Okulistyka - nazwa tej gałęzi medycyny pochodzi od łacińskiego oculus = oko , nosi też nazwę oftalmologii od greckiego ophtalmos = oko. Jest to dział medycyny zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób narządu wzroku.

Widzenie jest bardzo złożonym procesem wymagającym użycia wyspecjalizowanego organu. Jest nim oko, którego budowa zostanie scharakteryzowana poniżej. Składa się ono z wielu części, z których każda spełnia określone funkcje i jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania całości organu. Najważniejsze części oka to: oczodół, powieki i aparat łzowy, spojówka, mięśnie poruszające gałką oczną i gałka oczna. To właśnie ten ostatni element umożliwia widzenie. Gałka oczna jest chroniona oczodołem (45 mm głębokości, 30 cm3 objętości), w którym znajdują się również gruczoł łzowy, naczynia krwionośne, nerwy i mięśnie zewnętrzne oka. W oczodole znajduje się także tłuszcz, który spełnia dodatkową funkcję ochronną. Poprzez górną część oczodołu, a dokładniej przez kanał wzrokowy, przechodzą nerw wzrokowy i tętnica oczna, zaś szczelina oczodołowa górna jest miejscem, przez które przechodzą nerwy czaszkowe. Kolejnym elementem zapobiegającym uszkodzeniu oka są powieki. Poruszają się za pomocą dźwigacza powieki górnej oraz dwóch mięśni tarczkowych, jak również za pomocą mięśnia okrężnego oka, znajdującego się pod skórą powiek. Swój dopasowany do gałki ocznej kształt zawdzięczają tarczkom (wyposażonym w gruczoły Meiboma), których budulcem jest tkanka łączna. Dodatkowe zabezpieczenie stanowią rzęsy (100 do 150). Powieki pozwalają na nawilżenie spojówki i rogówki łzami, których nadmiar trafia do punktów łzowych, a potem do nosa za pośrednictwem kanalików łzowych i woreczka łzowego. Oprócz gruczołu łzowego w oku występują także gruczoły łojowe Zeissa i gruczoły Molla (wydzielające pot). Na spodzie powiek znajduje się błona śluzowa zwana workiem spojówkowym, której część pokrywa również gałkę oczną. Jest ona bardzo elastyczna, dzięki czemu możemy poruszać gałką oczną. W miejscu przejścia z powieki na gałkę oczną tworzy załamki dolny i górny. Może być słabo lub silnie unerwiona i w zależności od tego różnie reaguje na dotyk i ewentualne zabiegi.

Gałka oczna może się poruszać dzięki sześciu mięśniom zewnętrznym. Wśród nich wyróżniamy dwa mięśnie skośne (górny i dolny) oraz cztery mięśnie proste (zewnętrzny, wewnętrzny, dolny i górny). Te pierwsze pozwalają na obracanie gałki ocznej w dół, w stronę nosa i na zewnątrz (mięsień górny) oraz w górę i na zewnątrz (mięsień dolny). Ponadto aby gałka oczna mogła prawidłowo się poruszać, niezbędne jest jej odpowiednie ukrwienie i unerwienie. W przypadku nawet niewielkich nieprawidłowości może wystąpić zez lub zakłócenia widzenia. Mięśnie proste są umocowane w dwóch miejscach: jednym z nich jest pierścień ścięgnisty położony w górnej partii oczodołu; w przedniej części oczodołu przyczepy znajdują się blisko rąbka i leżą prostopadle do siebie.

Budowa oka

Przeciętnej wielkości gałka oczna ma wymiary: objetość=6,5cm3, masa=7g. Wyróżnia się dwie osi oka:

Przednio-tylną = średnio 25mm długości,

Pozioma = średnio 23mm długości.

Gałka oczna składa się z następujących elementów:

  1. twardówka - tzw. białko oka; jest biała, nieprzezroczysta, posiada niewielką ilość naczyń krwionośnych i ma różną grubość w zależności od miejsca (od 0,3 mm z przodu do 1,3 mm z tyłu oka przy pochewce nerwu wzrokowego)
  2. tęczówka - tak nazywamy przednią część błony naczyniowej oka, której cechą charakterystyczną jest różnorodne zabarwienie - może być niebieska, szara, brązowa lub zielonkawa. Powierzchnia tęczówki pokryta jest okrężnymi bruzdami i promienistymi zagłębieniami. Centralną część tęczówki zajmuje źrenica - czarny otwór o zmiennej szerokości w zależności od różnic w natężeniu światła, co pozwala chronić oko. Jeśli dana osoba cierpi na wadę refrakcji, zwężenie źrenicy pozwala zwiększyć ostrość widzenia.
  3. ciało rzęskowe - znajduje się pod twardówką i tak jak tęczówka, stanowi część błony naczyniowej oka. Składa się z mięśni gładkich, wyrostków rzęskowych i wiązadełek Zinna podtrzymujących soczewkę. Wyrostki rzęskowe wytwarzają ciecz wodnistą, od której zależy właściwe ciśnienie w oku. Dzięki ruchom mięśni soczewka zmienia kształt, co pozwala na akomodację, czyli dostosowanie widzenia do odległości. Ciało rzęskowe jest bardzo dobrze ukrwione.
  4. rogówka - twór kształtem przypominający wycinek kuli przytwierdzony do twardówki.

+ średnica pozioma rogówki - 12 mm,

+ średnica pionowa rogówki - 11 mm.

W rogówce wyodrębnia się cieńszą część centralną o średnicy 4mm i regularnej budowie kulistej oraz grubszą prawie dwa razy część poboczną, rąbkową. Część centralna nosi nazwę: część optyczna.

Rogówkę buduje pięć warstw:

- nabłonek,

- blaszka graniczna przednia = błona Bowmana,

- istota właściwa= miąższ,

- blaszka graniczna tylna = błona Descemeta

- śródbłonek = najgłębiej położona warstwa.

Rogówka jest przezroczysta, nieunaczyniona, odżywiana jest dzięki naczyniom rąbka rogówki, płynowi komory przedniej i w niewielkim stopniu dzięki łzom. Dzięki dużemu unerwieniu rogówka reaguje natychmiast łzawieniem i bólem na dostanie się do niej ciała obcego. Łzy wymywają zanieczyszczenia na rogówce. Rogówka nie tylko chroni oko przed obcymi ciałami, ale załamuje promienie świetlne. Jest ona ważnym elementem układu optycznego. Wady jej budowy są przyczyną wad refrakcji.

