DOLINA ODRY

W rezerwacie Przyrody Łęk Korea, położonym w dolinie Odry spotkać można ropuchę Buffo czy też larwę motyla zwanego miernikowcem, której nazwa pochodzi od tego, iż w trakcie poruszania się "zwija się" jednocześnie odmierza sobie drogę. Badania jakości wody w starorzeczu w określonym miejscu przy pomocy odpowiednich preparatów dały następujące wyniki:

pH - 8

Ca/Mg - 8,5 Ca/Mg

PO 3 - 0,5 mg/l

NO3 - 0 mg/l

NH 4 - 0,2 mg/l

NO 2 - 0.02 mg/l

Spacerując po tym terenie napotkać można pośród ptaków Brzęczka albo Strumieniówka, można także usłyszeć Pokrzewkę. Jest to teren na którym rozwijają się doskonale wierzby, co daje się zauważyć łatwo. Występuje tu także konwalię majową - kłączowa bylina należąca do rodziny liliowatych, obecna w strefach umiarkowanego klimatu Europy, Ameryki Północnej i Azji. Rośnie w Polsce w prześwietlonych liściastych albo mieszanych lasach, zwykle w zaroślach, często tworząc rozległe skupiska. W dzikim stanie jest pod ochroną częściową. Uprawiana jest na terenie ogrodów jako ozdobna roślina albo lecznicza roślina, w zielarskich uprawach.

Konwalia wyposażona jest w rozrastające się mocno na boki, podziemne kłącza, których rozwój umożliwia jej tworzenie gęstych kęp. Kłącza są miejscami, z których wyrastają kwiatowe pojedyncze pędy, o wysokości do 30 cm, u nasady otulone pochwami trzech lub dwóch szeroko lancetowatych, dużych liści. Kwiatowy pęd zakończony gronem jednostronnym białych kwiatów, zrosłopłatkowych, dzwonkowatych, o zapachu przyjemnym. Owoc stanowi kulista czerwona jagoda. Zielarskim surowcem są kwiatostany rozkwitające łącznie z szypułką oraz liśćmi ją otaczającymi. One zawierają liczne nasercowe glikozydy, wśród nich konwalatoksyna stanowi w przybliżeniu 40%.

Ziele konwalii ma w swym składzie kwasy organiczne, flawonoidy, saponiny oraz inne związki. Stanowi ono surowiec dla zielarskiego przemysłu do otrzymywania nasercowych leków. Nasercowe glikozydy konwalii ulepszają ekonomikę pracy serca poprzez podwyższenie siły skurczu z jednoczesnym pomniejszeniem częstotliwości skurczów. Za duże dawki stanowią toksyczny czynnik. Oddziaływanie terapeutyczne na funkcjonowanie serca jest powiązane z ogólnym uspokajającym działaniem oraz moczopędnym działaniem. Preparaty wytworzone z konwalii są wykorzystywane w leczeniu zaburzeń w pracy serca które wynikają z nerwowej nadwrażliwości, zatruć toksycznymi substancjami lub innymi przyczynami. Należy stosować gotowe preparaty oraz przestrzegać ściśle ich dawkowania.

Poza tym na terenie rezerwatu spotkać można Niezapominajkę (tzw. Czosnek Niedźwiedzi - Myosotis), to rodzaj należący do rodziny szorstkolistnych, więcej niż 80 gatunków obecnych głównie w umiarkowanej strefie Eurazji (nieliczne gatunki w Australii i Afryce); w Polsce występuje kilkanaście gatunków. Najbardziej pospolita błotna niezapominajka (Myosotis palustris), która rośnie na łąkach wilgotnych, nad wodami, w zaroślach i lasach. Część gatunków dało początek ogrodowym odmianom, np. leśna niezapominajka (Myosotis sylvestris) albo alpejska niezapominajka (Myosotis alpestris). Niezapominajki jako ozdobne rośliny są sadzone w skalnych ogródkach na rabatach itp.

