Przejdź na stronę główną Interia.pl
Homer

Streszczenie szczegółowe

I. Zgromadzenie bogów. Rady Ateny dla Telemacha

Akcja rozpoczyna się od narady bogów, którzy, za namową Ateny i Zeusa, zlitowali się nad więzionym przez nimfę Kalipso Odyseuszem. Bogini Atena tymczasem udaje się na Itakę do Telemacha, syna Odyseusza, by skłonić go do podjęcia poszukiwań ojca. Telemach nie poznaje bogini, ale przyjmuje ją bardzo serdecznie i opowiada o zalotnikach okupujących dom. Atena udziela Telemachowi wielu rad i nakłania go, aby wyruszył na poszukiwania ojca. Po rozmowie z Ateną Telemach zmienia swoją postawę. Zapowiada zwołanie zgromadzenia ludowego i wypędzenie zalotników.

II. Zgromadzenie mieszkańców Itaki. Wyjazd Telemacha

Telemach zwołuje zgromadzenie ludowe, skarży się na zuchwałość zalotników, starających się o rękę jego matki, Penelopy, którzy, czekając, aż podejmie decyzję, rujnują mu dobytek. Antinoj twierdzi, że zalotnicy nie są niczemu winni. To Penelopa oszukuje, twierdząc, że ślub się nie odbędzie, dopóki ona nie skończy szaty tkanej dla Laertesa. Przez trzy lata tkała szatę, którą pruła w nocy i zaczynała swoją pracę od początku. Tajemnica wydała się, gdy zdradziła ją jedna z pokojówek. Antinoj domaga się od Telemacha wypędzenia matki. Telemach sprzeciwia się. Prosi o statek, by mógł wyruszyć po wieści o ojcu. Popiera go Mentor, ale obrady kończą się niczym. Zgromadzenie zostaje rozwiązane. Telemach uzyskuje jednak pomoc w zdobyciu statku od Ateny. Telemach z Ateną wyruszają w podróż na Peloponez.

III. Wydarzenia w Pylos

Nestor niewiele wie na temat Odyseusza, opowiada natomiast o losach innych bohaterów trojańskich: Agamemnona i Menelaosa. Bardzo serdecznie podejmuje Telemacha, który bierze udział w ofierze z jałówki, składanej Atenie, a potem w uczcie. Rano Telemach wraz z synem Nestora, Pejsystratem, wyrusza do Menelaosa do Lakedajmonu.

IV. Wydarzenia w Sparcie

Od króla Sparty Telemach dowiaduje się, że ojciec żyje na wyspie nimfy Kalipso, o czym Menelaosa poinformował bożek Proteus. W tym momencie akcja przenosi się na Itakę, gdzie zaskoczeni zalotnicy, dowiedziawszy się o podróży Telemacha, postanawiają przygotować zasadzkę, by się go pozbyć. Penelopa martwi się o syna.

V. Tratwa Odyseusza

Podczas kolejnej narady bogów Zeus wzywa Hermesa, by zaniósł Kalipso jego rozkaz. Nimfa niechętnie oznajmia Odyseuszowi, że jest wolny i może wrócić do domu. Każe mu zbudować tratwę. Obiecuje, że na drogę otrzyma pożywienie i odzież. Podkreśla, że pragnie dobra Odyseusza. Odys tłumaczy Kalipso, że tęskni za Penelopą, chociaż jest ona zwykłą śmiertelniczką. Po czterech dniach pracy przy budowie tratwy Odys opuszcza wyspę nimfy. Po siedemnastu dniach podróży zbliża się do Scherii, wyspy Feaków. Jednak zawzięty Posejdon rozpętuje burzę, która rozbija tratwę. Odysowi pomaga boginka morska, Leukotea, która daje mu czarodziejską przepaskę. Dzięki niej Odyseusz płynie wpław przez dwie doby, aż dobija do brzegu Scherii i zmęczony zasypia w gęstych zaroślach na brzegu rzeki.

VI. Przybycie Odyseusza do Feaków

Atena udaje się do córki Alkinoosa, króla Feaków, Nauzykai, i we śnie napomina ją, aby zajęła się praniem szat, jako że niedaleki jest dzień zaślubin. Królewna prosi ojca o wóz, wiezie wraz ze służebnicami bieliznę do ujścia rzeki, tam ją piorą, potem posilają się i grają w piłkę. Zbudzony hałasem Odyseusz prosi Nauzykaę o pomoc, otrzymuje szaty, pożywienie i wskazówki, jak ma się udać na dwór królewski. Nauzykaa informuje Odysa, że z prośbą o pomoc ma się zwrócić najpierw do królowej Arete.

