Burza - geneza i gatunek utworu
Burza (The Tempest) należy do ostatnich dramatów Williama Szekspira i powstała najprawdopodobniej około 1610–1611 roku.
Inspiracją dla Szekspira były prawdopodobnie relacje z wypraw morskich do Nowego Świata, zwłaszcza opisy katastrof okrętów i historii rozbitków docierające do Anglii na początku XVII wieku. Badacze często wskazują na związek z opisem rozbicia statku u wybrzeży Bermudów w 1609 roku. Motyw wyspy jako miejsca próby i przemiany mógł wyrastać z tych właśnie relacji.
Jednocześnie „Burza” ma wymiar bardzo osobisty i bywa odczytywana jako artystyczne pożegnanie Szekspira z teatrem. Postać Prospera, maga rezygnującego z czarów i wyrzekającego się swoich magicznych ksiąg oraz różdżki, interpretowana jest często jako metafora samego autora rezygnującego z twórczej „magii” teatru.
„Burza” jest dramatem, który łączy cechy kilku gatunków:
• komedii – ponieważ kończy się pojednaniem bohaterów oraz zapowiedzią małżeństwa Ferdynanda i Mirandy,
• dramatu o poważnej problematyce moralnej – pojawiają się w nim zdrada, wygnanie, wina i konieczność rozliczenia przeszłości,
• baśni i przypowieści moralnej – dzięki obecności magii, duchów oraz symbolicznej przemiany bohaterów.
W badaniach literaturoznawczych utwór często zaliczany jest do tzw. późnych romansów szekspirowskich (romances), czyli dramatów łączących elementy tragiczne z komediowym pojednaniem oraz motywem odnowy świata.
To przykład charakterystycznej dla Szekspira formy dramatu szekspirowskiego, który:
• odchodzi od klasycznej zasady trzech jedności,
• łączy styl wysoki z komizmem i groteską,
• zestawia świat realny z nadprzyrodzonym,
• ukazuje bohaterów w procesie moralnej przemiany i wewnętrznego dojrzewania.
W „Burzy” szczególnie wyraźne są elementy baśniowo-symboliczne, dlatego utwór bywa interpretowany jako przypowieść o władzy, odpowiedzialności, iluzji oraz przebaczeniu.