  1. naczyniówka - to tylna część środkowej błony naczyniowej oka, której podstawową funkcją jest odżywianie siatkówki. Jak można wywnioskować z nazwy, naczyniówka zbudowana jest głównie z naczyń krwionośnych, ponadto w jej skład wchodzą włókna elastyczne, tkanka łączna i komórki barwnikowe.

6. siatkówka - błona oka położona najbardziej wewnątrz gałki ocznej. Jest ona słabo połączona z podłożem, jedynie w pobliżu ciała rzęskowego i nerwu wzrokowego mocniej przylega do naczyniówki. Od wewnątrz naciska na nią ciało szkliste oka, od zewnątrz sąsiaduje z naczyniówką. Siatkówka jest zbudowana z dziesięciu warstw. Jej grubość szacuje się na od 0,15 do 0,18 mm. Ma ona różowo-czerwoną barwę.

Na tylnym biegunie oka leży dołek środkowy - beznaczyniowa przestrzeń siatkówki, w obrębie plamki żółtej. Dołek środkowy stanowi niewielkie zagłębienie, które ma możliwość bardzo ostrego widzenia. Na dnie oka leży również tarcza nerwu wzrokowego. Leży ona około 2mm od plamki, bliżej nosa. Ma wygląd maleńkiego, różowo-żółtawego krążka. Ma średnicę około 1,5mm. Tarcza nerwu jest miejscem, w którym zbierają się nerwy biegnące z siatkówki i łączą się współtworząc nerw wzrokowy. Nerw ten wychodzi przez specjalny otwór w kostnym oczodole i przechodzi do jamy czaszki, aby przekazywać bodźce z oka do mózgu. Po drodze nerwy wzrokowe z obu gałek ocznych po części się krzyżują.

W komórkach światłoczułych budujących siatkówkę zachodzi szereg procesów biochemicznych oraz fizycznych, dzięki którym bodziec świetlny jest przetwarzany na bodziec o charakterze nerwowym (elektryczny). W tak powstałej formie bodziec jest przekazywany do ośrodków wzrokowych umieszczonych w korze mózgu, w jego tylnej części. Za procesy przetwarzania bodźca świetlnego na elektryczny, możliwy do przetransportowania do mózgu, odpowiadają pręcikiczopki. W siatkówce znajduje się średnio około 7 milionów czopków oraz 130 milionów pręcików. Najwięcej czopków jest w dołku środkowym, odzienie ma ani jednego pręcika. Liczba czopków wzrasta bliżej obrzeży siatkówki. Czopki odpowiadają przede wszystkim za widzenie kształtów i rozpoznawanie barw przy dobrym oświetleniu. Pręciki mają wyższą czułość na światło, pozwalają widzieć kontury obserwowanych przedmiotów przy słabym oświetleniu. Oznacza to, że dzięki widzeniu obwodowemu mamy możliwość orientować się w przestrzeni nawet przy małej ilości światła w otoczeniu a dzięki widzeniu plamkowemu mamy zdolność widzenia ostrego i dobrego rozpoznawania barw w świetle dziennym.

Dzięki połączeniom nerwowym pomiędzy siatkówką a układem odpowiadającym za ruch (mięśnie i szkielet) możliwe są pewne bezwarunkowe, odruchowe reakcje na nagłe zmiany natężenia światła albo na szybkie zbliżanie się jakiegoś obiektu w naszym kierunku. Odruchami takimi są mrużenie oczu, odwrócenie głowy od źródła ostrego światła czy nowo zauważonego, mogącego stanowić zagrożenie przedmiotu czy tez zasłanianie twarzy ręką.

7. ciało szkliste - wypełnia centrum oka, część między siatkówką i soczewką. Ciało szkliste wypełnia 2/3 całej objętości oka. Jest ono nieunerwioną ani nieunaczynioną galaretowatą substancją, która w około 99% składa się z wody. Jest ona odpowiedzialna za utrzymanie właściwego kształtu oka oraz za załamywanie wiązek światła. Ciało szkliste reguluje ciśnienie wewnątrzgałkowe, chroni inne elementy gałki ocznej w czasie wstrząsów i ruchu.

Ciało szkliste z wiekiem ulega zwyrodnieniom. Starsze osoby mogą przez to widzieć dziwne, ruchome plamki, nazywane potocznie latającymi muszkami. Poważnym zwyrodnieniem jest obkurczanie się ciałka szklistego a co za tym idzie odłączanie się go od tylnego bieguna gałki ocznej. Zaburzenia w strukturze ciałka szklistego występują u mniej więcej 35% ludzi, których wiek nie przekracza 40 roku życia. Odłączanie się ciała szklistego od tylnego bieguna oka jest zjawiskiem występującym u 6% pięćdziesięciolatków. Jednak aż 65% osób mających więcej niż 60 lat cierpi na tylne dołączenie ciała szklistego.

8. Soczewka - twór znajdujący się między tęczówką i ciałem szklistym, na przedzie gałki ocznej. Ma ona kształt dwuwypukłego krążka, przypominającego szkiełko zegarkowe. Jest przeźroczysta. Jej zadaniem jest załamywanie światła. Zewnętrzną część soczewki stanowi włóknista torebka. W torebce znajduje się część korowa, miękka. U osób dorosłych, po dwudziestym roku życia powstaje jądro - twardsza część soczewki, która wraz z wiekiem zmienia barwę na żółto-brunatną i coraz bardziej twardnieje. Może to być przyczyną powstawania u starszych osób krótkowzroczności soczewkowej. Starsze osoby mogą przez to mieć również problemy z widzeniem barwy niebieskiej.

Soczewkę utrzymują we właściwym położeniu wiązadła, które biegną promieniście między torebką soczewki a okrężnie leżącym ciałem rzęskowym. Możliwe są dzięki temu zmiany uwypuklenia soczewki. Następuje w razie potrzeby jej spłaszczanie i uwypuklanie. Jest to zjawisko akomodacji oka, czyli umiejętność przystosowania układu optycznego do widzenia przedmiotów znajdujących się w różnej odległości. U starszych ludzi zdolność do zmieniania kształtu soczewki ulega pewnej redukcji, stąd częsta nadwzroczność w starszym wieku.

