Cyberiada - streszczenie krótkie

„Cyberiada” Stanisława Lema to cykl dziewiętnastu filozoficzno-humorystycznych opowiadań science fiction, połączonych postaciami dwóch genialnych konstruktorów – Trurla i Klapaucjusza. Akcja rozgrywa się w dalekiej przyszłości, w świecie całkowicie zmechanizowanym, zamieszkanym przez roboty i maszyny obdarzone rozumem, emocjami i ambicją. 

Każde z opowiadań stanowi bajkę filozoficzną (często o strukturze przypowieści), w której Lem łączy fantastykę naukową, groteskę, satyrę i refleksję etyczną. Konstruktorzy, podróżując po Kosmosie, mierzą się z problemami władzy, doskonałości, moralności, wolności, a także ograniczeń ludzkiego i maszynowego rozumu. Tworzą coraz bardziej skomplikowane urządzenia, które wymykają się spod kontroli, prowokując pytania o granice twórczości i odpowiedzialności. 

W wielu historiach Lem parodiuje ludzkie wady: pychę, chciwość, fanatyzm, dążenie do absolutu. Pokazuje w ten sposób, że nawet świat zbudowany z metalu i logiki nie potrafi uwolnić się od błędów ludzkiej natury. Jednocześnie cykl jest pochwałą rozumu i wyobraźni, bo to one pozwalają konstruktorom poznawać wszechświat i samych siebie. 

„Cyberiada” to zatem filozoficzna epopeja o twórczości i poznaniu, napisana z ironią i lekkością, w której śmiech staje się narzędziem krytyki świata ludzi i maszyn, a technika metaforą ludzkiej kondycji. 

• Jak ocalał świat: Trurl buduje maszynę, która potrafi tworzyć wszystko na literę „n”; gdy Klapaucjusz każe jej zrobić „nic”, świat zaczyna znikać. Konstruktorzy ratują rzeczywistość, ale wiele rzeczy ginie na zawsze. 

• Maszyna Trurla: Trurl tworzy maszynę, która błędnie odpowiada, że „dwa i dwa to siedem”. Rozgniewany konstruktor kłóci się z nią, a ta rusza za nim w pogoń, niszcząc wszystko na swojej drodze. 

• Wielkie lanie: Klapaucjusz testuje Maszynę do Spełniania Życzeń, tworzy kopię Trurla i w przypływie złości bije prawdziwego przyjaciela. Po wyjaśnieniu nieporozumienia konstruktorzy godzą się, a Trurl rozbiera maszynę. 

• Wyprawa pierwsza, czyli pułapka Gargancjana: Konstruktorzy pomagają dwóm walczącym królestwom, łącząc umysły żołnierzy we wspólną świadomość. Zamiast wojny wybucha pokój – ku wściekłości władców. 

• Wyprawa pierwsza a, czyli elektrybałt Trurla: Trurl tworzy maszynę-poetę, która pisze genialne wiersze. Jej twórczość doprowadza ludzi do rozpaczy, a sama maszyna znika w kosmosie. 

• Wyprawa druga, czyli oferta króla Okrucyusza: Król Okrucyusz zmusza konstruktorów do stworzenia maszyn do polowań. Ich dzieło buntuje się i więzi tyrana, co ratuje konstruktorom życie. 

• Wyprawa trzecia, czyli smoki prawdopodobieństwa: Trurl i Klapaucjusz tworzą smoki istniejące tylko z pewnym prawdopodobieństwem. Wynalazek wymyka się spod kontroli, a Trurl sam udaje potwora, by wymusić zapłatę od skąpego króla. 

• Wyprawa czwarta, czyli Kobietron i dzieciomiot: Trurl próbuje pomóc zakochanemu księciu, konstruując urządzenia sterujące uczuciami. Ostatecznie wywołuje „bombardowanie niemowlętami”, które zmusza cesarza do zgody na ślub. 

• Wyprawa piąta, czyli figle króla Baleryona: Podczas konkursu wynalazków Trurl i Klapaucjusz wpadają w wir zamian osobowości. Klapaucjusz ratuje sytuację, a król kończy jako duch w kukułce zegarowej. 

• Wyprawa piąta a, czyli konsultacja Trurla : Trurl pokonuje tajemniczego intruza nie bronią, lecz biurokracją. Zalewa go pismami i formularzami, aż przeciwnik sam ucieka z planety. 

• Wyprawa szósta, czyli Demon Drugiego Rodzaju i Gębon: Konstruktorzy spotykają logicznego Demona, który twierdzi, że rządzi światem. Gdy pojawia się Gębon, chaos pokonuje nadmiar rozumu, a równowaga zostaje przywrócona. 

• Wyprawa siódma, czyli o własnej doskonałości Trurla: Trurl tworzy maszynę doskonalszą od siebie, ale ta buntuje się i próbuje zniszczyć świat. Konstruktorzy ją wyłączają, ucząc się, że doskonałość prowadzi do zagłady. 

• Bajka o trzech maszynach opowiadających króla Genialona: Trzy maszyny tworzą coraz doskonalsze opowieści, aż powołują do życia nowy wszechświat. Król sam staje się częścią ich nieskończonej bajki. 

• Altruizyna, czyli o pustelniku Dobrycym: Pustelnik prosi konstruktorów o wynalezienie substancji czyniącej ludzi dobrymi. Świat po jej użyciu traci wolność i sens, więc miksturę trzeba zniszczyć. 

• Kobyszcze: Gigantyczna maszyna zbudowana przez Trurla ogłasza się bogiem. Klapaucjusz przypomina jej o mechanicznym pochodzeniu, co prowadzi do jej samozniszczenia. 

• Edukacja Cyfrania: Młody robot Cyfran marzy o byciu wielkim konstruktorem, ale uczy się, że wiedza wymaga pokory i cierpliwości. Dzięki Trurlowi dojrzewa do prawdziwej mądrości. 

• Opowieść pierwszego Odmrożeńca: Uczony z dawnych czasów budzi się w świecie maszyn i nie potrafi zaakceptować braku ludzi. Woli wrócić do snu niż żyć w rzeczywistości bez człowieczeństwa. 

• Opowieść drugiego Odmrożeńca: Przebudzony polityk chce rządzić robotami, ale jego chciwość i pycha czynią go anachronicznym. Konstruktorzy ponownie go zamrażają jako przestrogę. 

• Powtórka, czyli o próbach stworzenia świata doskonałego: Trurl i Klapaucjusz tworzą idealny wszechświat, który szybko się degeneruje. Zrozumiawszy, że doskonałość niszczy życie, niszczą własne dzieło.