Owady jest to gromada stawonogów, która należy do typu sześcionogich. W literaturze odnaleźć można opis około miliona owadów, ale grupa ta z całą pewnością jest znacznie liczniejsza.

Przedstawiciele owadów różnią się od siebie wieloma cechami, ale ich ciało jest zasadniczo zbudowane z trzech elementów. Jest to głowa, tułów i odwłok. Odnóża głowowe przekształcają się w narządy zmysłu- czyli czułki oraz części aparatu gębowego. Na każdym z segmentów znajdują się także odnóża kroczne, nie ma odnóży odwłokowych. Na tułowiu umieszczone są także dwie pary wyrostków (skrzydła).Budulcem szkieletu zewnętrznego jest chityna.

      • Układ pokarmowy- składa się z jelita przedniego, środkowego i tylnego. Jelito przednie dzieli się na następujące elementy: gardziel, przełyk, wole, żołądek żujący. Jelito środkowe zbudowane jest z żołądka trawiącego oraz jelita cienkiego. Natomiast ostatni element jelita buduje jelito grube oraz odbytowe.
      • Układ oddechowy- zbudowany jest z systemu rurkowatych tchawek, które przenikają całe ciało oraz oplatają wszystkie narządy wewnętrzne. Owady oddychają tylko i wyłącznie tlenem atmosferycznym.
      • Układ wydalniczy- tworzą go cewki Malpighiegi, które otwierają się do układu pokarmowego.
      • Układ krwionośny ma budowę otwartą. Składa się z położonego po stronie grzbietowej serca oraz zespołu naczyń obwodowych i zatok.
      • Układ rozrodczy- u samców są to parzyste jądra, u samic- jajniki.

Świat owadów jest niezwykle bogaty i różnorodny. Przedstawiciele tej grupy opanowali niemalże wszystkie środowiska lądowe kuli ziemskiej.

Znaczenie owadów jest bardzo duże. Wśród nich wyróżnia się formy wolno żyjące, pasożytnicze, roślinożerne, drapieżne i inne. Mogą one w istotny sposób zmieniać szatę roślinną i wpływać na skład fauny. W związku z tym wywierają także wpływ na gospodarkę człowieka. Mogą bowiem powodować rozmaite straty jak i korzyści. Owady- szkodniki to przede wszystkim mszyce, stonka ziemniaczana, gzy, osnuja gwiaździsta. Istnieje także duża grupa owadów, która pasożytuje na człowieku. Część owadów przenosi zarazki groźnych chorób- dżumy, żółtej febry, śpiączki czy tyfus.

Z drugiej strony istnieje także spora grupa, która pełni bardzo pożyteczną rolę. Plony wielu upraw uzależnione są wręcz od zapylenia kwiatów przez owady. Niektóre owady zostały wręcz udomowione i stały się zwierzętami hodowlanymi- jak pszczoły. Przedstawiciele pewnych gatunków są wykorzystywane w przemyśle farmaceutycznym, na przykład chrząszcz majka lekarska dostarcza substancji niezbędnej przy produkcji wielu leków.

Należy także wspomnieć o owadach saprofagicznych. Spełniają one zadania sanitarne- niszczą szkodniki. Owady żyją też w glebie- i bierze udział w procesie glebotwórczym. Dzięki nim gleba jest spulchniana i przewietrzana.