VII. Odyseusz przychodzi do Alkinoosa

Odyseusz pod przewodnictwem Ateny w postaci dziewczęcia idącego po wodę przybywa do pałacu królewskiego i jest oczarowany jego baśniowym przepychem. Zostaje bardzo gościnnie przyjęty. Arete pyta go, kim jest i skąd ma strój, w którym przybył. Królowa rozpoznała tkaną przez siebie szatę. Odys opowiada o swoim pobycie na Ogigii i pełnej niebezpieczeństw żegludze na wyspę Feaków bez ujawnienia prawdziwej tożsamości. Alkinoos obiecuje pomoc.

VIII. Pobyt Odyseusza u Feaków

Na Odysa czeka okręt, a tymczasem odbywa się uczta. Pieśń śpiewaka Demodoka o sporze Achillesa z Odyseuszem wywołuje wzruszenie i łzy gościa, co zauważa tylko król, po czym zaprasza go na tańce i zawody sportowe. W czasie igrzysk Odyseusz wyzwany przez jednego z Feaków popisuje się rzutem dyskiem dalszym niż wszystkie poprzednie. W ten sposób Odys udokumentował swoje szlachetne urodzenie. Nauzykaa prosi Odyseusza, by o niej pamiętał, bo jej pierwszej zawdzięcza ocalenie. Aojda Demodok śpiewa o koniu trojańskim.

IX. Opowiadania u Alkinoosa. Przygoda z Kyklopem

Bohater ujawnia swoją tożsamość i opowiada o drodze spod Troi i kolejnych przygodach. Wspomina, jak zdobył miasto Kikonów w Tracji i jak potem burza u przylądka Malea zepchnęła jego okręty do kraju Lotofagów. Dalsze przygody Odyseusza rozgrywają się już w świecie mitycznym. Po opuszczeniu kraju Lotofagów okręty przybiły do wyspy cyklopa Polifema. Z dwunastu towarzyszami Odys wyprawił się do pieczary Polifema, jednookiego ludożercy. Polifem zjadł kilku towarzyszy Odysa, a reszcie udało się ujść tylko dzięki podstępowi po oślepieniu Polifema. Modły Cyklopa do ojca Posejdona spowodowały, że bóg zawrzał gniewem, przysiągł prześladować Odyseusza i utrudniać mu powrót do ojczyzny.

X. Przygody u Ajola, Lajstrygonów, Kirke

Kolejnym etapem podróży wędrowców była wyspa Eola, boga wiatrów, który postanowił im pomóc, zamykając w skórzanym worze wszystkie przeciwne wiatry. Statki płynęły więc pomyślnie do domu, z daleka widać już było Itakę. Wtedy towarzysze Odyseusza, powodowani ciekawością i chciwością, otworzyli worek i uwolnili wichry, spychające okręty z powrotem na wyspę Eola, który tym razem odmówił pomocy. W dalszej wędrówce dotarł do kraju olbrzymów Lajstrygonów - kolejnych ludożerców. Bohaterowi udało się ocalić z pogromu jeden statek, na którym garstka żeglarzy dotarła do wyspy Kirke. Część wędrowców pod wodzą Eurylocha udała się do pałacu czarownicy, która zamieniła ich w świnie. Udało się ujść jedynie Eurylochowi. Powiadomiony przez niego Odyseusz udał się do Kirke, pokonał ją dzięki pomocy Hermesa i wyzwolił towarzyszy. Zgodnie z umową pozostali tam jeszcze rok, ale stęsknieni za Itaką prosili Kirke o uwolnienie. Piękna czarownica zgodziła się, ale oznajmiła, iż muszą jeszcze udać się do krainy zmarłych, by wysłuchać wróżb Tejrezjasza.

XI. U zmarłych (Nékyja)

Dotarli do kraju Kimeryjczyków, gdzie panuje wieczna noc. Następnie pieszo poszli do podziemia. Złożyli krwawą ofiarę, by wywołać duchy. Duch Tejrezjasza przepowiedział Odysowi rychły powrót i długie, spokojne życie. Potem pojawił się duch matki Odyseusza, Antiklei, i długi korowód heroin przeszłości, a wreszcie wojownicy spod Troi: Achilles, Agamemnon, Ajas Telamoński oraz postacie mitologiczne: Minos, Tantal, Syzyf i Herakles.