Komora oka

Przednią komorę oka ograniczają tylna powierzchnia rogówki, przód torebki soczewki oraz przednia powierzchnia tęczówki. Z kolei pomiędzy ciałem rzęskowym i bokiem soczewki, za tęczówką, umiejscowiona jest tylnia komora gałki ocznej. Zarówno przednia jak i tylna komora oka jest wypełniona przez ciecz wodnistą, którą produkuje ciało rzęskowe. Ciecz wodnista początkowo zbiera się w tylnej komorze oka. Dalej przez szczelinę pomiędzy tęczówką i soczewką oraz przez źrenicę przechodzi do przestrzeni komory przedniej oka. Z komory przedniej część cieczy wodnistej zostaje wchłonięte przez tęczówkę, część zaś odpływa poprzez kąt przesączania do żył wodnych, a dalej do żylnych twardówkowo-nadtwardówkowych splotów, przez które opuszczają oko. Jeżeli proces krążenia cieczy wodnistej w oku zostaje w jakiś sposób zaburzone, powoduje to niepożądane zmiany ciśnienia w gałce ocznej.

Refrakcja i wady refrakcji

Obserwacja działania gałki ocznej jako układu załamującego wiązki światła nasuwa nieodparte skojarzenie z pracą aparatu fotograficznego. Siatkówka jest jakby kliszą, na której odbija się obraz. Obiektyw to układ optyczny w oku. Siła załamywania wiązek światła przez oko określa się w dioptriach. Nazywa się ją refrakcją. Wiązka światła wpada do oka przez źrenicę. Jej droga do siatkówki prowadzi przez rogówkę, komorę przednią oka, soczewkę i ciało szkliste. Wszystkie te elementy tworzą układ optyczny oka. Jego głównym zadaniem jest załamywanie światła tak, aby na siatkówce powstał wyraźny obraz. Największe zdolności refrakcyjne ma rogówka (mniej więcej 2/3 mocy refrakcyjnej oka). Soczewka z kolei odpowiada za około 1/3 mocy refrakcyjnej oka.

Wady refrakcji powodują niemożność prawidłowego skupienia się promieni świetlnych na siatkówce. Wywołuje to krótkowzroczność i dalekowzroczność oraz astygmatyzm.

Miarowość - zjawisko nazywane również emmetropią, polegające na prawidłowym załamywanie promieni świetlnych w oku. Obraz jest odbierany jako wyraźny jedynie w przypadku, gdy odpowiednio załamane promienie świetlne padają na powierzchnię siatkówki.

Dno oka - tylna część gałki ocznej. W badaniu okulistycznym obserwuje się je za pomocą oftalmoskopu- specjalnego wziernika.

Plamka ślepa - nazywana inaczej plama Mariotte'a. Jest to miejsce na siatkówce pozbawione komórek światłoczułych. Jeżeli promień świetlny padnie na plamkę ślepą, nie zostanie on zarejestrowany. Jest to miejsce, z którego nerw wzrokowy wychodzi z gałki ocznej w kierunku mózgu.

Układ wzrokowy oka

Na proces widzenia składają się elementy widzenia fizycznego, ale i widzenie psychiczne = interpretacja bodźców odebranych przez oczy. Widzenie przebiega w trzech etapach:

  1. odebranie bodźca przez oko
  2. przewodzenie bodźca z gałki ocznej do kory mózgu
  3. rozpoznanie i interpretacja bodźca w mózgu.

Za prawidłowy przebieg tych etapów odpowiada układ wzrokowy złożony z gałki ocznej, dróg wzrokowych i z ośrodka korowego widzenia. Dzięki sprawności naszych oczu odbieramy około 80% informacji z otoczenia. Około 10% powierzchni kory mózgowej odpowiada za interpretację informacji wzrokowych.

FUNKCJONOWANIE OKA

Droga wiązki cząsteczek świetlnych przebiega od źrenicy przez rogówkę, przednią komorę oka, dalej przez soczewkę oraz ciało szkliste by na końcu dotrzeć do siatkówki zbudowanej z pręcików i czopków, w których bodziec świetlny zamieniany jest na w impuls nerwowy i przekazywany przez nerw wzrokowy do mózgu.

Promienie światła są skupiane na siatkówce dzięki złożonemu układowi optycznemu, na który składają się rogówka, soczewka oraz ciało szkliste. Odpowiednie skupienie wiązek świetlnych warunkuje prawidłową ostrość widzenia. Dzięki temu, że soczewka w razie potrzeby zmienia swój kształt na bardziej wklęsły albo wypukły, zmienia ona swoją moc optyczną i ogniskuje na siatkówce obraz przedmiotów, które znajdują się na różnych odległościach od patrzącego. Jest to zjawisko akomodacji.

Jeżeli oko nie ogniskuje światła w prawidłowy sposób na siatkówce, powstają wówczas wady wzroku.

Soczewka powoduje odwrócenie obrazu, jaki odbija się na siatkówce. Mózg uczy się w biegu życia odkodowywania impulsów nerwowych biegnących do niego z oczu. Niemowlę przez pierwsze dnia życia nie ma jeszcze wykształconej zdolności prawidłowego odczytywania obrazu i dlatego widzi wszystko na odwrót, do góry nogami. Po kilku miesiącach jednak jego mózg potrafi już automatycznie obracać obraz tak, żeby jego odczytanie było zgodne z rzeczywistym jego ułożeniem w przestrzeni.

Tęczówka pełni rolę tak zwanej przysłony aperturowej, która kurczy się w razie zwiększenia intensywności światła w otoczeniu. Skutkiem skurczów tęczówki jest zwężenie się źrenicy, które mieści się w zakresie pomiędzy 8mm w ciemnościach a 2mm w intensywnym świetle.

ODRÓŻNIANIE KOLORÓW

Oko ludzkie jest zdolne do odbierania tylko pewnego zakresu promieniowania świetlnego co związane jest w chemi-fizycznymi właściwościami struktur oka odpowiedzialnych za odbieranie bodźców świetlnych, zwłaszcza pręcików i czopków. Zakres światła widzialnego dla człowieka mieści się pomiędzy 400nm długości fali elektromagnetycznej (barwa fioletowa) a około 700 nm długości fali świetlnej (barwa czerwona), co odpowiada zakresowi tak zwanego okna optycznego. Długość fali świetlnej poniżej 400nm jest już ultrafioletem a promienie świetlne o długości fali większej niż 700nm należą do podczerwieni. Rogówka nie przepuszcza do wnętrza oka promieniowania spoza okna optycznego.

