Mistycyzm jest częścią filozofii. Mistycyzm, podobnie jak scholastyka, stara się poznać Boga oraz pozostałe prawdy teologiczne poprzez drogę rozumową, spekulatywną. Mistycy poza tym, starają się przekazywać słowami to, co według ich mistycznego doświadczenia jest niewyrażalne. Uważają, że do prawd teologicznych powinno się docierać -z pomocą Łaski - poprzez medytację, modlitwę, uczucie, kontemplację, a nie poprzez poznanie rozumowe, tak jak głosili to scholastycy. Głównymi mistykami w epoce średniowiecza byli: Hugon od św. Wiktora, łączył on mistykę Bernarda oraz scholastykę świętego Anzelma), i święty Bernard z Clairvaux, ,

Mistycyzm nie oznacza tego samego co mistyka.

Manieryzm jest to kierunek w sztuce, który występował w epoce późnego renesansu oraz wczesnego baroku (na przełomie XV i XVI wieku). Kierunek ten zalecał tworzenie obrazów bez żadnego wzoru naturalnego, tylko i wyłącznie na podstawie własnej wyobraźni.

Manieryzm w architekturze stanowił przejściową formę pomiędzy renesansem, a kolejną epoką - barokiem. Architektura manierystyczna najczęściej zauważalna jest w zabudowach miast. Słynną postacią manierystyczną w Polsce był Santi Gucci.

Manieryzm włoski - jest to okres w historii włoskiego malarstwa, który traktuje się jako niezależną epokę albo jako etap przejściowy pomiędzy renesansem i barokiem. Dzieła o których mówi się, że są manierystyczne powstawały w większości w latach pomiędzy 1520 a 1580 rokiem, jednak bardzo trudno w przypadku nurtu manieryzmu powiedzieć o jakiejś bardzo wyraźnej spójności czasowej.