Innym spotykanym w tym miejscu gatunkiem jest Leśny Czyściec (Stachys), będący rodzaj należącym do rodziny wargowych, obejmuje on około 200 gatunków zielnych roślin (rzadko krzewów) pochodzących ze Świata Starego. Kilka gatunków występuje w Polsce, np. Stachys silvatica - leśny czyściec, rosnący w liściastych lasach oraz Stachys palustris - czyściec błotny występujący na łąkach mokrych albo jako polny chwast. Pewne gatunki są uprawiane jako ozdobne rośliny, np. Stachys lanata - czyściec wełnisty z Kaukazu a także Iranu, owłosiona srebrzysto rabatkowa bylina. Stachys sieboldii - czyściec bulwiasty z Japonii i Chin dostarcza lekkostrawnych, jadalnych bulw, którego liście mają specyficzny zapach podobny nieco do zapachu jaki ma czekolada.

Gatunkiem ptaków tam spotykanym jest Czapla Siwa (czyli Ardea cinerea), to gatunek należący rodziny czapli, osiągający długość ciała około 90 cm. oraz rozpiętość skrzydeł 43 - 48 cm. Charakteryzuje ją popielato szare upierzenie, z głową białą z pasem ciemnym nad okiem oraz czubkiem ciemnym z tylnej części głowy. Najchętniej żeruje w płytkich częściach wodnych zbiorników oraz rzek, żywiąc się płazami, rybami, gadami, ssakami drobnymi oraz owadami większymi. Gnieździ się najczęściej kolonijnie na drzewach wysokich w okolicach wód; w roku wyprowadza pojedynczy lęg, składając 2 - 5 jaj niebieskozielonych, które wysiaduje przez 26 dni. Młode osobniki, będące gniazdownikami rzekomymi, pozyskują samodzielność po upływie 50 dni. Czapla siwa obecna jest w Europie, Afryce oraz w południowo-wschodniej i środkowej Azji. W Polsce nielicznie występuje na nizinach, na obszarach pojezierzy - liczniej. Termin przylotu tego ptaka to marzec, odlotu z kolei - listopad; część ptaków na zimę pozostaje. Jest łownym ptakiem, podlegającym okresowej ochronie (1 marzec - 14 sierpnia, to nie dotyczy hodowlanych stawów).

Glistnik ziele jaskółcze (czyli Chelidonium maius) to bylina należąca do rodziny makowatych. Można spotkać ją w północnej Afryce, Europie, Ameryce Północnej i Azji. W Polsce to pospolity chwast, który rośnie w miejscach zacienionych nieco, na nieużytkach, przy drogach, w ogrodach lub obok zabudowań. Roślina wyposażona jest w ciemnobrunatne, walcowate kłącze, z którego wyrasta wiosną rozeta jasnozielonych, dużych, sinych pod spodem liści. Liście dolne na ogonkach, siedzące górne, liściowe blaszki pierzastosieczne nieregularnie. Posiada rozgałęzioną łodygę o wysokości 20-50 centymetrów. Kwiaty promieniste, żółte, szybko odpadające, czteropłatkowe. Owoc to przypominająca łuszczynę torebka podłużna. Po złamaniu liścia lub łodygi wycieka żółtopomarańczowy, mleczny sok, zawierający trujące substancje. Zielarskim surowcem jest ziele tej rośliny zbierane podczas jego zakwitania. Ziele posiada 20 około alkaloidów, saponiny, flawonoidy, tyraminę, histaminę, sole mineralne, kwasy organiczne a także inne związki. Działanie lecznicze najważniejsze posiadają alkaloidy występujące w zielu. One wywołują ustąpienie skurczu gładkich mięśni jelit, dróg moczowych, żółciowych oraz oddechowego układu, co przywraca funkcje prawidłowe tych narządów. Otrzymywane z glistnika preparaty stosowane są w wystąpieniu jelitowej, wątrobowej albo nerkowej kolki. Leki otrzymane glistnika również działają, uspokajająco, przeciwbólowo i przeciwalergicznie a także hamują powodują zahamowanie rozwoju grzybów i chorobotwórczych bakterii. Preparaty otrzymywane z glistnika używane są zewnętrznie w leczeniu zmian grzybiczych skóry. Glistnik ziele jaskółcze był leczniczą znaną rośliną już nawet w starożytnych czasach. Stosowany był także, w ludowej medycynie do usuwania skórnych brodawek. Na skutek znaczną toksyczność substancji występujących w glistniku, nie można samodzielnie stosować doustnych preparatów. Przy dawkach niewłaściwych pojawiają się symptomy zatrucia, nudności, wymioty i bóle brzucha.