Rogówka ludzkiego oka nie wpuszcza do jego głębszych warstw promieniowania, którego długość fali nie mieści się w oknie optycznym. Przepuszczone przez rogówkę promieniowanie trafia na powierzchnię siatkówki, która dzięki komórkom światłoczułym różnie reaguje na różne długości fali świetlnej wywołując różne wrażenia wzrokowe. Czopki są mniej czułe na natężenie światła ale przy dobrym oświetleniu bardzo dobrze rozróżniają barwy. Największa czułość czopków jest przy 550nm. Pręciki nie rozróżniają tak dobrze barw ale dzięki większej czułości na małe nawet natężenie światła bardzo dobrze rozróżniają kontury obserwowanych obiektów przy słabym oświetleniu. Maksimum ich czułości wynosi średnio 510nm. Czopki odpowiadają za widzenie w dzień= widzenie fotopowe a pręciki za widzenie w mroku = widzenie skotopowe.

WIDZENIE W TRÓJWYMIARZE

Dzięki posiadaniu pary gałek ocznych ułożonych względem siebie równolegle możliwe jest ocenianie głębi obrazu, czyli odległości poszczególnych obserwowanych elementów od patrzącego na nie człowieka. Umożliwia to konwergencja, czyli takie ułożenie gałek ocznych przez ruchy odpowiednich mięśni, aby obie osie widzenia gałek podążały za zbliżającym się lub oddalającym się przedmiotem. Osie widzenia gałek ocznych przecinają się na obserwowanym przedmiocie. Kąt przecięcia się osi pozwala strukturom mózgu odpowiadającym za widzenie ocenić odległość obserwowanych przedmiotów.

Złudzenie optyczne

Złudzenia optyczne są zjawiskiem, które towarzyszą nam bardzo często w codziennym życiu. Zdarza się często, że to co wydaje się nam obrazem rzeczywistym wcale nim nie jest. Ulegamy złudzeniom optycznym dzięki specyfice naszego mózgu. Oczy działają niby dwie dokładne kamery detekcyjne. Odbierają mnóstwo obrazów, mnóstwa różnych bodźców świetlnych. Nie wszystkie z nich rejestrujemy świadomie. Mózg interpretuje docierające do niego z oka bodźce tak, aby obraz wydał się jakoś uporządkowany. Wybiera elementy w nim najistotniejsze. Jego ważną cechą jest to, że dopasowuje nowe bodźce, nowe obrazy, do tego, co już zna. Porównując nowe obrazy do tych, które już zna często upraszcza widzenie, co jest przyczyna złudzeń optycznych.

Ciekawe przykłady obrazów, w których wpatrywanie się powoduje złudzenia optyczne można znaleźć w wielu źródłach. W Internecie pobawić się swoim wzrokiem można dzięki planszom zawartym na stronach:

http://www.iluzje.prv.pl/

http://home.elka.pw.edu.pl/~dbogumil/optical/optical.htm

Obrazy wielu gęsto ułożonych okręgów mogą być odczytywane jako wirujące spirale. Wpatrywanie się w czarną plamkę otoczoną szarymi kręgami sprawia, że mamy złudzenie znikania tych kręgów. Jeżeli zakryjemy jedno oko ręką, to patrząc na jakiś punkt możemy nagle stracić go z pola widzenia. Będzie to oznaczało, że promienie odbite od tej plamy padły na naszą plamkę ślepą. To jedynie kilka przykładów złudzeń optycznych.

Wady wzroku

Krótkowzroczność i dalekowzroczność

Krótkowzroczność = łac. Miopia, to jedna z najczęstszych wad refrakcyjnych oka.

Krótkowzroczność przejawia się niewyraźnym widzeniem obiektów położonych daleko od obserwatora, z kolei dalekowzroczność, nazywana inaczej nadwzrocznością, polega na dobrym widzeniu obiektów leżących nawet bardzo daleko przy jednoczesnych problemach z widzeniem rzeczy znajdujących się blisko patrzącej osoby. Oba zaburzenia widzenia powodowane są niewłaściwym kształtem gałki ocznej- zbyt wydłużonym u krótkowidzów albo za krótkim u dalekowidzów, oraz zaburzeniami procesu zmiany kształtu soczewki. Wyróżnia się nadwzroczność małych dzieci, związaną z małym rozmiarem gałki ocznej dziecka, która z wiekiem zanika.

Przy krótkowzroczności promienie świetlne akomodowane są przed powierzchnią siatkówki.

Krótkowzroczność określa się na pewnej skali. Krótkowzroczność do -3 dioptrii określa się jako małą, pomiędzy -3 a -6 dioptrii jako średnią a wyższą niż -6 dioptrii jako wysoką.

Przy nadwzroczności i krótkowzroczności stosuje się szkła korekcyjne, które zwiększają ostrość widzenia. Przy nadwzroczności stosowane są soczewki wypukłe (+), które skupiają promienie świetlne. Krótkowidzowie noszą szkła wklęsłe (-), które rozpraszają promienie świetlne. Krótkowzroczność zmniejsza się poprzez zabiegi chirurgiczne, podczas których spłaszcza się rogówkę. Najczęściej krótkowzroczność powstaje u osób w okresie dojrzewania.

Nadwzroczność = hipermetopia

Nadwzroczność, inaczej nazywana dalekowzroczność, jest wadą bardzo częstą u ludzi. Wynika z wad refrakcji w gałce ocznej. Pojawia się, jeżeli oko ma za małą siłę łamania promieni świetlnych albo kiedy przednio-tylna oś gałki ocznej jest za krótka. Ponieważ z wiekiem słabnie elastyczność soczewek i sprawność mięśni rzęskowych, często u dobrze widzących wcześniej osób pojawia się tak zwana starczo-nadwzroczność.

Astygmatyzm = niezborność rogówkowa.

Jest to wada, której często towarzyszy krótko lub dalekowzroczność. Astygmatyzm jest to zaburzenie widzenia wywołane nieprawidłową krzywizną rogówki. Zamiast kształtu kulistego rogówka przyjmuje kształty zbyt spłaszczone. Oko nieprawidłowo ogniskuje wiązki światła. Obraz jest wówczas zniekształcony, obserwowane obiekty odbiegają swym kształtem od tego, jaki odczytywany jest przez siatkówkę astygmatycznego oka.

Częste są przypadki, kiedy chory na astygmatyzm patrzy na krzyżyk, to wyraźnie widzi tylko jedno z jego ramion, jedynie poziome albo pionowe. Dzieje się tak, ponieważ oko chorego ma dwie ogniskowe, poziomy promień gałki ocznej różni się długością od poziomej. Astygmatyzm tego rodzaju nazywany jest astygmatyzmem regularnym. Astygmatyzm koryguje się poprzez stosowanie specjalnych szkieł, tak zwanych szkieł cylindrycznych.

