Testament mój - problematyka
„Testament mój” podejmuje przede wszystkim problem losu jednostki wybitnej, poety–wieszcza, który żyje i tworzy dla spraw wyższych, a nie dla własnego komfortu. Podmiot liryczny widzi swoje życie jako ciągłe poświęcenie dla ojczyzny, dla której „sterał lata młode”, płacąc za to samotnością, niezrozumieniem i poczuciem odrzucenia. U podstaw wiersza leży więc romantyczne przekonanie, że prawdziwy twórca i patriota musi pogodzić się z cierpieniem i służeniem dobru innych.
Kolejny ważny wątek to relacja poety z narodem. Jego spadkiem są słowa oraz patriotyczna postawa. W wierszu pojawia się charakterystyczny dla romantyzmu motyw ofiary: jednostka świadomie pozwala „rzucić się na szaniec” po to, by inni mogli iść dalej. Cierpienie poety staje się częścią większej walki o wolność i moralne odrodzenie narodu.
Wiersz dotyka też problemu nieśmiertelności. Kolejne pokolenia mają obowiązek dokończyć dzieło rozpoczęte przez poetę, nie tracić nadziei i być gotowym na śmierć za ojczyznę. W ten sposób „Testament mój” staje się nie tylko osobistym wyznaniem, lecz także programem moralnym dla narodu: prawdziwa wielkość człowieka mierzy się tym, co po nim pozostanie w sumieniach innych.