Badania jakości wody w innym miejscu Odry dały następujące wyniki:

pH - 8

Ca/Mg - 8,5 Ca/Mg (mniej)

PO 3 - 0,5 mg/l

NO3 - 0 mg/l

NH 4 - 0,2 mg/l

NO 2 - 0.1 mg/l

Inną spotykaną w rezerwacie roślina jest Jasnota (czyli Lamium), to rodzaj należący do rodziny wargowych, obejmuje około 50 gatunków zielnych roślin występujących w ciepłych i umiarkowanych obszarach Starego Świata. 6 gatunków występuje w Polsce. Do najpospolitszych należy jasnota biała (czyli Lamium album), nazywana głuchą pokrzywą, przydrożny popularny chwast o kwiatach białych. W lasach wilgotnych obecna jest jasnota plamista (czyli Lamium maculatum), mająca duże purpurowe kwiaty, na polach oraz ruderalnych terenach (rośliny ruderalne) drobna purpurowa jasnota (czyli Lamium purpureum). Zielarskim surowcem są same kwiatowe korony. One zawierają alkaloidy, flawonoidy, garbniki, sole mineralne, śluzy oraz niewielką ilość eterycznego olejku. W ludowej medycynie kwiat z jasnoty białej był stosowany w leczenia górnych oddechowych dróg, uszu a także w leczeniu biegunek niemowląt oraz małych dzieci. Wykorzystuje się obecnie regenerujące i przeciwzapalne działanie preparatów otrzymywanych z kwiatów białej jasnoty albo łączy kwiat tej rośliny z innymi podobnie działającymi ziołami. Odwary z udziałem jasnoty stosuje się wewnętrznie przy nieżytach oraz stanach przewlekłych zapalnych krtani, oskrzeli, gardła, w zapalnych stanach kobiecych rodnych dróg oraz nieżytach pokarmowego przewodu. Odwar wykorzystuje się również do leczenia zapalnych stanów odbytnicy oraz krokowego gruczołu przy pomocy doodbytniczych wlewów oraz irygacji rodnych narządów. Jasnota może być wykorzystana zewnętrznie do okładów trudno gojących się ran oraz stanów zapalnych skóry.

Mergus merganser - nurogęś to ptak należący do rodziny kaczkowatych należący do grupy traczy. Obejmuje zasięgiem swego występowania obszary północne Europy, Ameryki Północnej i Azji. Zamieszkuje okolice obszernych jezior oraz głębokich rzek mających strome brzegi porośnięte starodrzewiami. Jego długość dochodzi nawet do 72 cm a rozpiętość skrzydeł do 95 cm. Charakteryzuje się wąskim, długim, haczykowato zakończonym dziobem. W godowym okresie samiec posiada głowę oraz część górną szyi czarno upierzoną z połyskiem zielonawym, ozdobioną czubkiem do tyłu skierowanym, spód ciała oraz część dolna szyi białe, czarny grzbiet. Samica jest brunatnoszara. Jego pożywienie stanowią ryby oraz wodne bezkręgowce chwytane w czasie nurkowania przeprowadzanego na głębokości równej nawet 4 metry. Gnieździ się w norach, starych dziuplach drzew albo skalnych szczelinach. Samica złożyć może 7-15 jaj, i wysiaduje je przez około 28 dni. Niedługo po wylęgu pisklęta prowadzone są do wody przez matkę. Przez pierwsze dni życia umieszczone są na grzbiecie ich matki. W Polsce jest zaliczana do gatunków nielicznych lęgowo ptaków, przede wszystkim na północnej części kraju. Podlega gatunkowej ochronie.

