Czas i miejsce akcji „Dziadów”

Akcja Dziadów cz. II rozgrywa się w przeddzień Zaduszek w cmentarnej kaplicy. Miejscowość i inne okoliczności nie są sprecyzowane. 

Wydarzenia trzeciej części dramatu odbywają się natomiast w różnych miastach. Są to Wilno, Warszawa i okolice Lwowa, a akcja rozgrywa się 1 listopada 1823 roku, czyli w dniu, w którym Kościół katolicki obchodzi uroczystość Wszystkich Świętych. Ostatnia scena tej części utworu — IX, ma miejsce rok później, podobnie jak i „Ustęp”.

Ostatnia część „Dziadów” rozgrywa się Dzień Zaduszny, czyli 2 listopada, i toczy się w mieszkaniu greckokatolickiego księdza.

Warto pamiętać, że Dziady cz. I nie zostały ukończone przed śmiercią Mickiewicza i dopiero po niej zostały wydane.

Przeczytaj również: Co pamiętasz z „Lalki? Fakty, które musi znać każdy maturzysta

Uczta kozła

Inaczej zwana „nocą Dziadów”. Jest to obrzęd, podczas którego jeden z głównych bohaterów dramatu — Guślarz, przywołuje duchy zmarłych osób. Następnie rozpoczyna się uczta, na którą składają się  rozmaite jadło, trunki i owoce. Według tego pogańskiego zwyczaju duszom, które przebywają w czyśćcu, przynosi to ulgę i nadzieję na zbawienie. W zamian za ucztę uczestnicy obrzędu otrzymują wskazówki jak żyć, aby od razu trafić do nieba. 

Inne nazwy „Dziadów”

Ze względu na miejsce powstania utworu „Dziady” części II i IV są nazywane „Dziadami wileńsko-kowieńskimi”. Natomiast III część dramatu została napisana w Dreźnie, więc utwór funkcjonuje także jako „Dziady drezdeńskie”.

Przestroga Rózi i Józia

W części II „Dziadów” występują m.in. Józio i Rózia — dusze małych dzieci, błąkających się pomiędzy ziemią a niebem. Nie mogą one osiągnąć pełni zbawienia, gdyż żyły beztrosko — spełniano ich wszystkie zachcianki, nie znały bólu, cierpienia czy trudów codzienności. Błąkały się po zaświatach, aż w końcu wybłagały dwa ziarnka gorczycy — bilet do raju. W zamian Rózia i Józio zostawili przestrogę w postaci słów: „Kto nie doznał goryczy ni razu, Ten nie dozna słodyczy w niebie”. Jest to uniwersalny przekaz, który ma dać do myślenia hedonistom i dać nadzieję, tym którzy za życia cierpią.

Przeczytaj również: TOP 10 imion i nazwisk postaci z lektur szkolnych. Pamiętasz je?

Gustaw — historia miłości

Gustaw jest bohaterem, który w II części utworu pojawia się jako nieme widmo młodego człowieka z raną w sercu. W IV części jawi się w osobie pustelnika w domu greckokatolickiego księdza, gdzie opowiada o swoim życiu dawnemu nauczycielowi. W obu częściach zjawa opowiada o swojej nieszczęśliwej miłości. Jednak to w czwartej części dowiadujemy się, że Gustaw popełnił samobójstwo po tym, jak wierząc w idealną miłość, znaną z książek przekazanych mu przez mentora, musiał zmierzyć się z odrzuceniem ukochanej Maryli.

Wielka Improwizacja — przemiana Gustawa w Konrada 

W III części „Dziadów” Gustaw przeistacza się w Konrada — patriotę, który zamierza walczyć o wolność narodu. Symbolem przemiany jest napis na ścianie celi więziennej:  „Umarł Gustaw, narodził się Konrad”. Wielka Improwizacja — kulminacyjna scena całego dramatu — pokazuje wielką pychę i butę Konrada, który jest o krok od popełnienia bluźnierstwa przeciw Bogu. Jednak w finale sceny bohater mdleje, a przywołany do niego ksiądz dokonuje egzorcyzmu i wypędza demona z Konrada. W końcowej scenie widzimy Konrada w grupie osób zesłanych na Syberię. Możemy zatem się domyślać, że nie udało mu się pokonać rosyjskiego cara.

Przeczytaj również: Powtórka do matury z języka polskiego. Rodzaje i gatunki literackie. Sprawdź, czy odpowiesz na te 14 pytań

Krótka biografia Mickiewicza

Adam Mickiewicz to jeden z najwybitniejszych twórców polskiego romantyzmu, poeta, wizjoner, publicysta, działacz polityczny, wieszcz narodowy. Urodził się 24 grudnia 1798 r. w Zaosiu koło Nowogródka, zmarł 26 listopada 1855 r. w Stambule, gdzie spędził ostatnie lata życia. Za oficjalną przyczynę śmierci podawano cholerę, choć pojawiały się również spekulacje o otruciu lub udarze. Dzieła, z których słynie, to epopeja narodowa „Pan Tadeusz”, zbiory poezji „Ballady i romanse”, „Sonety Krymskie”, poemat „Konrad Wallenrod” czy dramat „Dziady”.

W 1815 roku wyjechał do Wilna, gdzie rozpoczął studia. W latach 1819 — 1823 pracował w Kownie — wówczas powstały jego pierwsze utwory poetyckie, m.in. „Oda do młodości” czy „Pieśń filaretów”.

W 1823 roku Mickiewicza zesłano do Rosji za działalność w Towarzystwie Filomatów i Filaretów, tam powstały jego słynne „Sonety krymskie” oraz  „Konrad Wallenrod”. W 1832 roku powstała III część „Dziadów”, zaraz potem Mickiewicz wyjechał do Paryża, gdzie ożenił się z Celiną Szymanowską. Mieli 6 dzieci. Po śmierci żony wyjechał do Stambułu, gdzie przebywał do śmierci. 

RAPORT UKRAINA — ROSJA

Wojna w Ukrainie — relacje na żywo

„Obudziły mnie strzały". Wywiady, reportaże i historie osobiste z wojny w Ukrainie.

Grupa Polsat Plus i Fundacja Polsat razem dla dzieci z Ukrainy. Dołącz do zbiórki!