PODSTAWOWE RZĘDY GROMADY OWADÓW

        • JĘTKI- rząd ten liczy około 2 tysięcy gatunków; dorosłe formy żyją bardzo krótko- od kilku godzin do kilku dni; składają jaja do wody, po czym umierają;
        • WAŻKI- rząd ten obejmuje około 6500 gatunków; charakterystyczną cechą budowy jest krótki tułów i wydłużony odwłok; przeważająca liczba gatunków spotykana jest w krajach tropikalnych;
        • MODLISZKI- należą one do nadrzędu prostoskrzydłych; znanych gatunków jest około 2 tysięcy; w Polsce występuje tylko jeden gatunek- modliszka zwyczajna; modliszki cechują się wydłużonym ciałem, które ma oryginalne kształty; ubarwienie jest bardzo różnorodne, a jego podstawową cechą jest ochrona; duże gatunki polują na małe kręgowce; zdarza się nawet kanibalizm;
        • TERMITY- SA to tak zwane owady społeczne; tworzą i żyją w społeczeństwach charakteryzujących się bardzo dużym stopniem organizacji; wyróżnia je polimorfizm oraz podział na kasty; we wszystkich pracach uczestniczą robotnice oraz żołnierze- które dbają głównie o bezpieczeństwo gniazda; po stracie królowej / króla robotnica lub żołnierz odżywiają się pokarmem osobników płciowych; uzyskują one w ten sposób zdolność do rozrodu; ciekawostką jest to, że gniazdo termitów może być wykonane z różnych surowców, zawsze jednak jego wytrzymałość jest ogromna; bardzo często są odpowiedzialne za szkody w lasach, niszczą drewniane meble i obiekty;
        • PROSTOSKRZYDŁE- są to owady o niezupełnym przeobrażeniu; znanych jest około 20 tysięcy gatunków; przeważająca ich liczba ma zdolność do wydawania dźwięku oraz "słyszenia"
        • SKORKI- rząd ten liczy około 1200 gatunków; prowadzą nocny tryb życia; występują w różnorodnych środowiskach;
        • WSZY- rząd ten liczy około 300 gatunków; są to pasożyty; samice składają dziennie od kilku do kilkunastu jaj; owady i larwy odżywiają się krwią; na człowieku pasożytuje wesz ludzka oraz mendoweszka; wesz ludzka powoduje wszawicę, przenosi także zarazki duru plamistego;
        • PCHŁY- są to owady bezskrzydłe; ich wielkość wynosi zazwyczaj do 3 mm; należą one do pasożytów zewnętrznych ssaków oraz ptaków; odżywiają się krwią; roznoszą niektóre choroby- na przykład dżumę; przenoszą pasożyty;
        • PLUSKWIAKI- należą do nadrzędu owadów uskrzydlonych; wiele gatunków jest szkodnikami roślin uprawnych; pasożytują na zwierzętach i roślinach; do pluskwiaków zalicza się dwa rzędy: równoskrzydłe i różnoskrzydłe; część pluskwiaków równoskrzydłych jest groźnymi szkodnikami, jak mszyce czy czerwce; pluskwiaki różnoskrzydłe pasożytują na człowieku, zwierzętach i roślinach;
        • CHRZĄSZCZE- jest to najliczniejszy rząd owadów; znanych i opisanych jest około 450 tysięcy gatunków; większość z nich jest drapieżna; spełniają także pożyteczną rolę- na przykład biedronka, biegacz; niektóre gatunki wyrządzają jednak poważne szkody- jak stonka ziemniaczana, wołek zbożowy kornik;
        • MOTYLE- jest to rząd owadów uskrzydlonych; liczy on około 140 tysięcy gatunków; postacie dorosłe żywią się nektarem kwiatów i sokami roślin (biorą tym samym udział w zapylaniu); są bardzo żarłoczne, dlatego mogą powodować poważne straty; występują prawie na całej kuli ziemskiej;
        • MUCHÓWKI- należą do rzędu owadów o zupełnym przeobrażeniu; dotychczas opisano około 122 tysięcy gatunków; charakterystyczną cechą jest brak tylnych skrzydeł, które w wyniku procesu ewolucji przekształciły się w błonkowate twory; twory te pomagają jednak stabilizować lot; wiele gatunków muchówek to groźne szkodniki roślin; duża ich liczba odgrywa negatywną rolę w przenoszeniu wirusów i powoduje epidemie (komary, muchy tse-tse, moskity);
        • BŁONKÓWKI- jest to rząd owadów, który należy do podgromady uskrzydlonych; obecnie jest znanych około 150 tysięcy gatunków; cały rząd cechuje się znacznym zróżnicowaniem swoich przedstawicieli; dość powszechnie u błonkówek występuje dzieworództwo i przemiana pokoleń; ciekawostką jest występowanie poliembrionii- czyli wielozarodkowości (zjawisko to polega na tym, że z pojedynczej zygoty wykształca się większa niż jeden ilość zarodków); są to owady lądowe; mają one bardzo dobrze rozwinięte instynkty oraz wysoko zorganizowane życie społeczne; przedstawiciele tego rzędu spełniają wiele funkcji w życiu gospodarczym- miododajna pszczoła; zapylanie kwiatów; odgrywają dużą rolę w walce ze szkodnikami; wśród błonkówek występują także szkodniki;

