Świtezianka - znaczenie tytułu
Mickiewicz zatytułował swój utwór „Świtezianka”. Świteziankami nazywano legendarne nimfy wodne, żyjące w wodach jeziora Świteź, które obecnie znajduje się na terenie Białorusi.
Pozornie mickiewiczowska świtezianka przypomina pochodzącą z ludowych wierzeń rusałkę – piękną i wdzięczną, nieśmiertelną istotę mieszkającą w jeziorze. Rusałki to wodne boginki, występujące dość powszechnie w folklorze słowiańskim, które potrafiły sprowadzać ludzi na manowce, a także zsyłać deszcze i gradobicia.
Jednak mickiewiczowska świtezianka, która potrafi zmieniać swoją postać i zamieszkuje w wodach jeziora, jest bliższa nie rusałce, lecz ondynie. Ondyny były opisanymi kilka wieków wcześniej przez Paracelsusa istotami związanymi z żywiołem wody, wywodzącymi się z tradycji alchemiczno-filozoficznej, a nie bezpośrednio z folkloru ludowego. Przyjmowały postać pięknych młodych kobiet i zamieszkiwały leśne jeziora oraz wodospady. Były postaciami kapryśnymi i zmiennymi, a od swoich kochanków domagały się absolutnej wierności. Za zdradę karały mężczyzn okrutną śmiercią.
Ondyny często pojawiały się w romantyzmie oraz w literaturze, muzyce i sztuce całego XIX wieku. Można więc przypuszczać, że to raczej one, a nie znacznie mniej wyrafinowane ludowe rusałki, były pierwowzorem mickiewiczowskiej świtezianki.
