania bogatych złóż ropy naftowej z dna Bałtyku na przykład platforma Petrobaltic

* dla szerzenia rozwoju turystyki światowej

Państwa położone nad Bałtykiem, z dostępem do morza to:

* Dania

* Estonia

* Finlandia

* Litwa

* Łotwa

* Niemcy

* Polska

* Rosja

* Szwecja

Główne wyspy Bałtyku to:

* Bornholm

* Gotlandia

* Hiuma

* Olandia

* Rugia

* Sarema

* Uznam

* Wolin

* Wyspy Alandzkie

Największe zatoki Bałtyku:

* Zatoka Botnicka

* Zatoka Fińska

* Zatoka Gdańska

* Zatoka Pomorska

* Zatoka Ryska

* Zalew Kuroński

Główne rzeki mające ujście do Morza Bałtyckiego:

Łotwa

* Dźwina

Estonia

* Narwa

* Rosja

* Newa

* Pregoła

Litwa

* Niemen

Polska

* Odra

* Wisła

* Pasłęka

* Radunia

* Reda

* Łeba

* Słupia

* Wieprza

* Parsęta

* Rega

Niemcy

* Peene

*Warnow

* Trave

Najważniejsze porty Morza Bałtyckiego to:

W Polsce: Gdańsk i Szczecin

W Danii: Kopenhaga

W Szwecji: Sztokholm i Malmö

W Estonii: Tallinn

Na Litwie: Kłajpeda

W Rosji: Kaliningrad i Sankt Peterburg

W Niemczech: Rostock, oraz Lubeka, Kilonia czy Flensburg

Ważniejsze półwyspy Morza Bałtyckiego to:

* Mierzeja Helska

* Mierzeja Kurońska

* Mierzeja Wiślana

Fauna Morza Bałtyckiego jest raczej uboga, głownie spotykamy tutaj:

Wśród ryby są:

* dorsze

* makrele

* śledzie

* łosoś( słynny norweski)

* flądry

* szproty

Wśród ssaków są:

* foki szare

* morświny

Mniej licznie są reprezentowane dodatkowo: z bezkręgowców to omuliki oraz rogowce, czy sercówki, lub płaskołązy, ze skorupiaków to: przede wszystkim krewetki, czy podwoje, oraz laskonogi wielkie, wśród jamochłonów to chełbia modra, jeszcze rybitwy, liczne mewy, i glony (a więc zieleńce i brunatnice, oraz kransnorosty, i tzw. trawa morska zwana tasiemnicą.