PRZYKŁADY OWADOW ORAZ ICH ROLA

    • biedronka, zwana siedmiokropkową oraz "bożą krówką"; larwy są bardzo pożyteczne, ponieważ niszczą mszyce;
    • pszczoła miodna- żyje ona w bardzo dobrze zhierarchizowanych pszczelich rodzinach; rozwój ewolucyjny pszczoły miodnej wiąże się z ewolucją roślin typu okrytozalążkowego; początkowo udomowianiem pszczół zajmowano się w Afryce, na Bliskim Wschodzie, w Europie; pszczoła miodna zajmuje konkretną, ściśle określoną pozycję w rodzinie; najważniejszą rolę pełni pszczoła-matka, której rola polega na przedłużaniu gatunków; w ulu pracują robotnice, które zajmują się między innymi czyszczeniem pszczelich komórek, przeróbką surowców pokarmowych na miód czy obroną gniazda w sytuacji zagrożenia;
    • mrówka- istnieje około 160 gatunków; żyją w różnych warunkach; gniazda budują w ziemi; pod kamieniami czy w próchniejących drzewach; mrówka faraona
    • jedwabnik morwowy- jest to motyl, który pochodzi z rodziny jedwabnikowatych; wywodzi się on z kontynentu azjatyckiego; hoduje się go w celu uzyskiwania przędzy; samica jedwabnika składa kilkaset jaj, z których następnie wylęgają się gąsienice; gąsienice są bardzo żarłoczne, ich pokarmem są przede wszystkim liście morwy; po miesiącu gąsienice otaczają się kokonem z jedwabnej nici;
    • trzmiel- znanych jest około 200 gatunków trzmieli, w Polsce- kilkadziesiąt; trzmiele odżywiają się nektarem kwiatowym; żyją w organizacji, ale tylko jednorocznej; zakładają one gniazda w ziemi, z nadejściem zimy giną ( udaje się przeżyć zapłodnionym samicom);
    • stonka ziemniaczana- zwana jest także żukiem z Kolorado; jest to uciążliwy szkodnik, który atakuje przede wszystkim uprawy ziemniaków; stonkę ziemniaczaną bardzo łatwo poznać- jest to centymetrowej długości owad, którego ciało pokrywają czarne pasy na żółtym tle; larwy oraz formy dojrzałe żerują na liściach ziemniaczanych, prowadzą do zupełnego zniszczenia rośliny; bardzo często występuje na skalę masową; do walki ze stonką ziemniaczaną wykorzystuje się środki chemiczne;
    • komar- jest to owad z rodziny komarowatych; przenosi zarazki różnych chorób; powszechnie spotykanym przedstawicielem jest trzmiel ziemny ( w Polsce znajduje się on pod ochrona);
    • szerszeń- owad ten należy do rzędu błonkówek; szerszeń jest najpopularniejszym przedstawicielem osowatych w naszym kraju; owady te żyją w zorganizowanych społeczeństwach; gniazda budują przede wszystkim w norach, dziuplach; odżywiają się innymi owadami, owocami; wyrządzają dość duże szkody w sadownictwie; stanowi także zagrożenie dla zdrowia i życia człowieka; szerszenie zwalczane są przede wszystkim poprzez niszczenie gniazd;
    • plusknia- zwany jest także poziomczakiem, jagodziakiem; jest to owad, który należy do rodziny tarczówkowatych; charakteryzuje się żółtą lub brunatną barwą; odżywia się przede wszystkim sokami roślin oraz owadów; wydziela przykry zapach;
    • mklik mączny- jest to motyl, który pochodzi z Ameryki Północnej; spotkać go można w takich miejscach jak młyny, spiżarnie, piekarnie; żerują przede wszystkich na produktach pochodzenia mącznego; powodują znaczne szkody;