Oprócz astygmatyzmu regularnego istnieje astygmatyzm nieregularny. Powstaje on, kiedy z powodu urazów oka powierzchnia rogówki staje się nierówna. W astygmatyzmie nieregularnym występuje więcej niż dwie ogniskowe. Aby polepszyć widzenie osoby cierpiącej na ten rodzaj astygmatyzmu stosuje się soczewki kontaktowe albo żele okulistyczne, które wyrównują powierzchnię rogówki.

Zez

Zez jest to zaburzenie, w którym gałka oka "ucieka" w kierunku innym, niż drugie, prawidłowo funkcjonujące oko. Najczęściej nieprawidłowe ruchy mięśni ocznych kierują oko w stronę nosa lub na zewnętrzny bok. Takie zaburzenia w ruchu gałek ocznych powodowane są przede wszystkim dysfunkcją jednego z mięśni poruszających okiem. Ćwiczy się działanie zezującego oka zakrywając oko działające prawidłowo. Stosuje się szkła korekcyjne a przy braku poprawy konieczne są działania chirurgiczne.

Istnieją dwa rodzaje zeza: zez rozbieżny oraz o wiele częściej występujący zez zbieżny. Zez może występować w jednej gałce ocznej albo też obu oczu w sposób naprzemienny - raz w jednym raz w drugim oku. Najczęściej występuje on u dzieci, kiedy mięśnie gałek ocznych nie są jeszcze wystarczająco silne. W zezie obraz widziany jest jako podwójny. Chorzy, aby zminimalizować to zjawisko, starają się używać tylko jednej z gałek ocznych. Rozwija się wtedy zez naprzemienny. W zezie naprzemiennym ostrość widzenia jest najczęściej dobra. W zezie jednego oka oko zezujące widzi nieostro.

U dzieci zez pojawia się, ponieważ nie ma u nich jeszcze dobrych mechanizmów zapobiegających fuzji. Dzieje się tak na skutek chorób zakaźnych, różno-wzroczności oraz czynników psychicznych, które opóźniają fuzję. U dorosłych zez powstaje głównie z powodu niekorygowanego okulistycznie niedowidzenia, w wyniku powstania zaćmy, chorób siatkówki oraz uszkodzeń nerwu wzrokowego. Osłabione oko wyłączane jest wtedy z procesu widzenia. Oko to ustawia się wtedy w pozycji zeza zbieżnego.

Istnieją również zezy porażenne, które powstają w skutek chorób nerwów, które unerwiają mięśnie oka. Porażenia mięsni mogą powstać przy stanach zapalnych organizmu, zatruciach i chorobach układu nerwowego.

Zeza leczy się przede wszystkim za pomocą szkieł korekcyjnych. Należy zlikwidować ewentualne niedowidzenie. Szybkie rozpoczęcie leczenia zwiększa szanse jego wyleczenia. Należy leczyć przede wszystkim małe dzieci, u których fuzja jest kształtowana do szóstego roku ich życia. Oprócz badań korekcyjnych wykorzystuje się techniki leczenia ortoptycznego. Są to zestawy odpowiednio dobranych do indywidualnych potrzeb chorego ćwiczeń.

Leczenie zeza u dzieci starszych niż dziesięcioletnie jest już trudne. Często konieczne jest przerodzenie zabiegu operacyjnego, który przywraca prawidłowe ustawienie gałek ocznych.

Zez u osób dorosłych leczony jest przede wszystkim poprzez leczenie zaburzeń i chorób, które są jego przyczyną.

Daltonizm

Oko ludzkie potrafi zarejestrować jedynie część promieniowania słonecznego, jakie dociera do niego z otoczenia. Światło widzialne dla człowieka mieści się z tak zwanym oknie optycznym. Obejmuje ono światło o długościach fal pomiędzy 400nm a 700nm. Jest to zakres widma widzialnego pomiędzy fioletem a czerwienią, w którym zawarte są wszystkie rozróżniane przez nas barwy. Światło o długości fal niższej niż 400nm to niewidoczny dla nas ultrafiolet a dłuższe niż 700 nm to podczerwień, której również nie rejestrujemy. Nie widzimy również ani promieni X ani promieni gamma. Wielu ludzi cierpi na zaburzenia widzenia barw. Daltonizm jest to taka wada widzenia, która wiąże się z zaburzonym mechanizmem rozróżniania barw. Jako pierwszy zaburzenie to opisał angielski uczony, fizyk i chemik J. Dalton. Zauważył on, że u niektórych ludzi zawodzi rozróżnianie barwy zielonej i czerwonej. Daltonizm jest najczęściej wadą wrodzoną, ale może być również (dość rzadkie przypadki) skutkiem chorób i urazów przebytych w czasie życia człowieka. Jego przyczyną może być choroba siatkówki albo drogi wzrokowej. Jako wada wrodzona związana jest ona z genami recesywnymi, które znajdują się na chromosomie X. Z tego też powodu o wiele częściej ujawnia się u mężczyzn, którzy mają jeden chromosom X, niż u kobiet, które mają w genomie dwa chromosomy X. Na daltonizm cierpi około 8% populacji mężczyzn i jedynie 0,5% populacji kobiet.

Najczęstszą odmianą daltonizmu jest nieumiejętność rozróżniania barwy czerwonej od zielonej. Stąd też daltonizm nazywa się często ślepotą na czerwono-zieloną barwę. Istnieją jednak również inne zaburzenia odróżniania barw, na przykład daltonizm, w którym nie odróżnia się barwy fioletowej. Najrzadziej diagnozowane są zaburzenia rozpoznawania innych barw, między innymi koloru żółtego. Wyjątkowo rzadka jest odmiana daltonizmu, w której występuje całkowita niezdolność do widzenia barw. Wiąże się ona ze złym rozwinięciem czopków.

Cierpiący na daltonizm często nie zdają sobie z tego sprawy. Najczęściej dopiero specjalistyczne badania okulistyczne pozwalają wykryć daltonizm. Do badań tych używa się pseudoizochromatycznych barwnych tablic oraz przyrządu - anomaloskopu.

Aby wykryć daltonizm konieczne są specjalistyczne badania okulistyczne. Do ich wykonania używa się między innymi barwnych tablic, tak zwanych tablic pseudoizochromatycznych. Na tablicach za pomocą wielokolorowych plamek zapisane są liczby, które prawidłowo działające oko bezbłędnie odróżnia od tła innych plam barwnych. Oko osoby cierpiącej na daltonizm nie potrafi odczytać właściwej liczby. W razie potrzeby wykonuje się dokładniejsze badania za pomocą anomaloskopu. Pacjent podczas tego badania ma rozróżniać dwie barwy.

