Oko jest narządem zmysłu wzroku. Występuje u wszystkich kręgowców, jak i u człowieka. Oko zbudowane jest z kulistej gałki ocznej oraz z układu pomocniczego, na który składają się: powieki, gruczoł łzowy, spojówka oraz mięśnie. W ścianie gałki ocznej wyróżniamy 3 błony: zewnętrzna błona zwana twardówką, która przechodzi z przodu w przeźroczystą rogówkę oraz błona środkowa, na którą składa się naczyniówka, ciałko rzęskowe, tęczówka, jak również wewnętrzna siatkówka, której cechą jest światłoczułość. W układzie optycznym oka wyróżniamy: rogówkę, wodnistą ciecz, soczewkę oraz ciało szkliste.

Budowa oka.

Poruszanie gałki ocznej jest możliwe dzięki ruchom mięśni ocznych oraz powięzi. Z oka wychodzi nerw wzrokowy, który przechodząc przez otwór kostny i przechodząc przez wnętrze czaszki dochodzi do mózgu. Ten narząd zmysłu ma w przybliżeniu kształt kuli o średnicy 24mm, jest on wypełniony ciałkiem szklistym, które będąc pod ciśnieniem umożliwia utrzymanie stabilnego kształtu gałki.

Twardówka stanowi zewnętrzną, włóknistą, łącznotkankową ścianę oka, przechodzącą ku przodowi w rogówkę. Twardówka pełni funkcje ochronne. Rogówka to przeźroczysta, wypukła, łącznotkankowa błona. Jest ona głównym elementem ogniskującym oka. Kształtem rogówka przypomina szkiełko zegarkowe.

Na błonę naczyniową składają się: naczyniówka, tęczówka oraz ciałko rzęskowe, tam znajdują się naczynia krwionośne. Naczyniówka leży między twardówką a siatkówką. Funkcją ciałka rzęskowego jest utrzymywanie soczewki w odpowiednim położeniu.

Siatkówka to wrażliwa na światło, wewnętrzna warstwa dna oka. Składa się ona z komórek światłoczułych, na które składają się czopki oraz pręciki, oraz z neuronów przewodzących bodźce wzrokowe. Częścią siatkówki jest plamka żółta, która jest miejscem, gdzie znajdujemy najwięcej czopków, dlatego też siatkówka jest najbardziej wrażliwa na barwy oraz światło. Plamka ślepa znajduje się poniżej, jest ona pozbawiona komórek światłoczułych, co jest równoznaczne z tym, iż nie jest ona wrażliwa na światło. Jest to miejsce, gdzie zbiegają się nerwy łączące komórki światłoczułe z nerwem wzrokowym.

Soczewka położona jest między tęczówką i ciałem szklistym, jest przeźroczysta, o dwuwypukłym kształcie (powierzchnia przednia i tylna), skupia promienie świetlne. Porównując soczewkę do owocu torebka stanowi jego skórkę, kora miąższ, jądro zaś pestkę.

Tęczówka to część błony naczyniowej, bardzo umięśniona. Otacza ona otwór oka zwany źrenicą. Swą wielobarwność zawdzięcza zawartym w niej pigmentom. Dopływ światła jest regulowany poprzez zmniejszanie lub zwiększanie średnicy tęczówki dzięki mięśniom tęczówki.

Ciałko szkliste to galaretowata substancja wypełniająca wnętrze oka. Spojówka pokrywa przednią część gałki ocznej jak również wewnętrzną część powiek. Łzy mają za zadanie oczyścić powierzchnię oka z zabrudzeń, jak również nawilżyć ją. Wydzielane są przez gruczoł łzowy znajdujący się w górno bocznej części oczodołu. Porównując układ optyczny oka do aparatu fotograficznego możemy wyróżnić rogówkę i soczewkę oka, które spełniają funkcje soczewek obiektywu w aparacie, tęczówkę, która pełni rolę przysłony oraz siatkówkę pełniącą podobną funkcję jak klisza.

Na czym polega działanie oka­­?

Aby oko mogło rejestrować obraz potrzebne jest światło. Wpada ono do oka pokonując skomplikowaną drogę: rogówka-> komora przednia oka-> soczewka i ciało szkliste-> siatkówka, tam zostaje wywołane wrażenie wzrokowe, które zostaje przekazane do mózgu dzięki nerwom łączącym się następnie z nerwem wzrokowy.

Na układ skupiający promienie świetlne składa się rogówka, ciecz wodnista, soczewka i ciało szkliste. Układ ten skupia promienie tak, aby pojawiający się na siatkówce obraz był ostry i dawał najostrzejsze wrażenie wzrokowe. Soczewka zmienia swą moc optyczną dzięki zmianie swojego kształtu. Dzięki temu przedmioty znajdujące się w różnych odległościach od oka mogą być ogniskowane na siatkówce. Zjawisko to nazywa się akomodacją oka. W przypadku, gdy ognisko obrazowe pokrywa się z siatkówką możliwe jest wtedy ostre widzenie. O wadach wzroku mówimy wtedy, gdy oko nie może zogniskować światła dokładnie na siatkówce. Nieakomodujące oko posiada moc optyczną około +60 dioptrii, przy czym około 2/3 tej mocy przypada na rogówkę.

Widziane kolory

W związku z własnościami fizyczno- chemicznymi pręcików, czopków i rogówki oko jest w stanie odebrać jedynie część światła na nie padającego. Oko odbiera zatem jedynie zakres światła tzw. okna optycznego. Promienie o innej długości fali nie są już przepuszczane przez rogówkę oka, są dla niego bezużyteczne. Określone długości fal światła wnikając do oka wywołują reakcje elektrochemiczne zarówno w czopkach, jak i pręcikach. W zależności od budowy czopków oraz pręcików mamy do czynienia z różnymi właściwościami widzenia ciemnego, np. przy małym oświetleniu- w nocy oraz widzenia jasnego np. w dzień, przy dużym oświetleniu.

Dlaczego człowiek posiada parę oczu?

Jest to niezbędne w przypadku oszacowania odległości obserwowanego przedmiotu od siebie. Wiąże się to ze zjawiskiem konwergencji. W przypadku, gdy obserwowany jest przedmiot z dużej odległości, osie patrzenia obu oczu ustawione są prawie równolegle, w trakcie przybliżania tego przedmiotu mięśnie gałek ocznych zmieniają się odpowiednio, aby obie osie widzenia podążały za tym przedmiotem, co z kolei prowadzi do ich przecięcia. Osie widzenia przetną w się pod większym kątem im bliżej przybliżamy obserwowany przedmiot. Odległość obserwowanego przedmiotu jest zatem stricte związana z kątem przecinania się osi widzenia, który jest analizowany przez mózg, dzięki czemu możliwe jest oszacowanie odległości danego przedmiotu.

Świat widziany do góry nogami.

W związku z tym, iż soczewka odwraca obraz przedmiotu, jest on również odwrócony na siatkówce. To odwrócenie "do góry nogami" związane jest z fizyczną budową oka. W pierwszych dniach życia człowiek widzi odwrócony obraz, gdyż nie potrafi jeszcze go obrócić, co dzieje się automatycznie w późniejszym życiu. Niemowlę zatem musi początkowo nauczyć się obracać odwrócony przez soczewkę obraz, jednak przez pierwsze dni życia widzi ono świat "do góry nogami".