Spis treści:

Jesień meteorologiczna

Meteorologiczne pory roku zostały ustalone na potrzeby klimatologów i meteorologów. Niezbędne było przyjęcie konkretnych przedziałów czasowych dla obu półkul. Dzięki temu badacze mogą tworzyć modele porównawcze zjawisk fizycznych i procesów zachodzących w atmosferze.

Polska znajduje się na półkuli północnej, dlatego meteorologiczne pory roku wyglądają u nas następująco: 

– wiosna: od 1 marca do 31 maja, 

– lato: od 1 czerwca do 31 sierpnia, 

– jesień: od 1 września do 30 listopada, 

– zima: od 1 grudnia do 28 lutego. 

W Australii położonej na półkuli południowej jest odwrotnie. Meteorologiczne pory roku również trwają pełne trzy miesiące, ale rozpoczynają się w innej kolejności, czyli: 

– wiosna: od 1 września do 30 listopada, 

– lato: od 1 grudnia do 28 lutego,

– jesień: od 1 marca do 31 maja,

– zima: od 1 czerwca do 31 sierpnia.

Przeczytaj również: Jaką moc ma piorun? Siła rażenia jest nieprawdopodobna

Jesień astronomiczna i kalendarzowa

Równonoc jest początkiem astronomicznej wiosny i jesieni. Zjawisko występuje nie tylko na Ziemi. Przy pomocy niewielkiego teleskopu można je zaobserwować np. na Wenus i Merkurym. 

Na Ziemi w trakcie równonocy dzień i noc trwają dokładnie po 12 godzin. Tego dnia Słońce równomiernie oświetla półkulę północną i południową. Równonoc wiosenna wypada 20 lub 21 marca, a jesienna 22 lub 23 września. 

W 2022 roku astronomiczna jesień zaczyna się w piątek, 23 września. Stanie się to w momencie, w którym Słońce osiągnie tzw. punkt Wagi. Był on znany już w starożytności. Wtedy ludzie zauważyli, że w trakcie równonocy jesiennej Słońce świeci w nocy na tej części nieba, na której widać gwiazdozbiór Wagi. Promienie słoneczne padają wtedy prostopadle na równik Ziemi. Od tego momentu Słońce znajduje się bliżej bieguna południowego, a dalej od północnego. Z tego powodu jest krócej widoczne nad półkulą północną, więc noce stają się dłuższe, a dni krótsze.

 
 
 
 
 
Wyświetl ten post na Instagramie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Post udostępniony przez oliwia🦋 (@mojanotatka)

 

Może się zdarzyć, że początek astronomicznej pory roku nie pokryje się z kalendarzową. Ta druga ma stałą datę. To zawsze 23 września. Choć w tym roku obie wypadną w tym samym dniu.  

Fenologiczne pory roku

Fazy cyklu rozwojowego przyrody są wyznaczane np. przez wzrost liści, kwitnienie, rozsiewanie nasion, zrzucanie liści. Dlatego można wyodrębnić inne, bardziej szczegółowe pory roku, które są nazywane fenologicznymi. Klimat i położenie geograficzne Polski sprawiają, że mamy ich aż osiem. Kolejno są to: przedwiośnie (zaranie wiosny), wczesna wiosna, pełnia wiosny, wczesne lato, lato, wczesna jesień, jesień i zima. Obecnie trwa wczesna jesień, która zostanie z nami do pierwszych dni października. 

Przeczytaj również: Od czego zależy kolor pioruna i o czym mówi jego barwa?

Jesień – jakie są jej oznaki?

Wczesnym sygnałem nadchodzącej jesieni jest kwitnienie nawłoci, o czym pisał już Julian Tuwim w swoich wierszach. Trzeba przygotować się na zmianę aury, gdy roślina ta zmienia barwę na żółtą. 

 
 
 
 
 
Wyświetl ten post na Instagramie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Post udostępniony przez GosiaBuda (@gosiabuda)

 

Wczesną jesienią dojrzewają owoce np. kasztanowca zwyczajnego i ligustru pospolitego. Również wrzos osiąga pełnię kwitnienia. Choć jesień kojarzy się też z czasem, gdy liście drzew zmieniają barwę. Dlaczego tak się dzieje? Zawarty w nich chlorofil ulega rozkładowi na proste związki, a te przenoszone są w głąb rośliny do pnia i korzeni. Liście pozbawione chlorofilu stają się żółte, pomarańczowe, czerwone, gdyż w wyniku zaniku zielonego barwnika, widoczne są inne. W powietrzu oprócz opadających liści unoszą się pajęcze nici (tzw. babie lato).

 
 
 
 
 
Wyświetl ten post na Instagramie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Post udostępniony przez Tarnów Foto & Film (@darek_zarod_fotografik)

 

Najwcześniej można zaobserwować jesień tam, gdzie temperatury są zwykle najniższe, a zatem na obszarach górzystych i na nizinach północnej i północno-wschodniej Polski.  

oprac. Monika Wąs

 

Rozwiąż nasze quizy:

QUIZ ortograficzny. Czy wiesz, jak zapisać te rzadko używane wyrazy?

Bardzo trudny QUIZ z wiedzy ogólnej. Nieliczni zdobywają 100 proc.

QUIZ: Byłeś uczniem w PRL? Z łatwością odpowiesz na te pytania, choć przy 9. może być różnie