Osoby nieprawidłowo rozróżniające niektóre kolory nie mają prawa wykonywać pewnych zawodów, w których niezbędne jest bezbłędne rozpoznawanie barw. Nie mogą być zawodowymi kierowcami, maszynistami kolejowymi czy też lotnikami.

CHOROBY OCZY

Na prawidłowe funkcjonowanie oka wpływa dieta, w której powinny być zawarte wszystkie potrzebne składniki odżywcze. Witamina A pozwala na dobre widzenie przy słabym oświetleniu, ponieważ jest prekursorem barwnika występującego w pręcikach. Dlatego jedzenie warzyw zawierających witaminy, przede wszystkim marchwi, kapusty oraz owoców takich jak jagody pomaga zachować na długo sprawność widzenia. Zgodnie z niektórymi badaniami witamina C zmniejsza prawdopodobieństwo zachowania na zaćmę. Z kolei nadużywanie soli w diecie zwiększa ryzyko chorób oczu, przede wszystkim zaćmy.

Jaskra

Jaskra jest to choroba, w której rośnie ilość cieczy wodnistej, jaka zbiera się pomiędzy rogówką a tęczówką. W oku wzrasta niebezpiecznie ciśnienie i chorzy odczuwają ból w gałce ocznej. Pogarsza się ostrość widzenia a jeżeli jaskra nie jest prawidłowo leczona, może doprowadzić do utraty wzroku. Początkowe fazy jaskry leczy się zachowawczo, poprzez środki farmakologiczne. Podaje się leki zmniejszające średnicę rozwarcia źrenicy i zmniejszające wytwarzanie cieczy wodnistej. Chorzy powinni dbać o zdrowy tryb życia, unikać stresów i używek oraz ostrego słońca. Rozwinięta jaskra wymaga zabiegów operacyjnych, które polegają na poszerzaniu dróg, przez które może odpływać ciecz wodnista.

Zaćma = katarakta

Zaćmą nazywa się zmętnienie soczewki. Skutkiem tego zmętnienia jest bardzo niewyraźne widzenie, jakby za mgłą. Zaćma rozwija się przez długi okres czasu, początkowo nie dając żadnych objawów. Zaćmę usuwa się operacyjnie poprzez usunięcie zmętniałej soczewki ultradźwiękami albo poprzez zastosowanie metod kriochirurgii. Soczewkę zastępuje się jej plastykową protezą.

KRWOTOKI DO OCZODOŁU

Występują w przebiegu niektórych chorób ogólnych (hemofilia), w wyniku pęknięcia tętniaków lub żylaków oraz po tępych lub drążących urazach oczodołu. Wynaczynienia powodują wytrzeszcz gałki ocznej, utrudnienie lub całkowite zniesienie jej ruchomości oraz krwawe podbiegnięcie spojówek i powiek. W większości przypadków stosuje się leczenie zachowawcze.

WYTRZESZCZ OCZU

Wytrzeszcz oczu jest jednym z głównych objawów zmian chorobowych w oczodole polegające na nadmiernym wysunięciu gałki ocznej ku przodowi jedno- lub, częściej występujące, obustronne. Niekiedy następuje przemieszczenie gałki ocznej w kierunku poziomym lub pionowym.

Wytrzeszczowi towarzyszą często:

ograniczenie ruchomości oka

obrzęk i przekrwienie powiek oraz spojówek

bolesność samoistna lub w czasie poruszania okiem.

Istnieje również możliwość uszkodzenia rogówki wskutek jej wysuszenia w następstwie niedomykalności powiek oraz uszkodzenia nerwu wzrokowego.

Do przyczyn powstawania wytrzeszczu zalicza się:

zmiany w oczodole (nowotwory, stany zapalne ostre lub przewlekłe w obrębie oczodołu albo przechodzące z otoczenia, np. z zatok),

urazy kości czaszki,

rozszerzenia żył w oczodołach,

zmiany spoistości wiotkiej tkanki pozagałkowej nadczynności tarczycy (choroba Basedowa) oraz

przypadki znacznego stopnia krótkowzroczności.

Wyróżnia się wytrzeszcz oczu:

obustronny, którego główną przyczyną są choroby gruczoły tarczowego. Może on występować w postaci złośliwej, z dużym obrzękiem spojówki i utrudnieniem zamykania powiek, co stanowi częstą przyczynę ciężkiego uszkodzenia rogówki. Stan ten wymaga szybkiego leczenia przez internistę i okulistę;

jednostronny, powodowany najczęściej stanem zapalnym tkanek oczodołu. W tym przypadku poza wytrzeszczem występują obrzęk, zaczerwienienie oraz bolesność powiek i spojówek a także podwyższenie temperatury ciała. Konieczna jest więc szybka pomoc lekarska, gdyż zakażenia oczodołowe mogą szybko rozprzestrzeniać się, dając groźne dla życia powikłania ogólne. Inną, równie częstą przyczyną wytrzeszczu jednostronnego są nowotwory - łagodne lub złośliwe - wzrastające w oczodole. Niejednokrotnie konieczny staje się zabieg operacyjny;

uszkodzenie ściany tętnicy szyjnej wewnętrznej w obrębie zatoki jamistej powoduję powstanie tzw. wytrzeszczu tętniącego, pulsującego. Lekarze rozpoznają go poprzez wysłuchanie szmeru skurczowego, zanikającego po uciśnięciu tętnicy szyjnej po tej samej stronie. Konieczne jest tu leczenie operacyjne;

wytrzeszcz przepuszczający jest związany występowaniem żylaków w oczodole. Uwidacznia się on przy pochylaniu głowy, gdyż wówczas żylaki wypełniają się krwią i wypierają gałkę oczną ku przodowi. W tym przypadku stosuje się leczenie zachowawcze.

STANY ZAPALNE UKŁADU WZROKOWEGO .

  1. ZAPALENIE TKANKI OCZODOŁU

Zapalenie zatok przynosowych, zwłaszcza stany ropne, stają się często przyczyną stanów zapalnych w tkankach oczodołowych. Jeżeli nie zostanie ono zaleczone w odpowiednim momencie, może przejść w ropowicę oczu, która zachodzi poprzez drogi naczyń żylnych. Stany zapalne tkanki oczodołu charakteryzują się wytrzeszczem gałki ocznej, ograniczeniem jej ruchomości. Innymi objawami są wysoka gorączka, zaczerwienione i spuchnięte powieki oraz obrzęki spojówek oka.

