Burza - streszczenie szczegółowe

Akt I

Scena I

Na morzu rozpętuje się gwałtowna burza, a kapitan statku wydaje bosmanowi polecenia, by ten natychmiast zmobilizował majtków do walki ze sztormem i ratowania okrętu. Na pokładzie znajdują się także możni pasażerowie, wśród nich Gonzalo – neapolitański rajca, a także Sebastian i Antonio. Bosman, skupiony na ratowaniu statku, nie chce słuchać arystokratów i nakazuje im zejść z pokładu, ponieważ tylko przeszkadzają załodze. Chaos narasta, majtkowie tracą nadzieję i przewidują katastrofę. Gonzalo wzywa wszystkich do modlitwy, widząc w sytuacji rękę losu. Walcząc z burzą Antonio deklaruje, że woli zginąć razem z królem niż przeżyć w hańbie. Sebastian i Antonio szydzą z niego i kłócą się z bosmanem, a sztorm wydaje się nie do opanowania.

Scena II

Akcja przenosi się na tajemniczą wyspę, gdzie przebywają Prospero i jego córka Miranda. Dziewczyna, poruszona widokiem burzy, błaga ojca, by uspokoił żywioł i ulitował się nad rozbitkami. Prospero wyjawia, że burza jest jego dziełem, a wszystko, co robi, służy dobru Mirandy. Rozpoczyna opowieść o przeszłości: kiedyś był prawowitym księciem Mediolanu, lecz oddał zarządzanie państwem bratu Antoniowi, samemu poświęcając się nauce i magii. Antonio zdradził go, przejął władzę i wygnał wraz z małą córką. Dzięki pomocy Gonzala uszli z życiem i trafili na wyspę Prospera.

Wchodzi Ariel niewidzialny – duch powietrzny i sługa Prospera, który wykonał jego rozkaz: wywołał burzę i rozproszył pasażerów, ale nikogo nie skrzywdził. Ariel prosi o obiecaną wolność, lecz Prospero przypomina mu, że uwolnił go z niewoli czarownicy Sycoraks.

Wchodzi Kaliban – syn Sycoraks, dawniej jedyny mieszkaniec wyspy. Prospero odebrał mu władzę nad nią, a Kaliban żywi do niego nienawiść. Kaliban próbował zgwałcić Mirandę, córkę Prospera, za co został zniewolony i zmuszony do ciężkiej pracy.

Ariel śpiewa czarującą pieśń, którą słyszy Ferdynand – syn króla Neapolu. Chłopak trafia na Mirandę, a oboje natychmiast są sobą oczarowani. Ferdynand sądzi, że jego ojciec utonął. Prospero udaje surowość, oskarża Ferdynanda o szpiegostwo, pojmuje go i poddaje próbie, choć w rzeczywistości sprzyja ich uczuciu. Obiecuje Arielowi wolność po wykonaniu dalszych zadań.

Akt II

Scena I

Rozbitkowie błąkają się po wyspie. Gonzalo widzi w ich ocaleniu cud, lecz inni żartują z jego optymizmu. Podziwiają przyrodę wyspy, jej łagodny klimat i żyzne powietrze. Wspominają dawne historie, jak losy Eneasza i Kartaginy. Król Alonso rozpacza po stracie syna Ferdynanda oraz córki Klarybel, wydanej za króla Tunisu.

Wszyscy zasypiają poza Sebastianem i Antoniem. Antonio zaczyna podjudzać Sebastiana do zamordowania Alonsa i przejęcia tronu. Przypomina mu własną zdradę wobec Prospera jako dowód, że takie czyny są możliwe. Sebastian zaczyna się wahać, ale daje się przekonać. Ariel w porę budzi Gonzala pieśnią, przez co spisek nie dochodzi do skutku. Sebastian kłamie, że słyszał groźne odgłosy. Alonso zarządza dalsze poszukiwania syna.

Scena II

Kaliban zbiera drewno i narzeka na swój los pod władzą Prospera. Nadchodzi Trinkulo, który bierze go za potwora morskiego. Pojawia się Stefano z butelką wina. Upija Kalibana, a ten uznaje króla Stefano za boską istotę i przysięga mu służbę. Stefano zaczyna fantazjować o władzy, a Kaliban proponuje mu, by zabił Prospera i przejął wyspę. Obiecuje wskazać zasoby i drogi. Stefano mianuje się przyszłym królem wyspy.

Akt III

Scena I

Ferdynand nosi drewno jako próba narzucona przez Prospera. Miranda współczuje mu i chce go wyręczyć, lecz Ferdynand odmawia. Wyznają sobie miłość. Miranda przyznaje, że nie zna innych kobiet, a Ferdynand mówi, że jest synem króla. Oboje obiecują sobie wierność, a Prospero, obserwując z ukrycia, jest zadowolony.

Scena II

Stefano, Trynkulo i Kaliban knują plan zabicia Prospera. Kaliban zdradza zwyczaje pana i radzi, by najpierw odebrać mu księgi, bo są źródłem jego mocy. Proponuje też Mirandę jako nagrodę dla Stefana. Ariel wychodzi i podsłuchuje wszystko i zamierza ostrzec Prospera. Muzyka duchów wprowadza zamieszanie, ale Kaliban uspokaja towarzyszy.

Scena III

Rozbitkowie znów wędrują. Gonzalo i Alonso są wyczerpani. Antonio i Sebastian planują ponowny zamach. Pojawia się Ariel w postaci harpii, oskarżając ich o zdradę Prospera i zapowiadając karę. Rozbitkowie są przerażeni, a Alonso zaczyna postrzegać zdarzenia jako boską karę.

Akt IV

Scena I

Prospero oficjalnie zgadza się na związek Mirandy i Ferdynanda, lecz ostrzega ich przed nieczystością przedślubną. Przywołuje duchy Iris, Ceres i Junony, które odprawiają symboliczny spektakl błogosławieństwa. Nagle Prospero przypomina sobie o spisku Kalibana i przerywa widowisko. Za pomocą duchów i magicznych sztuczek zwodzi spiskowców i ostatecznie udaremnia ich plan.

Akt V

Scena I

Ariel wzrusza Prospera opowieścią o cierpieniu rozbitków, co budzi w nim litość. Prospero postanawia porzucić magię i przebaczyć wrogom. Ujawnia swoją tożsamość Alonso, Sebastianowi i Antoniowi. Alonso odzyskuje syna, widząc Ferdynanda z Mirandą. Kapitan i bosman wracają z wieściami o cudownie ocalałym statku. Prospero wybacza wszystkim, nawet Antoniowi, i oddaje Arielowi wolność.

Epilog

Prospero zostaje sam na scenie. Rezygnuje z mocy magicznych i przygotowuje się do powrotu do Mediolanu. Zwraca się do widzów z prośbą o uwolnienie go oklaskami, symbolicznie prosząc o przebaczenie i zakończenie swojej historii.