Z tego artykułu dowiesz się:

Czym jest schron? 

Schron (potocznie bunkier) to budowla ochronna lub obronna dla wojska albo cywili. Schrony wojskowe mogą być przeznaczone do ukrywania żołnierzy, prowadzenia walki, przechowywania amunicji lub udzielania pomocy medycznej. Natomiast schrony dla cywili mają przede wszystkim chronić ich przed działaniem broni konwencjonalnej, broni masowego rażenia i działaniem niebezpiecznych substancji chemicznych.  

Bunkry najczęściej zbudowane są z żelbetu, jednak w razie braku materiałów do ich budowy mogą posłużyć także inne rzeczy np. cegła, kamienie, ziemia itp. 

Przeczytaj również: Plecak ucieczkowy. Co warto mieć przygotowane w razie niebezpieczeństwa?

Typy schronów  

Zależnie od tego, do czego schron ma służyć lub przed czym chronić, może wyglądać inaczej i być wyposażony w inne zabezpieczenia.  

Schrony chroniące przed pośrednim działaniem bomb burzących i dalekimi wybuchami broni jądrowej (tzw. schrony I stopnia lub ukrycia schronowe) najczęściej zlokalizowane są pod budynkami – w piwnicach lub podziemiach, a ich stropy znajdują się pod powierzchnią ziemi. Tego typu bunkry chronią przed bombami jądrowymi, jeśli wybuch nastąpi w odpowiednio dalekiej odległości od schronu, oraz przed lżejszymi bombami burzącymi. Mają one zabezpieczać ludzi również przed odłamkami pocisków, pożarem, substancjami trującymi czy konsekwencjami zawalenia się budynku nad nimi.  

Schrony chroniące przed bezpośrednim działaniem bomb burzących i bliskimi wybuchami broni jądrowej (tzw. schrony II stopnia) są bardziej wytrzymałe, mają grubsze ściany i stropy oraz są jeszcze głębiej wbudowane w ziemię. Nad ich stropami, a czasem i ścianami, znajduje się płyta detonacyjna wykonana z bardzo odpornego materiału, która ma zatrzymać na sobie uderzenie bomby. Takie schrony są zatem odporne na bomby burzące, które będą spadać bezpośrednio na nie i na blisko spadające bomby jądrowe.

119820531_s
Schrony wojskowe mogą mieć różne przeznaczenia /123RF/PICSEL

 Schrony przeciwatomowe mają chronić przed bezpośrednimi czynnikami działania broni jądrowej, takimi jak promieniowanie cieplne i jonizujące, fala uderzeniowa oraz opad radioaktywny. Od innych schronów różnią się tym, że są one dużo głębiej wbudowane w ziemię oraz posiadają różnego rodzaju filtry powietrza, oczyszczające je z odpadu promieniotwórczego, i potrzebne do przeżycia przez wiele dni zapasy, nim wyjście na zewnątrz będzie całkowicie bezpieczne. 

Wojna w Ukrainie — relacje na żywo

Czy w Polsce są schrony? 

W Polsce schrony były budowane przed II wojną światową i w czasach zimnej wojny, gdy spodziewano się zagrożenia. Wiele bunkrów powstało pod szkołami tzw. tysiąclatkami, które w razie wojny miały być przerabiane na szpitale. Inne pod budynkami rządowymi, szpitalami, zakładami pracy, prywatnymi willami oraz budynkami użyteczności publicznej. Również część pierwszej warszawskiej linia metra została zbudowana w taki sposób, by móc służyć za schron w czasie zagrożenia (stacje od Kabat do Racławickiej) - posiada szczelne drzwi oraz systemy filtracyjne powietrza.  

Po zimnej wojnie przestano odczuwać obawy przed zagrożeniem militarnym i bunkry przestały być budowane, a większość istniejących nie była już konserwowana. Od 2004 roku nie ma w Polsce definicji schronu, zatem nie możemy od władz uzyskać informacji, ile dokładnie bunkrów mamy w Polsce, gdzie się one znajdują i w jakim są stanie. Nie ma też osób odpowiedzialnych za ich kontrolowanie czy utrzymywanie. Wiadomo jednak, że muszą istnieć w kraju tajne schrony wojskowe, których lokalizacje nie są podane do wiadomości obywatelom. 

