Prawa człowieka i ich podział

Głównym problemem na skalę światową, jest ochrona praw człowieka. Prawa człowieka, to zespół wszystkich praw, które przysługują każdemu, bez względu na jego kolor skóry, wyznawana religię, czy pochodzenie społeczne. Oznacza to, że prawa te są:

  • Przyrodzone (nadane są człowiekowi już w chwili narodzin
  • Powszechne - przysługujące wszystkim ludziom na świecie
  • Niezbywalne - nikt nie może z nich zrezygnować
  • Nienaruszalne - żadna osoba, czy urząd, nie może pozbawić człowieka jego praw

Podziału praw możemy dokonać również na prawa pierwszej generacji, prawa drugiej generacji, wreszcie prawa trzeciej generacji.

Do praw pierwszej generacji, można zaliczyć wszystkie prawa podstawowe, to znaczy prawo do życia, wolności, wreszcie własności. Są one nadane każdemu i powinny obowiązywać w każdym państwie, niezależnie od panującego w nim ustroju politycznego.

Prawa drugiej generacji, możemy podzielić na społeczne, kulturalne i gospodarcze. Ich zadaniem jest zagwarantowanie człowiekowi możliwości zdobycia odpowiedniego statusu materialnego, poziomu wykształcenia, wreszcie zaś korzystania z dziedzictwa kulturowego i dorobku naukowego.

Z kolei prawa trzeciej generacji to takie, które przysługują pewnej zbiorowości społecznej, albo narodowi. Należą do nich demokracja, pokój, czyste środowisko naturalne.

Historia praw człowieka w pigułce

Pierwsze prawa człowieka, były zapisane w kodeksie rzymskim, jednakże dotyczyły tylko wybranych (wolnych) obywateli Rzymu. Problemem tym zajmowali się również rzymscy filozofowie - Arystoteles i Cyeron. Po wprowadzeniu chrześcijaństwa, głównymi wyznacznikami praw człowieka, stało się dziesięcioro przykazań. W ten sposób istota ludzka zyskała ochronę nadaną jej przez samego Boga. Wkrótce, powstały też pierwsze prawa stanowione, które w znacznej mierze opierały się na dziesięciorgu przykazań.

W okresie średniowiecza, sprawą zachowania ludzkiej godności, zajmowali się filozofowie Kościoła, między innymi święty Tomasz z Akwinu i święty Ambroży.

W tym samym czasie pojawiły się również pierwsze dokumenty, które brały w opiekę państwa człowieka - obywatela. Do nich z pewnością należała wydana w roku 1215 "Wielka karta swobód", którą podpisał król angielski Jan bez Ziemi. Zgodnie z zawartymi w niej zapisami, nikt nie mógł zostać skazany, ani osadzony w więzieniu, bez wyroku sądowego. Identyczny wydźwięk miały wydane w Polsce w roku 1430 - 1433 przez Władysława Jagiełłę przywileje jedleńsko - krakowskie, które dawały szlachcie nietykalność osobistą i majątkową.

Problemami praw człowieka, w okresie renesansu, zajmowali się tacy filozofowie jak Pico Della Mirandola oraz Tomasz Morus. W 1679 roku w Anglii wydano "Habeas corpus akt", który stał się prawną podstawą dzisiejszego ustawodawstwa w Wielkiej Brytanii.

W czasach oświecenia, sprawą ochrony praw człowieka, zajmowali się John Locke i Monteskiusz. Locke był zdania, że na pierwszym miejscu powinna stać własność prywatna, a dopiero później państwo. Z kolei Monteskiusz wyodrębnił podział władzy na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Jean Jakub Rosseau uważał, że "zrzec się swej wolności to zrzec się swojego człowieczeństwa, praw ludzkich.

Pierwszymi dokumentami, o charakterze deklaracji politycznych, które zawierały te oświeceniowe stwierdzenia, były Karta praw Wirginii z roku 1776 oraz stworzona na jej podstawie Konstytucja Stanów Zjednoczonych z roku 1789. W tym samym czasie we Francji wydano "Deklarację praw człowieka i obywatela" Pierwszą w Europie konstytucję, wydano dnia 3 maja 1791 roku w Polsce. Wprowadzała ona swobodę wyznania, nietykalność osobistą i majątkową dla mieszczan. W 1807 roku, konstytucję otrzymało również Księstwo Warszawskie. To właśnie wtedy wszyscy zostali zrównani wobec prawa.