W przybliżeniu 130 milionów lat wcześniej zjawiły się pierwsze kwiatowe rośliny. W przeciągu kolejnych 40 milionów, one stały się roślinami najdoskonalszymi na Ziemi, są też takimi obecnie. Kwiatowe rośliny odniosły tak duży ewolucyjny sukces, gdyż nasiona ich dojrzewały wewnątrz kwiatów w warunkach bezpiecznych. Zwiększało to szanse wyprodukowania kolejnego pokolenia. Zgodnie z definicją, kwiat jest organem nasiennych roślin, który jest miejscem wykształcania się elementów wyspecjalizowanych służących do rozrodu. Mówiąc inaczej, jest pędem albo odcinkiem pędu, który służy do płciowego rozmnażania, o wzroście ograniczonym i liściach, które przekształcone są w składniki kwiatu. Kwiaty są charakterystyczne dla nasiennych roślin, kwiatowych (Anthophyta) inaczej, które obejmują okrytonasienne i nagonasienne rośliny.

U okrytonasiennych roślin kwiat jest zbudowany z: słupków (żeńskie organy, z zalążkami, które zawierają komórki jajowe), pręcików (część najważniejsza kwiatu, męski organ, wyposażony w pyłkowe woreczki, zawierające pyłek). Kwiaty okrytozalążkowych roślin posiadają również kwiatową okrywę, czyli okwiat, zazwyczaj składająca się z 2 okółków, niezróżnicowanych (np. u tulipana) albo zróżnicowanych na działki kwiatowego kielicha o barwie zielonej (zewnętrzny okółek) oraz płatki kwiatowej korony barwne (wewnętrzny okółek). Okwiat ma ochronną funkcję wobec organów rozmnażania a także często przywabia zwierzęta zapylające kwiat.

Poszczególne składniki kwiatu są osadzone na kwiatowym dnie, który jest skróconą silnie, poszerzoną często kwiatową osią. Budowa kwiatu ściśle jest powiązana ze sposobem zapylania ich: przez wodę, wiatr albo zwierzęta: ssaki, owady, ptaki i inne. Kwiaty wiatropylnych roślin (np.: wierzby, drzewa szpilkowe, topole, pokrzywa, brzozy, itd.) na ogół są pozbawione okwiatu oraz jednopłciowe często, tzn. posiadają jedynie słupki (słupkowe kwiaty) albo jedynie pręciki (pręcikowe kwiaty). Żeńskie i męskie kwiaty występować mogą na jednym osobniku (rośliny jednopienne) albo na osobnikach różnych (rośliny dwupienne).

Kwiaty roślin, które zapylane są przez zwierzęta, na ogół są obupłciowe z okwiatem barwnym spełniającym funkcję powabni a także często produkują słodki nektar, który wydzielany jest przez miodniki. Budowa struktur jakimi są kwiaty jest niezwykle różnorodna, lecz stała stosunkowo w poszczególnych systematycznych grupach, dlatego głównie na niej opiera się system klasyfikacji nasiennych roślin. Kwiaty nagonasiennych przeważnie są rozdzielnopłciowe, wiatropylne, zgrupowane w kwiatostany szyszkowate, pozbawione okwiatu. Owocolistki nie zrastają się w słupki, dlatego też zalążki na nich leżące są "nagie".

Kwiaty okrytonasiennych charakteryzują się zróżnicowaną bardzo budową. Pod względem stosunków symetrii podzielić można je na promieniste kwiaty (mające liczne płaszczyzny symetrii, np. jaskry), dwuboczne kwiaty (mające 2 płaszczyzny symetrii, np. serduszka), grzbieciste kwiaty (obecna 1 płaszczyzna symetrii np. storczyki, motylkowate) i asymetryczne kwiaty. Budowę schematyczną kwiatu prezentuje się w postaci tzw. narysów kwiatowych albo kwiatowych wzorów. Pod względem kształtu kwiaty dzieli się na: kwiaty lejkowate, talerzykowate, wargowe, dzwonkowate, motylkowate (typowy kwiat dla rodziny motylkowatych (Papilionaceae), cechuje się koroną pięciopłatkową składającą się z 5 różnego rodzaju płatków: dwóch "skrzydełek" bocznych, górnego nazywanego "żagielkiem" a także "łódeczki" powstałej po zrośnięciu dwóch dolnych płatków), języczkowate, rurkowate, itp. Kwiaty wyrastać mogą pojedynczo albo są zebrane w kwiatostany różnego rodzaju.