Ropowica jest chorobą, której nie należy lekceważyć. Powikłania mogą być bardzo niebezpieczne. Jeżeli nastąpi zapalenie nerwu wzrokowego, może doprowadzić ono do całkowitej utraty wzroku. Może również dojść do zatorów w środkowej tętnicy siatkówki. Ropowicę leczy się silnymi antybiotykami. Przy dużej ilości ropy nagromadzonej w oku konieczny jest zabieg operacyjny polegający na nacięciu ropowicy.

C) OSTRE STANY ZAPALNE GRUCZOŁÓW ŁZOWYCH

Przyczyn zapalenia gruczołów łzowych najczęściej są zakażenia miejscowe albo ogólne. Najbardziej dokuczliwym dla pacjenta objawem jest silny ból górno-bocznej części powieki. Bardzo często bólowi towarzyszy silny obrzęk, który może spowodować nawet całkowite zamknięcie szpary oka. Wraz z wyżej wymienionymi objawami pojawiają się często bóle i wyraźne powiększenie przyusznych węzłów chłonnych. Stanów zapalnych gruczołów łzowych nie można lekceważyć, ponieważ nie leczone antybiotykami mogą przejść w formę przewlekłą.

C) STANY CHOROBOWE DRÓG ŁZOWYCH

Wrodzone wady dróg wyprowadzających łzy są bardzo rzadkie. Odnotowuje się jednak przypadki nieprawidłowości w budowie kanalików łzowych, kanału nosowo-łzowego oraz woreczka łzowego o charakterze wrodzonym. Zdarzają się również, choć stosunkowo rzadko, przypadki braku dróg wyprowadzających łzy. Wszystkie te zaburzenia wiążą się w ścisły sposób z wszelkimi nieprawidłowościami udrożnienia dróg łzowych.

O wiele częściej odnotowuje się stany zapalne dróg łzowych. Zapalenie może obejmować wnętrze kanalika łzowego ale może też dotykać również woreczka łzowego. Najbardziej niebezpieczne są stany zapalne o charakterze ropnym. Mogą być one wywołane przez inwazję paciorkowców, pałeczką ropy błękitnej, wieloma chorobotwórczymi grzybami czy też dwoinką zapalenia płuc. Stany zapalne najczęściej dotykają kanalików górnych. Objawami są przede wszystkim bóle oczu, silne obrzęki i zaczerwienienie skóry otaczającej oko. Stany zapalne wymagają leczenia antybiotykami, które wprowadza się do oka poprzez płukanki.

D) ZAPALENIE WORECZKA ŁZOWEGO

Wyróżnia się zapalenie woreczka łzowego o ostrym lub przewlekłym przebiegu.

1.ostry przebieg - silne zaczerwienienie oka, obrzęki i bóle skóry wokół woreczka łzowego, zaczerwienienie spojówek, ropa w woreczku łzowym. Może dojść do powstania dużego nacieku zapalnego na boku nosa. Leczy się go przez stosowanie terapii antybiotykowej i rozgrzewających kompresów.

2. przebieg przewlekły - następuje zbliznowacenie róg łzowych i stałe łzawienie. Aby nie dopuścić do kolejnych komplikacji, stosuje się specjalną sondę. Niestety stany zapalne mogą być trudne do wyleczenia a bliznowacenie dróg łzowych zmusza do wycięcia chirurgicznego woreczka łzowego albo do stworzenia połączenia pomiędzy jamą nosową i woreczkiem łzowym. Przewlekłe stany zapalne leczy się również przez płukanie antybiotykami dróg łzowych i przez sondowanie.

ZABURZENIA WYDZIELANIA ŁEZ

Większości chorób narządu łzowego towarzyszy silne łzawienie lub zahamowanie wydzielania łez. Oko łzawi również przy zapaleniu spojówek, w chorobach tęczówki oraz ciała rzęskowego. Łzy są produkowane w dużej ilości również przy działaniu na oko niesprzyjających bodźców z zewnątrz. Łzy wydzielane są przy ostrym świetle albo kiedy na oko działa dym papierosowy.

Jeżeli gruczoł łzowy nie może z jakiejś przyczyny produkować łez, może to doprowadzić do wyschnięcia spojówek i rogówki. Dochodzi wówczas do tak zwanego zespołu suchego oka albo inaczej - do suchego stanu zapalnego gałki ocznej. Towarzyszą mu pieczenie, uczucie suchości oka, gardła a nawet śluzówek nosa. Przyczyną ostrych suchych stanów zapalnych są miedzy innymi nie zaleczenie zapalenia spojówek, braki witaminy A albo porażenie nerwów trójdzielnego i twarzowego. Leczenie polega na terapii farmakologicznej i na wkrapianiu do oczu sztucznych łez.

WKRAPLANIE ŚRODKÓW FARMAKOLOGICZNYCH DO OCZU

Częstym zabiegiem stosowanym przy wszelkich stanach zapalnych , podrażnieniach i innych chorobach oczu jest wkraplanie leków. Najczęściej do tak zwanego worka spojówkowego wkrapla się dwie krople leku w płynnej postaci. Kiedy chory kieruje wzrok ku górze wykonujący zabieg wkraplania powinien odciągnąć dolną powiekę i wpuścić krople do oka pacjenta, albo na spojówkę dolnej powieki albo na dolny fragment części spojówki gałkowej.

Ciekawostki

Małe dzieci, nowonarodzone dzieci widzą inaczej niż dorośli ludzie, inaczej funkcjonuje ich układ wzrokowy. Pierwszą różnicą jest to, że noworodki o wiele rzadziej mrugają. Dorosły człowiek mruga średnio jeden, dwa razy w przeciągu dziesięciu sekund, czyli mniej więcej 12 - 24 razy na minutę. Noworodek mruga jedynie jeden do czterech razy na minutę. Po szóstym miesiącu życia ilość mrugnięć zaczyna się zwiększać. Noworodki nie płaczą łzami. Dopiero w drugim miesiącu ich życia gruczoły łzowe zaczynają produkować łzy. W oku noworodka do czwartego miesiąca życia nie ma plamki żółtej. Jednak dzięki wcześnie dobrze ukształtowanym pręcikom i czopkom niemowlaki rozróżniają dość wyraźnie kolory i kształty, początkowo tylko z niewielkiej odległości. Ponieważ nie ma jeszcze odpowiednio wyćwiczonych mięśni sterujących ruchem oczu, dziecko nie potrafi przez pierwsze miesiące życia skupić wzroku na przedmiotach, które znajdują się dalej niż 25 centymetrów od jego oczu. Soczewka nie potrafi też jeszcze prawidłowo funkcjonować, jednak z wiekiem oko opanowuje zdolność efektywnego działania. Dzieci ćwiczą wzrok, obserwują z zainteresowaniem przedmioty o skomplikowanych kształtach i twarze. Z wiekiem ich uwaga skupia się na oglądanych obiektach coraz dłużej.