XII. Syreny, Skylla i Charybda, bydło Heliosa

Po opuszczeniu podziemi Odys wrócił do Kirke, a ona przepowiedziała mu, jakie przygody i niebezpieczeństwa jeszcze go czekają. Będą to: przepłynięcie koło wyspy Syren, które śpiewem wabią wędrowców, oraz przepłynięcie między morskimi potworami - Scyllą o psich głowach i Charybdą, potworem wciągającym statki w morską głębinę. Wszystkie zapowiedzi się spełniły, ale dzięki przebiegłości Odyseusza udało się pokonać Syreny wabiące swoim śpiewem. Charybdy także udało im się uniknąć, ale Scylla porwała sześciu marynarzy i pożarła ich. Wędrowcy przybili do wyspy boga Heliosa, gdzie mimo ostrzeżeń Odysa jego towarzysze zabili i zjedli kilka byków ze stad boga. Obrażony Helios zwrócił się do Zeusa, który piorunem rozbił okręt. Wszyscy towarzysze Odysa zginęli, a bohater sam dotarł do Ogigii.

XIII. Odyseusz odpływa od Feaków i przybywa do Itaki

Odyseusz kończy swe opowiadanie i akcja wraca na wyspę Feaków, gdzie odbywa się uczta pożegnalna i o zachodzie słońca Odyseusz, obdarowany kosztownościami, wyrusza do Itaki. Mściwy Posejdon zamienia okręt Feaków w skałę. Odys zostaje powitany przez Atenę, która przyjmuje postać młodego pasterza. Bohater ukrywa dary Feaków w grocie i przemieniony w starego żebraka udaje się do pasterza świń Eumajosa.

XIV. Odyseusz u Eumajosa

Gościnnie przyjęty przez świniopasa Odyseusz nie ujawnia swojego imienia, chociaż z rozmowy poznał przywiązanie pasterza do zaginionego pana. Opowiada zmyśloną historię, w której jest Kreteńczykiem. Od Eumajosa dostaje ciepły płaszcz.

XV. Telemach przybywa do Eumajosa

Z polecenia Ateny wraca ze Sparty Telemach, unikając, także dzięki bogini, zasadzki zalotników. Odyseusz w gościnie u Eumajosa z opowiadającego staje się słuchaczem. Pasterz opowiada mu, jak został wykradziony dzieckiem z domu ojca, króla Ktesiosa, przez fenicką niewolnicę i sprzedany w niewolę Laertesowi.

XVI. Telemach rozpoznaje Odyseusza

Telemach, gorąco witany, przybywa do zagrody Eumajosa. Dochodzi do spotkania ojca z synem i rozpoznania Odysa dzięki boskiej interwencji. Następnie obaj planują, jak pozbyć się z domu intruzów. Na Itakę wraca statek z zasadzki i zalotnicy naradzają się, jak zgładzić Telemacha.

XVII. Telemach wraca do miasta Itaki

Telemach wraca do pałacu i wita się z matką. Na drugi dzień przybywają tam Odys-żebrak z Eumajosem. Bohatera poznaje jedynie stary pies Argos, któremu ze wzruszenia na widok pana pęka serce. Zalotnicy obrzucają żebraka obelgami, lżą go też dawni słudzy.

XVIII. Walka na pięści Odyseusza z Irosem

Arnajos zwany Irosem, zwykły żebrak, postanawia przepędzić Odysa. Dochodzi do kłótni, a następnie do walki wygranej przez Odyseusza. Po pojedynku z Irosem, który rozbawił zalotników, następuje odprężenie, stosunek zalotników do Odyseusza nieco łagodnieje.

XIX. Odyseusz rozmawia z Penelopą. Rozpoznanie przez Eurykleję

Wieczorem, po wyjściu zalotników, Odys rozmawia z Penelopą, ale nie daje się jeszcze rozpoznać. Pociesza ją jednak, gdy kobieta skarży się, że nie wie już, jak odwlekać podjęcie decyzji o zamążpójściu. Litując się nad żebrakiem, Penelopa wzywa starą służącą Eurykleję, by umyła przybyszowi nogi. Staruszka poznaje Odysa po bliźnie na nodze. Odyseusz nakazuje jej jednak zachowanie tajemnicy.

XX. Wypadki przed rzezią zalotników

Odys nie może zasnąć. Pomaga mu Atena, która gani go za brak ufności w jej zapewnienia o zwycięstwie. Penelopa także nie śpi. Modli się i płacze. Podczas uczty zalotnicy znowu obrażają żebraka-Odysa. Atena za karę zsyła na nich szał. Niespodziewana wizyjna wróżba Teoklymenosa wprowadza nastrój grozy.