Według niektórych źródeł wszystkie schrony, które mamy w Polsce mogą pomieścić niecałe 3% ludności kraju (dla porównania w Szwajcarii czy Szwecji jest to 85-90%), a większość z nich nie ochroniłyby nas przed atakiem nuklearnym, a jedynie lotniczym. Niewiele bunkrów mogłoby zresztą spełniać dziś funkcje, do których zostały przeznaczone, ponieważ część z nich znalazła się w prywatnych rękach i została zagospodarowana do innych funkcji (np. rozrywkowych, jak kluby), kolejne stały się atrakcjami turystycznymi, a wiele z tych niewykorzystanych inaczej, bez jakiejkolwiek konserwacji, po prostu zniszczało.  

Przeczytaj również: Co powinniśmy wiedzieć o Ukrainie?

Schrony atomowe w Polsce 

Choć są w Polsce miasta czy tereny, które są obfite w schrony, jak chociażby Nowa Huta, w której niemal każde osiedle posiada swój bunkier, to jednak najczęściej nie są to schrony przeciwatomowe, zatem nawet jeśli są dobrze zachowane, to w przypadku ataku nuklearnego na niewiele by się zdały. Mamy jednak w Polsce kilka bunkrów, które są schronami przeciwatomowymi. Znajdziemy je np. w Szczecinie, Poznaniu, Bydgoszczy, Grudziądzu, Będzinie, Rzeszowie, Borach Dolnośląskich i Dobrowie

1200px-Atomic_shelter_in_Poznan_Smochowice_(Dni_Twierdzy_Poznan,_2016r_(2)
Wnętrze poznańskiego schronu /fot. autor: MOs810, licencja: CC BY-SA 4.0


Gdzie można się schronić podczas wojny lub ataku? 

Chociaż niektóre schrony przeciwlotnicze i przeciwatomowe są nadal sprawne (np. w Bydgoszczy czy w Grudziądzu), to nawet te, które nie są zachowane w dobrej kondycji, mogą w razie potrzeby być lepszym schronieniem niż jakiekolwiek inne.  

Jeśli w pobliżu naszego miejsca zamieszkania nie ma schronów, warto poszukać innych miejsc, w których byłoby stosunkowo bezpiecznie w razie zagrożenia. Mieszkańcy Warszawy mogą oczywiście chować się na stacjach metra. Najbezpieczniejsze będą zresztą wszystkie miejsca, które znajdują się pod ziemią, czyli np. przejścia podziemne, głębokie piwnice z przynajmniej dwoma wyjściami, kanały czy rury spustowe. W domu natomiast trzeba schować się jak najdalej okien i jak najbliżej drzwi.

640px-Kabaty_warsaw_subway3
W czasie bombardowania najlepiej ukryć się w metrze lub w innym podziemnym miejscu /fot. Adamon, licencja: CC BY 2.5


Jeśli podczas bombardowania znajdziemy się w samochodzie, autobusie czy tramwaju trzeba niezwłocznie z niego wysiąść i absolutnie nie chować się pod nim, ponieważ może wystąpić wybuch benzyny. Będąc w mieście najlepiej oddalić się od budynków, szczególnie wielopiętrowych. Trzeba też zakryć rękami głowę i położyć się na ziemi, a najlepiej w rowie, przy fundamencie ogrodzenia lub przy wysokim krawężniku. 

Oprac. Joanna Cwynar

Przeczytaj również:

Ten ser można jeść tylko, gdy jest „żywy”. Nieliczni dają radę

QUIZ: Wychodzisz na dwór czy na pole? Sprawdź, czy znasz te regionalizmy

RAPORT UKRAINA — ROSJA

Wojna w Ukrainie — relacje na żywo.

„Obudziły mnie strzały". Wywiady, reportaże i historie osobiste z wojny w Ukrainie.

Grupa Polsat Plus i Fundacja Polsat razem dla dzieci z Ukrainy. Dołącz do zbiórki!