Cyberiada - czas i miejsce akcji
Akcja całego cyklu rozgrywa się w bliżej nieokreślonej przyszłości, w epoce, gdy cały wszechświat jest zmechanizowany, a istoty biologiczne (ludzie) już nie istnieją lub stanowią jedynie legendę.
- Lem tworzy czas mityczno-futurystyczny: jego świat przypomina baśń o przyszłości: rządzą nim królowie, książęta, poeci i pustelnicy, lecz wszyscy są robotami, automatami lub cybernetycznymi konstrukcjami.
- W opowiadaniach nie ma jednoznacznej chronologii: każde stanowi samodzielną historię, często zbudowaną jak przypowieść.
- Czas jest więc nielinearny, umowny i alegoryczny: służy nie rekonstrukcji zdarzeń, ale rozważaniom filozoficznym o naturze rozumu, postępu i moralności.
- Można powiedzieć, że akcja toczy się „po końcu świata ludzkiego”, w epoce maszyn, które przejęły rolę twórców i myślicieli.
Czas akcji to daleka, nieokreślona przyszłość, stylizowana na mitologiczną wieczność maszyn, w której technika osiągnęła pełnię rozwoju, a świat ludzi odszedł w zapomnienie.
Miejscem akcji jest wszechświat zmechanizowany i w pełni zcybernetyzowany, złożony z wielu planet i królestw, w których Trurl i Klapaucjusz napotykają różne cywilizacje maszyn: od tyranii po utopie.
Każda planeta ma własne prawa, władcę, kulturę i problemy, często stanowiące parodię ludzkich społeczeństw i ustrojów:
- planeta króla Okrucyusza to świat tyranii i przemocy,
- planeta Protrudyny Asteryjskiego to metafora miłości podporządkowanej technice,
- świat Demona Drugiego Rodzaju to abstrakcyjna przestrzeń logiczna,
- planeta Kobyszcza to alegoria religii i kultu władzy.
Czasem akcja toczy się wewnątrz maszyn, w przestrzeniach matematycznych lub symulowanych rzeczywistościach, co nadaje jej metafizyczny, niematerialny charakter. Kosmos w „Cyberiadzie” to przestrzeń symboliczna: rozciągła, różnorodna, ale zawsze podporządkowana idei poznania, eksperymentu i konsekwencji twórczości.
Lem tworzy świat równoległy do ludzkiego, w którym maszyny powtarzają błędy swoich dawnych twórców. Brak konkretnego czasu i miejsca nadaje opowiadaniom ponadczasowy, uniwersalny charakter – każda historia jest przypowieścią o rozumie, etyce, wolności, odpowiedzialności i granicach postępu. „Cyberiada” to baśń filozoficzna o przyszłości, która jednocześnie komentuje teraźniejszość człowieka i świata nauki.