XXI. Próba łuku

Następnego dnia Penelopa urządza zawody łucznicze, które zadecydują o wyborze przez nią męża. Nikomu z zalotników nie udaje się napiąć łuku Odyseusza. Wtedy żebrak prosi, by i jemu pozwolono napiąć łuk. Eumajos i Filojtios (drugi sługa, który pozostał wierny Odysowi) wraz z Telemachem zajmują wyznaczone pozycje. Syn odsyła Penelopę do komnat niewieścich. Odyseusz bez wysiłku napina cięciwę - strzała przeszywa otwory dwunastu toporów.

XXII. Rzeź zalotników

Kolejna strzała wypuszczona z łuku Odyseusza zabija jednego z zalotników, Antinoosa. Odys ujawnia, kim jest. W czasie walki, która się wywiązuje, Telemach uzbraja siebie, ojca i obydwu wiernych pasterzy. W walce pomaga Odyseuszowi Atena, która najpierw pojawia się w postaci Mentora, a potem przemienia się w jaskółkę i ulatuje na belkę pułapu. Unieszkodliwia wszystkie oszczepy miotane przez zalotników w stronę Odysa i jego towarzyszy. Po zabiciu wszystkich Odyseusz wzywa Eurykleję i każe jej przyprowadzić służące, które nie dochowały wierności swojej pani i żyły z zalotnikami. Eurykleja chce obudzić Penelopę, ale Odys jeszcze jej na to nie pozwala. Każe służące zabić mieczem, ale zmienia zamiar i dziewczęta zostają powieszone w szopie. Zabity zostaje także koziarz Melantios. Odys ogniem i siarką wykadza megaron, czyli główną salę w pałacu, i wysyła Eurykleję po Penelopę.

XXIII. Penelopa rozpoznaje Odyseusza

Penelopa, której Eurykleja doniosła o wszystkim, uparcie nie wierzy w powrót męża i sądzi, że to jakiś bóg pozabijał zalotników. Schodzi do megaronu i nie poznaje Odysa. Telemach robi matce ostre wyrzuty, a Odyseusz tłumaczy nieufność żony swoim wyglądem. Wykąpany, odmieniony przez Atenę, która nadaje mu młodzieńczą postać, powraca do Penelopy. Ona jednak nadal jest nieufna. Rozpoznaje Odyseusza dopiero wtedy, gdy on opowiada, znaną tylko jemu i Penelopie, historię powstania ich małżeńskiego łoża. Atena przedłuża noc, aby dać małżonkom więcej czasu na radowanie się sobą.

XXIV. Pojednanie

Dusze pomordowanych przybywają do Hadesu i opowiadają bohaterom trojańskim o tym, co wydarzyło się na Itace. W tym czasie Odyseusz udaje się do swojego ojca, Laertesa. Ojciec nie rozpoznaje go, a Odys początkowo nie ujawnia swojej tożsamości i nazywa siebie Eperitem. Potem, dzięki bliźnie na nodze, zostaje rozpoznany przez ojca. Laertes przybywa wraz z Odysem do dworu, gdzie zostaje umyty, odziany w nowe szaty i odmłodzony przez Atenę. W tym czasie lud, buntowany przez rodziny pomordowanych zalotników, zbiera się na agorze i debatuje nad zemstą. Jednak Atena, w porozumieniu z Zeusem, kładzie kres już rozpoczynającej się walce. Od tej chwili, zgodnie z życzeniem Zeusa, życie na Itace ma być szczęśliwe.

Potrzebujesz pomocy?

Antyk i Biblia (Język polski)

Teksty dostarczyło Wydawnictwo GREG. © Copyright by Wydawnictwo GREG

autorzy opracowań: B. Wojnar, B. Włodarczyk, A. Sabak, D. Stopka, A. Szóstak, D. Pietrzyk, A. Popławska
redaktorzy: Agnieszka Nawrot, Anna Grzesik
korektorzy: Ludmiła Piątkowska, Paweł Habat

Zgodnie z regulaminem serwisu www.bryk.pl, rozpowszechnianie niniejszego materiału w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania, utrwalanie lub kopiowanie materiału w celu rozpowszechnienia w szczególności zamieszczanie na innym serwerze, przekazywanie drogą elektroniczną i wykorzystywanie materiału w inny sposób niż dla celów własnej edukacji bez zgody autora podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności.

Korzystanie z portalu oznacza akceptację Regulaminu.

Polityka Cookies. Prywatność. Copyright: INTERIA.PL 1999-2020 Wszystkie prawa zastrzeżone.