Wśród kwiatów wyróżnić można dodatkowo pułapkowy kwiat, przystosowany do łapania zwierząt oraz zatrzymywania na dłużej tych stworzeń, aby dokonały zapylenia efektywnego. Przykładem są kwiaty kokornaka mające rurkowatą, u podstawy rozszerzoną koronę. W szyjce rurki wąskiej występują włoski w dół skierowane, które owadowi uniemożliwiają wydostanie się z kwiatu do chwili zwiędnięcia kwiatów. W tym czasie owad pozostawia przyniesiony pyłek na słupku, po czym obsypany zostaje pyłkiem dojrzewającym kwiatu na którym się znalazł. W pułapkowych kwiatach niektórych storczykowatych (obuwik) wyłączne wyjście istniejące z pułapki jest tak skonstruowane, aby owad musiał minąć z boku lub nad sobą znamię słupka, jednocześnie zabrać pyłkowinę dojrzałą z tego kwiatu przyklejoną na jego ciele. Kwiaty części grzybieniowatych wytwarzają płyn, który imituje słodki nektar, stanowiący ośrodek, w którym owady się topią, a zmyty pyłek z ciał tych owadów zapyla zalążki na dnie ukryte.

OWOC

Owoc, tak jak kwiat, jest charakterystycznym organem dla okrytozalążkowych roślin, osłaniającym nasiona a także ułatwiającym rozsiewanie się ich.

Składnikami owocu jest owocnia oraz nasiona. Nasiona wytwarzane są z zalążków, owocnie zaś z zalążni znajdującej się na słupku (w tzw. właściwych owocach), niekiedy dodatkowo inne składniki kwiatu uczestniczą w ich powstawaniu, np. okwiat, liście przykwiatowe, dno kwiatowe albo oś kwiatostanu (wtedy powstają tzw. rzekomy owoc, szupinkowy owoc, w którego powstaniu, poza zalążnią, biorą udział inne części kwiatu, które tworzą tzw. szupinkę. Jabłko jest przykładem rzekomego owocu. Jego część soczysta wytwarzana jest z kwiatowego dna, a owocolistki wytwarzają łuski, które otaczają nasiona.

Owocnia (tzw. perykarp) zbudowany jest z 3 warstw: jednowarstwowa zewnętrzna skórka (tzw. egzokarp), zabarwiona często, pełni funkcję powabni na zwierzęta (w mięsistych owocach) albo (w suchych owocach) jest zaopatrzona w czepne urządzenia (haczyki, szczecinki), lotne (włoski, skrzydlate wyrostki) lub śluzowacieje, a to ułatwia znacznie przyczepianie się do zwierzęcych ciał owoców albo ich rozsiewanie przez wiatr. Środkowa warstwa (mezokarp) może mieć różną grubość, sucha lub mięsista. Wewnętrzna warstwa (endokarp) na ogół jest jednowarstwowa, jej struktura jest cienka i błoniasta (np. w strąkach grochu) albo zdrewniała i gruba, stanowiąca pestkę (np. u śliwy).

Owoce podzielono na pojedyncze, owocostany i owoce zbiorowe. Wśród pojedynczych owoców, wytwarzanych z pojedynczej zalążni, wyróżnia się suche owoce (o owocni suchej) oraz mięsiste (o owocni soczystej). Suche owoce podzielono na pękające (wysypują nasiona), takie jak: strąk, mieszek, łuszczynkałuszczyna, torebka a także owoce niepękające (odpadające w zamkniętym stanie), takie jak ziarniak, niełupka, orzeszek i orzech, w końcu rozpadające się owoce: strąk przewęzisty i rozłupnia.

Mięsiste owoce są niepękającymi owocami, o owocni soczystej. Zawierają duże ilości cukrów, witamin i kwasów organicznych, czasami posiadają również tłuszcz, białko i skrobię. Te owoce zwykle są jadalne, są rozsiewane drogą endozoochorii przez zwierzęta. Mięsiste owoce podzielono na: pestkowce mające mięsistą zewnętrzną część owocni, a wewnętrzną zdrewniałą, stanowiącej pestkę (morela, śliwa), jagody mające soczystą owocnię (np.: borówka, porzeczka, ogórek, pomidor), oraz rzekome owoce (owoc typu pomarańczy, jabłka).

Złożone owoce (zbiorowe) tworzone są z licznych zalążni wielosłupkowego jednego kwiatu, niejednokrotnie z udziałem dna kwiatowego rozrastającego się, do nich należą wielomieszkowe owoce (np. u piwonii), wielopestkowcowe owoce (np. u maliny), wieloorzeszkowe owoce (np. u poziomki) i wieloniełupki rozpadające się (np. u ślazu).