Dziecko ma genetycznie uwarunkowaną chęć oglądania a później również rozpoznawania twarzy ludzkich. Już w piątym tygodniu życia jest wyraźnie bardziej zainteresowane twarzą ludzką od obrazków innych postaci z włosami i oczami. Uczy się rozróżniać twarze osób bliskich, przede wszystkim matki, od twarzy dla niego obcych. Uczy się interpretować mimikę, odczytywać nastroje osoby z tego, jaką przybierze ona minę. Wynika to z tego, że jesteśmy istotami żyjącymi w grupach a nie samotnikami i od małego uczymy się rozpoznawać ludzi "swoich" od "obcych", przyjaznych od wrogich, zadowolonych od smutnych. Jako istoty społeczne od małego jesteśmy zainteresowani innymi ludźmi.

DBANIE O WZROK

Na to, jak sprawny jest nasz układ wzrokowy i jak długo będziemy mogli dobrze widzieć mamy wbrew pozorom spory wpływ. Ważne jest prowadzenie higienicznego trybu życia. Dbając o wzrok nie możemy zapominać o tym, że wiele na pozór niegroźnych zachowań, jeżeli będzie powtarzanych, może doprowadzić do zaburzeń widzenia. Ciągłe wpatrywanie się w monitory komputera i telewizora bez dania sobie czasu na odpoczynek zbytnio obciąża wzrok. Czytanie przy nieodpowiednim świetle czy też w nieodpowiedniej pozycji, kiedy czytany tekst mamy zbyt blisko oczu, prowadzi do rozwinięcia się wielu zaburzeń widzenia. Aby odpowiednio zadbać o nasz wzrok powinniśmy dać odpocząć oczom. Bardzo dobrze na pracę gałek ocznych wpływa kolor zielony. Oprócz wpatrywaniu się w przestrzenie i przedmioty o zielonej barwie można też ćwiczyć wzrok. Jeżeli długo patrzymy na tekst, który mamy blisko przed oczami, możemy chociaż na chwilę oderwać wzrok od kartek papieru czy też od monitora i spojrzeć np.: przez okno, na jakiś punkt przestrzeni, który znajduje się dalej od nas. Wzrok wtedy odpoczywa.

Wspomagać wzrok można poprzez stosowanie odpowiedniej, urozmaiconej diety bogatej w witaminy i mikroelementy. Dla dobrego widzenia, przede wszystkim w ciemności, potrzebna jest dostarczenie wystarczającej ilości witaminy A, która jest prekursorem substancji chemicznej pozwalającej na odbieranie bodźców wzrokowych przez pręciki. Witaminę A powinniśmy dostarczać w codziennej diecie. Dużo witaminy A znajduje się na przykład w marchewce. Dobre widzenie wspomaga również jedzenie innych warzyw, zwłaszcza bogatej w minerały i witaminy kapusty. Wspomóc nasze oczy możemy również poprzez jedzenie dużej ilości czarnych jagód i preparatów stworzonych na ich bazie. Aby zmniejszyć ryzyko zachorowania na zaćmę należy spożywać wystarczającą ilość witaminy C, na przykład w owocach cytrusowych. Aby nie dopuścić do jaskry powinno się dbać o to, aby nie dopuścić do zwiększenia ciśnienia w gałce ocznej. Aby nie powstała zaćma podtorebkowa trzeba unikać nadmiernego używania soli, która ciśnienie podwyższa. Należy prowadzić zdrowy, w miarę możliwości bezstresowy tryb życia. Witamina A, którą znajdziemy w wątróbce, mięsie ryb, w żółtkach jajek, w maśle i niektórych owocach i warzywach, chroni oczy przed poważnymi chorobami, na przykład przed chorobą plamki żółtej, przed światłowstrętem czy też podrażnieniami powiek i rogówki. Wielu dietetyków radzi osobom dbającym o wzrok spożywania większej ilości soi, owsa i czosnku. Należy jednak uważać, aby nie przesadzać z żadnym z tych produktów. Nadmiar któregokolwiek z produktów kosztem innych, małe urozmaicenie diety, nigdy nie wpływa dobrze na stan zdrowia.

Dbałość o zdrowie można wspomóc propozycjami medycyny naturalnej, przede wszystkim radami zielarzy. Według wielu z nich bardzo korzystnie na wzrok wpływa picie naparów z fiołka trójbarwnego, z głogu, ze świetlika czy z czarnych jagód. Kuracja oparta na codziennym piciu tych naparów oraz na okładach z naparów świetlika potrafi przynieść ulgę obciążonym ciągłą pracą, zmęczonym oczom. Może również poprawić ostrość widzenia. Jako że duża krótkowzroczność jest zjawiskiem częstszym u kobiet niż u mężczyzn kobiety powinny szczególnie dbać o wzrok.

Jeżeli wierzyć medycynie niekonwencjonalnej, ulgę zmęczonym oczom może przynieść posiadanie szafirowa i szmaragdowa biżuteria. Znane są nawet metody, w których do przemywania oczu stosuje się wody, w której wcześniej przez kilka dni moczył się szafir. Aromaterapeuci wskazują na rewelacyjne efekty wdychania olejków eterycznych na bazie majeranku. Uważa się również, że gałązki czarnego bzu mogą ochroni wzrok przed zmęczeniem. Dobrze jest trzymać kilka jego gałązek w sypialni.

Metody takie można potraktować z przymrużenie oka, warto jednak wiedzieć, że istnieją. Nie ulega jednak wątpliwości, że istnieją barwy, przy których wzrok szybko się męczy oraz takie, które oczy relaksują. Za kolory mające zbawienny wpływ na wzrok uważa się granat (indygo) i zieleń. Jeżeli będziemy wpatrywać się codziennie w te kolory przez co najmniej piętnaście minut, na pewno zrelaksuje to nasze oczy.

Na pewno oko jest delikatną strukturą, która wymaga troskliwej opieki. Na uwagę zasługują więc wszelkie porady lekarzy, dietetyków i zielarzy. Warto dbać o wzrok zanim jeszcze dojdzie do poważnych zaburzeń w jego funkcjonowaniu. Dieta i zdrowy tryb życia mogą przedłużyć czas jego prawidłowego funkcjonowania. Warto dbać o oczy już od najmłodszych lat.