Tasznik pospolity, gryczka, taszka, ziele pastewne (czyli Capsella bursa-pastoris), to gatunek należący do rodziny krzyżowych, obecny na północnej półkuli, prawdopodobnie pochodzący z śródziemnomorskiego obszaru. W Polsce to niezwykle pospolity polny i przydrożny chwast obecny na terenie całego kraju. To dwuletnia lub jednoroczna roślina, osiągająca wysokość do 60 centymetrów. Wytwarza na wiosnę rozetę ząbkowanych, podługowatych liści, po tym prostą łodygę wraz z lancetowatymi liśćmi obejmującymi ją. Rozkwitanie kwiaty obywa się od wiosny aż do jesieni późnej, białe, drobne, przekwitają szybko tworząc owoce czyli łuszczynki mające trójkątny albo sercowaty charakterystyczny kształt. Zielarskim surowcem jest ziele które zrywane jest łącznie z odziomkowymi liśćmi. Ono posiada biogenne aminy, olejek eteryczny, flawonoidy, żywice, garbniki, witaminy K i C, kwasy organiczne, mineralne sole zawierające dużo szczególnie potasu. W ludowej medycynie tasznik stanowił lek przeciwko wewnętrznym krwotokom, lek napotny i moczopędny. Używa się obecnie ziela świeżego tasznika albo alkoholowych wyciągów, gdyż ziele po wysuszeniu traci przeciwkrwotoczne właściwości. Flawonoidy w taszniku zawarte obniżają nieznacznie ciśnienie krwi oraz moczopędnie działają. Wyciągi z ziela są wykorzystywane w nadmiernych miesiączkowych krwawieniach albo krwawieniach w pokarmowym przewodzie. Lecznicze właściwości tasznika są wykorzystywane w mieszankach wraz ziołami innego typu takimi jak: nawłoć, serdecznik lub krwawnik.

Rana temporaria czyli Żaba trawna to gatunek bezogonowego płaza należącego do rodziny żabowatych. Jest spotykana na łąkach, w lasach, w zaroślach nadrzecznych Azji i Europy, w pasie umiarkowanego klimatu na nizinach ale także w górach. Posiada szeroki pysk, ostro zakończony, małą głowę i krępe ciało. Ubarwienie brunatne lub brązowe, zmienne bardzo. Występuje ciemnobrunatna, trójkątna, skroniowa plama, od oka aż do nasady kończyn przednich. Posiada jaśniejszy spód, z ciemniejszym, mozaikowatym deseniem. Głównie żywi się owadami. Dno płynących wód jest miejscem jej zimowania. W Polsce jest objęta gatunkową ochroną

Veronica czyli Przetacznik Orzenkowy to rodzaj należący do rodziny trędownikowatych, obejmuje więcej niż 300 gatunków zielnych roślin oraz półkrzewów głównie występujących w chłodnych i umiarkowanych strefach całej ziemi. W Polsce występuje ponad 30 gatunków, z których do najpospolitszych zalicza się: Veronica chamaedrys - przetacznik ożankowy (rośnie na łąkach), Veronica officinalis - przetacznik leśny (występuje w lasach oraz w suchych miejscach). Obejmuje również kilka gatunków ruderalnych i polnych chwastów. Są to gatunki o kłosowatych, gęstych kwiatostanach, są uprawiane czasami jako ozdobne rośliny. Do tego właśnie rodzaju dawniej zaliczano rodzaj Hebe, który występuje głównie na południowej półkuli (w Nowej Zelandii głównie), i dał wiele ozdobnych gatunków.

Crataegus - Głóg to rodzaj należący do rodziny różowatych. Obejmuje ponad 1000 gatunków drzew i krzewów obecnych w strefie umiarkowanego klimatu na północnej półkuli. Owoce pewnej części głogów posiadają sporo witamin, są spożywane na surowo albo w formie przetworów. Jako lecznicze rośliny używane są w chorobach układu krążenia i serca. Jego drewno jest twarde, do toczenia nadaje się, stosowane jest do wyrobu gospodarskich drobnych przedmiotów. Wiele gatunków jest uprawianych jako ozdobne krzewy i drzewa. W Polsce obecnych jest 6 gatunków. Z nich najpospolitsze to jednoszyjkowy głóg i dwuszyjkowy głóg rosnący jedynie w części zachodniej Polski. Jako ozdobne drzewa są często uprawiane: ostrogowy głóg (Crataegus crus-gallii) oraz głóg szkarłatny (czyli Crataegus. intricata), pochodzą one z Północnej Ameryki a także azjatycki głóg syberyjski (czyli Crataegus sanguinea). Ze względu na potężne ciernie (długość do 10 cm) głogi cenione są jako żywopłotowe rośliny.

Pomrowiki, pomrowy (Limacidae) to lądowe mięczaki należące do rodziny przynależnej do rzędu trzonkoocznych (czyli Stylommatophora). To gromada ślimaków, występująca w Afryce Północnej, Azji Mniejszej i w Europie. w Polsce żyje około 16 gatunków. Długość ciała to 3-20 cm. Ich cechą jest muszla zredukowana, która w formie niewielkiej wapiennej płytki ukryta jest w płaszczu. Ich pożywieniem jest roślinny pokarm, wyrządzają często szkody w różnych uprawach i magazynach warzyw a także innych rolnych produktów. Przedstawiciele pomrowów to np.: Deroceras agreste - pomrów polny, Deroceras reticulatum - pomrów plamisty oraz Deroceras laeve - pomrów mały.

Helix pomatia - winniczek - to mięczak który zaliczany jest do podgromady płucodysznych ślimaków (Pulmonata), występuje na leśnych obszarach oraz w zaroślach południowo-wschodniej i środkowej Europy, Afryki Południowej i Azji Mniejszej. Jest największy gatunek lądowy ślimaka, muszla jego osiąga średnicę nawet do 5 cm, ma brunatnożółte zabarwienie w pręgi ciemniejsze. Jest roślinożerny, aktywny nocą głównie, w czasie masowych pojawów wyrządzać może szkody w roślinnych uprawach, m.in. w winnicach. Może złożyć do 60 jaj mających średnicę około 5 mm, po upływie 20-30 dni młode wylęgają się, płciowo dojrzewające w trzecim roku życia. Już w starożytnych czasach winniczek był znany jako konsumpcyjny gatunek, w średniowieczu został rozpowszechniony przez zakonników będąc tanim źródeł pożywienia, dozwolonego także w czasie postu. Jest obecnie przysmakiem cenionym w krajach Zachodniej Europy i w USA, eksportowany jest z Polski w dużych ilościach.

Ropuchy właściwe, Ropuchowate - Bufonidae - to rodzina płazów należąca do rzędu bezogonowych płazów występująca w klimatycznej strefie tropikalnej i umiarkowanej ziemskiej kuli. Nie występują w Australii, w Nowej Zelandii, Nowej Gwinei a także na Madagaskarze i na części wysp Oceanu Spokojnego. Ich rodzina w swym składzie zawiera 41 rodzajów oraz około 550 gatunków. Wśród nich wymienić należy m.in. Ropuchę szarą (czyli Bufo bufo), zamieszkuje ona Europę, północną Afrykę oraz Azję, występuje w górach do 4000 m n.p.m..

Cechą charakterystyczną ropuchowatych krępe ciało oraz krótkie odnóża (nie są w stanie skakać, jedynie biegają lub kroczą). Posiadają 8 przedkrzyżowych kręgów o przodowklęsłych trzonach. Nie posiadają zębów na szczękach czy też na kościach należących do podniebienia. Ich język jest wąski i długi, końcem przednim przyrośnięty jest do dna gębowej jamy. Środkowe ucho jest rozwinięte dobrze, bębenkowa błona widoczna wyraźnie. Samce wyposażone są w rezonacyjne narządy. Typową cechą dla ropuchowatych jest obecność u samców tzw. narządu Biderra. U większości gatunków skóra jest szorstka, gruba, z wieloma brodawkami, posiadająca jadowe gruczoły, z których te największe skupione są w strukturach zwanych parotydami. Prowadzą one tryb życia naziemny. Swoją aktywność wykazują głównie nocą, podczas pory dziennej chowają się do kryjówek albo zagrzebują w ziemi. Wchodzą do wody jedynie w godowym okresie po to by złożyć jaja. Te organizmy cechuje ogromna rozrodczość, jednorazowo składają od kilku tysięcy (niewielkie gatunki) do nawet 35 tysięcy jaj (ropucha aga), zazwyczaj w formie galaretowatych, podwójnych, długich sznurów. Ich pożywieniem są bezkręgowce, głównie ślimaki i owady, wśród których powodują zniszczenie dużej liczby szkodników upraw. Z tego właśnie względu w licznych krajach szereg gatunków jest objętych ochroną gatunkową.